In de Mexicaanse staat Michoacán hebben boze boeren en lokale inwoners zelf actie ondernomen tegen grote avocadoplantages. Die verbruiken enorme hoeveelheden (illegaal gewonnen) water, terwijl er door de droogte amper nog water voorhanden is. De situatie is zo erg dat een groot meer in de buurt, dat ooit een toeristische trekpleister was, gekrompen is tot de helft van zijn oorspronkelijke volume. De politie heeft ingegrepen en patrouilleert aan de oevers van het meer.
"Wateroorlog" rond Mexicaans meer dat al helft in omvang verloor: boeren vallen avocadoplantages aan
Michaël Torfs
Gepubliceerd:
Dat water een schaars(er) en kostbaar(der) goed wordt door de klimaatverstoring, wordt opnieuw pijnlijk duidelijk in Michoacán, een staat ten westen van Mexico-Stad. Het is een bergachtige regio die ooit groen en fris oogde, maar momenteel geteisterd wordt door droogte. Riviertjes vallen droog, meren krimpen.
Dat komt mede doordat verschillende grote kwekerijen, vooral van avocado's maar ook van bessen, heel wat water verbruiken en opslaan (voor een kilogram avocado's zou 1.300 liter water nodig zijn, veel meer dan voor andere vruchten, red.). Vaak doen ze dat op een illegale manier, bijvoorbeeld door water af te tappen van natuurlijke bronnetjes in de heuvels, of door nabijgelegen meren leeg te pompen.
De grote producenten van vooral avocado's houden er een winstgevende export op na. Zij hebben vaak ook een link met drugskartels, door wie ze gesponsord worden of aan wie ze beschermgeld moeten betalen.
Plaatselijke inwoners trekken ten strijde
Voor de landbouwers in de buurt en de lokale inwoners van Villa Madero is de maat vol. Zij trokken afgelopen week, met de steun van de politie, de heuvels in naar de kwekerijen om daar zelf de illegale watertaps af te koppelen en te saboteren. Anderen hadden schoppen en werktuigen bij om illegale waterbassins te vernielen. Op beelden is te zien hoe ze zelfs een stuk pijplijn mee naar beneden nemen.
In een van de bassins was water opgeslagen van een bron die al honderden jaren de plaatselijke bevolking van water voorziet. Sommige bewoners die lager op de heuvel wonen hebben geen water meer. Zij beweren dat ze al 15 jaar lang vragen om de bronnen weer te laten stromen, zonder gevolg.
Er worden ook bomen gekapt, die vroeger het water vasthielden
Julio Santoyo neemt het op tegen de grote kwekerijen
De lokale gemeenschap staat lijnrecht tegenover de grote bessen- en avocadokwekers. Julio Santoyo, een activist die het opneemt tegen de kwekerijen, schat dat er inmiddels 850 illegale waterbassins zijn in de heuvels.
Die bassins worden vaak gegraven nadat plantagehouders eerst een stuk bos hebben platgebrand. "Die bomen hielden vroeger het water vast, terwijl avocadobomen de bodem uitputten", zegt hij.
Overheid schiet dan toch in actie, want iconisch meer loopt leeg
De lokale inwoners beseffen dat ze hun eigen hachje riskeren omdat ze tegen de haren in strijken van de maffiabendes: "We lopen een serieus risico en kunnen dit zelfs met ons leven bekopen. Maar we kunnen niet anders dan het zelf doen, omdat de overheden niks doen," vertelt actievoerder Francisco Gómez Cortes.
Daarin lijkt nu toch enige verandering te komen. Voor een deel heeft dat te maken met het nabije meer Pátzcuaro. Dat meer is een toeristische attractie met een mooi koloniaal dorp en een schilderachtig eilandje in het midden, Janitzio. Dat raakte beroemd in de jaren 40 en 50 door zijn volkse tradities.
Je kon tot 100 trucks aan de oever van het meer zien staan om zoet water op te slaan
Alejandro Méndez is bevoegd voor Milieu in de staat
Maar intussen is het meer de helft in volume gekrompen. Wie wil, kan zelfs te voet de oversteek naar het eiland maken, al wadend. Tot voor kort stuurden plantagehouders vrachtwagens met citernes naar het meer om water te gaan ophalen.
Volgens een plaatselijke krant kunnen die in 8 uur tijd tot 374.000 liter water ophalen. Alejandro Méndez, bevoegd voor Milieu in de staat, zei dat er in maart soms tot 100 vrachtwagens actief waren aan het meer.
Daarom patrouilleert sinds kort de politie langs de oevers om de illegale watertaps te stoppen. Volgens sommigen komen ze te laat, en zal het meer zich niet meer kunnen herstellen in zijn oorspronkelijke staat.
Klimaatverstoring? El Niño? Het voorbije jaar viel er maar half zoveel regen als normaal in grote delen van Mexico. Dat heeft voor een deel te maken met het periodieke weerfenomeen El Niño in de Stille Oceaan, waarbij weerpatronen in heel Latijns-Amerika tot in Australië verstoord worden. Het centrum en zuiden van Mexico krijgen daarbij te maken met droog weer.
Net gisteren lieten Zuid-Amerikaanse weerexperts weten dat we in de toekomst een nog grotere afwisseling van El Niño en tegenpool La Niña gaan zien, en dat ze extremer zullen worden. Tijdens de voorbije El Niño, in de top 5 van sterkste El Niño's sinds 1950, werd het effect nog verergerd door de algemene klimaatopwarming. Die werkt de klimaatverstoring met extremen als lange droogtes of intense regen in de hand.
