Dokters verenigen zich op TikTok tegen desinformatie: "Haal geen medische informatie bij willekeurige influencers"

Neen, je krijgt geen kanker door het gebruik van zonnecrème. Toch is het een hardnekkige claim die nu al een tijdje circuleert via sociale media. En zo zijn er wel meer. Zeker via TikTok worden heel wat filmpjes verspreid die medische desinformatie bevatten. 

En dat is een probleem, want "steeds meer mensen halen hun medische kennis van social media", stelt de Nederlandse huisarts Stefan van Rooijen in De Ochtend op Radio 1. Hij merkt bijvoorbeeld dat steeds meer mensen in zijn praktijk vragen om een bloedonderzoek uit te voeren bij vermoeidheid. Nochtans levert dat slechts heel af en toe bruikbare resultaten op.

Van Rooijen ontdekte dat de mensen die de vraag stelden filmpjes hadden gezien van een bekende influencer die claimt dat alle Nederlandse vrouwen een ijzertekort hebben en dat ze daarom vaker moe zijn. "Maar dat klopt helemaal niet. Die influencer heeft wetenschappelijke artikels gelezen die zij niet kan begrijpen, maar vervolgens plaatst ze die in een verkeerde context en maakt ze daar heel veel mensen bang mee."

Om dat soort misverstanden te vermijden en om desinformatie via sociale media tegen te gaan, hebben 8 dokters - 7 Nederlanders en 1 Vlaming - een TikTok-kanaal opgericht ('Dokters vandaag') waar ze hun medische kennis delen. 

'Dokter Google' kennen we al een tijdje: mensen zoeken hun symptomen op via Google en komen zelf tot foute conclusies op basis van wat ze online vinden.

Maar medische informatie zoeken op TikTok is nog onbetrouwbaarder, stelt Van Rooijen. "Het algoritme van TikTok is veel sterker dan dat van andere social media. Als je 1 filmpje over zonnebrandcrème hebt bekeken, dan krijg je dezelfde dag nog 10 nieuwe filmpjes over zonnebrandcrème."

Op die manier worden mensen soms meegezogen in een spiraal van desinformatie, zonder dat ze het zelf doorhebben. Dat fenomeen heet het 'rabbit hole'-effect en maakt deel uit van het onderzoek dat de Europese Unie heeft geopend naar TikTok. De EU maakt zich zorgen dat het effect "ernstige risico's inhoudt op vlak van het lichamelijk en geestelijk welzijn van personen."

Net daarom vindt Van Rooijen het belangrijk dat medische professionals ook betrouwbare informatie delen via socialemediakanalen als TikTok. "Ik denk dat we het daar de afgelopen jaren een beetje hebben laten liggen als dokters."

Hij raadt mensen wel aan om behoedzaam te blijven, want iedereen kan zich via sociale media uitgeven als dokter. "Blijf kritisch, stel vragen en check de bronnen", is zijn advies. "Geloof niet zomaar elke willekeurige influencer."