Bijzonder oorlogsverhaal herdacht in Paal: hoe onschuldige mijnwerker terechtkwam in Duits strafkamp

Aan het monument voor de 33e Linie in Paal, bij Beringen, werden vandaag de slachtoffers herdacht die in 1940 sneuvelden tijdens de inval van nazi-Duitsland. De 33e Linie moest 84 jaar geleden de bruggen van Tervant en Beringen verdedigen en proberen de Duitse opmars tegen te houden.

Helaas konden de Duitsers door de linies breken en moest de 33e Linie zich terugtrekken tot in Diksmuide. Bij de aanval kwamen 12 soldaten om het leven. Vandaag raakte bekend dat er nog een 13e soldaat later aan zijn verwondingen bezweek in een ziekenhuis in Oostende.

Tijdens de herdenking was er ook speciale aandacht voor Palenaar Amandus Luts. Hij kwam op een wrede manier om het leven in een Duits concentratiekamp.

"Amandus Luts was zoals vele Palenaren een koolputter die in de mijnen in Zolder werkte", vertelt historicus Cyriel Rubens. "Hij was de enige zoon van het gezin, dus hij hielp ook geregeld op de boerderij van zijn ouders. Daardoor ging hij niet elke dag werken in de mijnen."

"Maar dat was in die tijd strafbaar, want in oorlogstijd was je verplicht om te gaan werken. Hij werd opgepakt – niet door de Duitsers, maar door de rijkswacht van Beringen - en samen met 25 andere jongens naar een strafkamp gebracht ten zuiden van Trier, in Duitsland." 

Aldaar waren de leefomstandigheden schrijnend. "Amandus had op een gegeven moment zoveel honger dat hij in de vuilnisbakken moest zoeken naar aardappelschillen. Daarvoor werd hij als straf 2 dagen lang vastgebonden, buiten in de regen. Hij loopt een dubbele longontsteking op en een paar dagen later sterft hij."

Amandus Luts wordt vervolgens gedumpt in een naamloos Joods kerkhof. Zijn lichaam werd nooit gevonden. "Het was pas in 1957 dat zijn moeder een oorlogspensioen kreeg voor haar overleden zoon. Maar toen was het oorlogsmonument al opgetrokken en stond zijn naam er niet op. Daarom wordt Amandus nu geëerd", aldus Rubens.