Hoge belastingen en duurdere winkelkar: hoe blijven we alles betalen? Dit zijn de standpunten van de partijen over koopkracht

België kende de afgelopen jaren de hoogste inflatie sinds de jaren 70. Wat dat concreet wil zeggen? De energiefactuur verdubbelde voor sommigen en de gemiddelde winkelkar is vandaag meer dan een kwart duurder in vergelijking met 2 jaar geleden. Voor een brik melk van 1 liter betaalde je bijvoorbeeld 94 eurocent begin 2022, vandaag is dat 1,19 euro.  

Toch is onze koopkracht er niet op achteruit gegaan, integendeel. Door het systeem van de automatische indexering van de lonen en uitkeringen – dat bijna nergens anders ter wereld bestaat – volgt ons inkomen die inflatie. We kunnen gemiddeld niet minder, maar zelfs een beetje meer kopen met ons inkomen dan voor de crisis. 

Maar dat gemiddelde zegt niet alles. In De Stemming gaf 37 procent van de ondervraagden aan dat ze er het afgelopen jaar financieel op achteruit zijn gegaan. Ook studies wijzen uit dat de 40 procent laagste inkomens wel degelijk koopkracht verloren hebben tijdens de afgelopen regeerperiode. 

Het hoeft niet te verbazen: alle partijen zeggen in hun programma dat de koopkracht van de Belgen omhoog moet. Allemaal willen ze de belastingen op ons inkomen verlagen. Bijna nergens in de wereld zijn belastingen op arbeid zo hoog. De vraag blijft: hoe compenseren de partijen dat verlies aan belastinginkomsten om te vermijden dat de begroting niet verder ontspoort?

Vlaams Belang wil een verlaging van de belastingen waardoor een werknemer gemiddeld enkele honderden euro's per maand meer zou overhouden. Daarnaast moet ook het minimumloon omhoog. Dat plan kost wel miljarden aan de overheid. Volgens het Federaal Planbureau zou de begroting op die manier nog veel verder in het rood gaan. 

"De stijging van de koopkracht moet niet door de Vlamingen zelf betaald worden", zei voorzitter Tom van Grieken tijdens de campagne. De partij kijkt daarvoor naar Franstaligen en nieuwkomers. Door de sociale zekerheid te splitsen en die pas toegankelijk te maken na 8 jaar voor niet-westerse migranten, hoopt de partij daar veel te besparen. 

Voor Vooruit is koopkracht thema nummer 1. De belastingen op inkomen uit werk moeten omlaag en het minimumloon omhoog. Daarnaast pleit de partij ook voor lagere facturen voor onder meer energie en internet. 

Om te zorgen dat al die maatregelen niet voor een groter begrotingstekort zorgen, kijken de socialisten in de eerste plaats naar bedrijven en vermogende Belgen. Ze willen besparen op bedrijfsubsidies en mensen met groot vermogen meer belasten.

In de Stemtest kan je zelf nagaan met welke partij je standpunten deelt over koopkracht:

Minister van Financiën Vincent Van Peteghem (CD&V) legde een plan om de belastingen te hervormen op de regeringstafel vorig jaar. Maar de partijen raakten het niet eens. CD&V blijft achter dat plan - met minder belastingen op inkomen uit werk - staan. 

Om die lastenverlaging voor werknemers te compenseren, wil de partij winsten uit vermogen hoger belasten en pleit ze voor hogere belastingen voor multinationals.

Ook Groen wil de lasten op arbeid verlagen en de minimumlonen optrekken. De partij heeft zelfs een plan om het armoederisico helemaal tot 0 te herleiden. Met hun zogenoemde 'welvaartsgarantie' zouden alle inkomens - ook uitkeringen - opgetrokken worden tot boven de armoedegrens. 

Net als de andere linkse partijen kijkt Groen naar hogere belastingen op grote vermogens om hun plannen te betalen. 

"Het verschil tussen werken en niet-werken moet altijd 500 euro zijn". Het is dé verkiezingsslogan van de liberalen. Ze maken er zelfs een breekpunt van. Ze willen vooral de koopkracht van de mensen die werken en zelfstandigen verhogen. Dat moet via een heel pakket aan maatregelen. 

Wanneer je een leefloon krijgt, kan je aanspraak maken op bijvoorbeeld goedkoper internet en een lagere energiefactuur. De liberalen willen niet dat die voordelen nog langer verbonden zijn aan bepaald statuut, maar wel aan je inkomen. Of dat nu uit werk of een uitkering is.  

Volgens de Open VLD zal de overheid die maatregelen kunnen betalen omdat meer mensen aan de slag gaan - onder meer ook door de werkloosheidsuitkeringen na 2 jaar stop te zetten. Ze willen ook besparen op de gezondheidszorg.

Om de toegenomen prijzen in de supermarkt aan te pakken, gaat de PVDA voor een drastische oplossing. De btw op voedsel en andere essentiële producten moet naar 0 procent. Om wonen betaalbaarder te maken wil de partij de huurprijs begrenzen. 

De PVDA rekent op zijn ondertussen bekende 'miljonairstaks' om die maatregelen te bekostigen. 

Net als de liberalen wil de N-VA vooral mensen die werken ondersteunen. Ook volgens hen moet het verschil tussen werken en niet werken minstens 500 euro zijn. Daarvoor is een fiscale hervorming nodig. Ook de belastingen op de aankoop van een woning en op erfenissen wil de N-VA verlagen. 

Langs de andere kant wil de partij de leeflonen en werkloosheidsuitkeringen niet indexeren de komende jaren. Wanneer het leven duurder wordt zal het bedrag dus niet meer mee stijgen. Op die manier willen ze mensen aanzetten om te gaan werken en de overheid moet minder uitgeven aan de uitkeringen. Ook in de gezondheidszorg zijn miljarden te halen om de lastenverlaging mee te bekostigen, denkt de partij.