Hoe hard kan Iran terugslaan als Israël aanvalt? "Ze zijn tot meer in staat dan luchtaanval laat blijken"

Ondanks de internationale oproep tot maximale terughoudendheid, zal Israël terugslaan na de Iraanse vergeldingsactie van afgelopen weekend. Dat heeft de Israëlische premier Benjamin Netanyahu gisteren laten weten. Wanneer die reactie komt en op welke manier Israël Teheran zal aanvallen, is nog onduidelijk. 

Ondertussen waarschuwt de Iraanse president Ebrahim Raisi dat de "geringste actie" van Israël tegen "de belangen van Iran" gevolgd zal worden door "een streng antwoord" van Iran. "Nu verklaren we duidelijk dat de geringste actie tegen de belangen van Iran zeker tot een streng, uitgebreid en pijnlijk antwoord zal leiden tegen alle verantwoordelijken", klinkt het in een verklaring.

Iran vuurde zaterdag ruim 300 drones en (kruis)raketten af op Israël. Maar volgens Peyman Jafari, Iran-deskundige en historicus aan de William & Mary College in Washington, hebben we de maximale wapencapaciteit van het land nog niet gezien en heeft Iran Israël afgelopen weekend bewust niet met volle kracht aangevallen.

"Iran heeft namelijk heel wat geavanceerdere raketten, zoals supersonische langeafstandsraketten en precisiebommen. Maar het hoofddoel was niet om Israël echte schade te berokkenen, dat zou tot een onvermijdelijke tegenreactie van Israël leiden", legt hij uit. 

"Iran wilde Israël laten weten dat er een grens bereikt is aan zijn strategisch geduld. In de afgelopen jaren heeft Israël honderden aanvallen uitgevoerd op Iraanse milities in Syrië en in Iran zelf; daarnaast heeft Israël in het verleden al Iraanse nucleaire wetenschappers en generaals vermoord. Iran trekt nu een rode lijn na de aanval van Israël op het Iraanse consulaat in Syrië."

Daarnaast wilde Teheran met zijn luchtaanval het Israëlische luchtafweergeschut testen, zegt Jafari. "Door die drones af te laten, weten ze waar de zwakke punten liggen en hoe ver ze kunnen gaan."

Maar wat weten we precies over het wapenarsenaal van Teheran? "Daarover is maar weinig informatie beschikbaar in het publieke domein. Iran laat dat bewust in het ongewisse", zegt Frans Osinga in De Ochtend op Radio 1. Hij is hoogleraar Oorlogsstudies aan de Universiteit van Leiden.

"Het luchtafweersysteem van Iran is niet zo geavanceerd als de Iron Dome van Israël", zegt hij. Maar volgens hem mag de Iraanse militaire macht zeker niet onderschat worden.

"Iran heeft een eigen militaire industrie uitgebouwd vanwege de internationale sancties die tegen het land gelden. Daarnaast maakt het gebruik van Russische systemen omdat het geen wapens krijgt uit het Westen."

Dat wapenarsenaal is niet niks, klinkt het. "De meest recente informatie spreekt over nieuwe, zelfgeproduceerde langeafstandsraketten waarmee het vliegtuigen op 100 kilometer afstand kan onderscheppen. Die kennis moet Israël in acht nemen nu het verschillende scenario's overweegt."

Vooral het nucleaire programma van Iran baart de internationale gemeenschap zorgen. Ook daarover is maar weinig bekend. "Iran dreigt al jaren met de mogelijkheid dat het nucleaire wapens heeft. Het is niet voor niets dat de Amerikanen zich erg bezorgd hebben getoond over hun nucleaire programma", zegt Osinga.

Net daarom proberen landen een directe confrontatie met Iran te vermijden. "Er is een reden waarom Iran niet is aangevallen", zegt de Amerikaanse Iran-deskundige Afshon Ostovar aan The New York Times. Hij is professor Binnenlandse Veiligheidszaken aan de Naval Postgraduate School in Californië. 

Israël en Iran voeren al jarenlang een schaduwoorlog tegen elkaar waarbij ze heimelijke acties uitvoeren via land-, zee-, lucht- en cyberaanvallen. "De tegenstanders zijn niet bang van Iran, maar ze beseffen dat elke oorlogsdaad tegen Iran zeer ernstige gevolgen kan hebben."  

In verschillende westerse landen werden de afgelopen dagen Iraanse ambassadeurs op het matje geroepen. Bedoeling daarvan was om de luchtaanval op Israël te veroordelen, maar daarnaast hoopt men ook de situatie te de-escaleren. 

"Teheran beschouwt het als een hypocriete zet dat men dubbele standaarden handhaaft: waarom werd de Israëlische aanval op de Iraanse ambassade niet veroordeeld? Nu komt men wel meteen tot een veroordeling van de Iraanse tegenreactie terwijl Iran zich beroept op het internationaal recht om eigen grondgebied te verdedigen, zo denkt Iran. De aanval op het consulaat wordt namelijk beschouwd als een aanval op Iraans grondgebied", zegt Jafari.

"Wat we de afgelopen dagen hebben gezien is het standaard repertoire van diplomatieke ouvertures", zegt Osinga. Volgens hem zullen de internationale reacties weinig indruk maken op Iran, maar hij verwacht wel dat de internationale gemeenschap de oproep voor de-escalatie en terughoudendheid zal blijven benadrukken.

"De woorden van de westerse bondgenoten van Israël, zoals de VS, zijn niet overtuigend genoeg om Israël te weerhouden. Dat geldt natuurlijk ook voor Iran. Iran zal overigens eerder luisteren naar de druk van China en Rusland", aldus Osinga.