Het Kenniscentrum voor de Gezondheidszorg (KCE) pleit voor een doordacht gebruik van genetische tests om de precieze werking van een geneesmiddel te proberen voorspellen. "Voor een meer geharmoniseerd en wetenschappelijk onderbouwd beleid rond deze testen is er o.a. meer inzet van expertise in klinische farmacologie nodig", klinkt het. "Nationale afspraken voor het gebruik van de tests zouden nuttig zijn."
Kenniscentrum voor de Gezondheidszorg vraagt meer expertise rond genetische testen voor medicatiegebruik
Michaël Torfs
Gepubliceerd:
Niet alle geneesmiddelen hebben hetzelfde effect op iedereen. Soms zijn ze minder effectief bij de ene dan bij de andere, of kunnen er ernstige bijwerkingen optreden naargelang de persoon.
Er bestaan daarom zogenoemde farmacogenetische tests (PGx-tests) om na te gaan in hoeverre het DNA van een patiënt de werking van een bepaald geneesmiddel beïnvloedt. Het KCE heeft op vraag van de ziekteverzekering (Riziv) een advies uitgebracht over die PGx-tests.
PGx-tests? De tests kunnen door alle artsen in België aangevraagd worden. Meer dan de helft van de ongeveer 8.500 PGx-tests die in 2022 in België werden uitgevoerd, had betrekking op kanker, vooral om de toxiciteit van bepaalde kankergeneesmiddelen te voorspellen.
"In andere gevallen hadden de tests te maken met geneesmiddelen die het immuunsysteem onderdrukken, of met een specifiek middel voor de behandeling van HIV", vertelt Jolyce Bourgeois van het KCE aan VRT NWS.
Bepaalde tests worden terugbetaald, maar dat kan sowieso enkel als de analyse gebeurt in een centrum menselijke erfelijkheid (CME). Maar er zijn ook labs die buiten het terugbetaalde circuit PGx-tests uitvoeren. In 2022 bedroegen de RIZIV-uitgaven voor PGx tests bijna € 1.500.000.
Bij die tests zijn kanttekeningen te maken, zegt het KCE: "De expertise omtrent farmacogenetica is nog niet wijdverspreid in België. Bovendien is de wetenschappelijke bewijskracht niet even hoog voor alle PGx-indicaties, en dus zijn niet alle partijen overtuigd van het klinisch nut van routinematig testen."
"Naast het gebrek aan consensus rond die tests is het ook soms een tijd wachten op het resultaat, waardoor er niet altijd kort op de bal kan worden gespeeld", zegt Bourgeois.
Het Kenniscentrum wijst er nog op dat genetische variaties slechts een van de vele factoren zijn die de werkzaamheid en veiligheid van een geneesmiddel kunnen beïnvloeden. "Er zijn dus ook andere testmethodes mogelijk."
Er is meer expertise en duidelijkheid nodig
Om een objectieve inschatting te maken wanneer een PGx-test nodig is, moet er ingezet worden op meer expertise: "Experts in klinische farmacologie worden daarom best betrokken bij het geven van advies aan artsen en consultaties met patiënten rond optimalisatie van de medicatie."
Het KCE stelt ook voor om de Riziv-lijst met terugbetaalde tests te verbeteren. "De lijst bevat een aantal onduidelijkheden. We bevelen aan om de lijst te verduidelijken en te updaten, op basis van een transparante en wetenschappelijk gebaseerde procedure."
