"Studenten moeten tactisch innoveren als ze willen dat hun protesten impact blijven hebben." Dat zegt politiek socioloog Ruud Wouters naar aanleiding van de wereldwijde studentenprotesten tegen de oorlog in Gaza. Hij wijst er ook op om de aandacht in de zomer te behouden, want dan valt het campusleven stil.
Zullen protesterende studenten impact hebben? "Ze kunnen politici kleur doen bekennen over Israël en Gaza"
Van de Verenigde Staten tot Australië en van India tot België. Over de hele wereld bezetten universiteitsstudenten hun campussen. Ze strijden voor hun idealen: het doorknippen van de banden met Israëlische instellingen, een economische boycot en een staakt-het-vuren. Ruud Wouters, politiek socioloog aan de Universiteit van Tilburg, bestudeert de impact van sociale bewegingen. In ‘De wereld van Sofie’ op Radio 1 noemt hij de acties alvast “vrij succesvol”.
“Er gaat veel aandacht naar de acties uit, en dat is een belangrijk doel van de betogers: het maatschappelijk debat aanzwengelen, een ander geluid laten horen en het conflict tussen Israël en Palestina kaderen.”
De protesten hebben zeker impact, ze begeesteren het publieke debat
Ruud Wouters, politiek socioloog
“Het debat wordt ook aangezwengeld binnen de universiteitsmuren zelf: is het koosjer om nog steeds samen te werken met Israëlische wetenschappers? Of moeten we dat juist niet doen? Moet de universiteit een officieel standpunt innemen? Of is het juist de academische vrijheid en moeten proffen zelf naar voren treden en hun mening geven als ze zich daartoe geroepen voelen? Op dat vlak hebben de protesten momenteel zeker impact. Ze begeesteren het publieke debat.”
Hoe groot kan die impact worden? “Ik denk niet dat een protest hier in België een staakt-het-vuren in Israël kan veroorzaken”, zegt Wouters. “Maar protesten kunnen wel de politieke leiders kleur doen bekennen. In de Verenigde Staten is het bijvoorbeeld een verkiezingsjaar. Joe Biden of zijn uitdager zullen standpunten moeten innemen.”
Luister: politiek socioloog Ruud Wouters over de studentenprotesten
Politiek socioloog over wereldwijde studentenprotesten tegen oorlog in Gaza: "Het heeft zeker impact"
De protesten begonnen in de Verenigde Staten, en verspreidden zich razendsnel over verschillende universiteiten over de hele wereld. “Dit is volledig toe te schrijven aan de kracht van sociale media”, zegt Wouters.
“Ook de (traditionele, red.) media zijn enorm belangrijk voor betogers die outsiders zijn van het politieke systeem. Om druk te zetten hebben de studenten immers aandacht nodig. Ze moeten ervoor zorgen dat journalisten verslag uitbrengen en ook een soort van brugfunctie gaan spelen: politici vragen voorleggen over die protesten, en zo de bal aan het rollen te krijgen.”
Wat als de zomervakantie aanbreekt?
Belangrijk voor de betogers is ook om die aandacht te behouden, en daarin zou de zomervakantie wel eens voor problemen kunnen zorgen. “Het campusleven valt echt wel stil in de zomer. Professoren, onderzoekers en assistenten zijn dan nog wel op de universiteit, maar die focussen zich voornamelijk op hun onderzoek.”
“Zeker op die Amerikaanse campussen die buiten de stad liggen, vaak in grote groene domeinen, trekken de studenten weg. Ik denk dat de studentenbeweging daarop moet anticiperen door activiteiten te organiseren die toch nog studenten kunnen aantrekken en boeien tijdens die zomermaanden. Om het onder de aandacht te houden.”
“Op dit moment bezetten de studenten hier gebouwen: dat is een tactiek die aandacht trekt, omdat het stoorvermogen heeft en hinder veroorzaakt. Als de studenten wegtrekken valt dat stoorvermorgen weg, en moeten ze iets nieuws bedenken om de aandacht te trekken. Ze moeten tactisch innoveren.”
Waarom studenten het voortouw nemen
Dat het uitgerekend studenten zijn die het voortouw nemen met acties, beschouwt Wouters niet helemaal als toeval. Hij legt het uit aan de hand van het ‘civic voluntarism’-model van enkele Amerikaanse psychologen: “Mensen betogen omdat ze het kunnen, omdat ze het willen en omdat ze gevraagd zijn. Je zou kunnen zeggen dat studenten voor die 3 factoren een streepje voor hebben.”
“Studenten kunnen het omdat ze ze veel tijd hebben, ze hebben ook nog geen jobverantwoordelijkheid of kinderen. Ze hebben ook vaardigheden die het protest faciliteren: op de universiteit leren studenten grote hoeveelheden informatie verwerken, kritisch nadenken en een eigen mening vormen.”
“Studenten zijn ook gemotiveerd. Ze hebben een soort ‘sturm und drang’, een geloof in eigen kunnen dat ze het anders en beter kunnen doen. Voormalig studentenleider Paul Goossens zei dat ook al eerder: studenten zijn nog niet gedesillusioneerd.”
“Studenten hebben ook een dicht netwerk van sociale relaties waarin er heel eenvoudig kan gemobiliseerd worden: er is het campusleven, je leert er nieuwe mensen kennen, je gaat naar de lessen, je gaat op café en je sluit je aan bij een studentenvereniging.”
Studenten moeten hopen dat er een politieke partij of middenveldsvereniging mee op de kar springt
Ruud Wouters, politiek socioloog
“In ieder geval: willen deze studentenbewegingen blijven voortbestaan en blijven impact hebben, dan moeten ze innoveren, en hopen dat er een politieke partij of middenveldsvereniging mee op de kar springt”, besluit Wouters. “Het kan ook - maar dat is natuurlijk iets wat niemand hoopt - dat de situatie dermate escaleert tussen Israël en Palestina dat het vanzelf op de agenda blijft staan.”
