Na de grootschalige drone- en raketaanval op Israël door Iran is het afwachten hoe Israël hier op zal reageren. "De Israëlische regering staat in oorlogsmodus. Er is die hyper-emotionele agressie richting Hamas en Gaza, de kans is er dat die ook naar Iran gericht wordt", zegt hoogleraar Maurits Berger die de actuele situatie in het Midden-Oosten analyseert.
Midden-Oosten-expert Maurits Berger: "Kans dat Israël hyper-emotionele agressie ook naar Iran richt"
Ellen Maerevoet
Gepubliceerd:
Dat het Iraanse leger gisteravond een grootschalige drone- en raketaanval uitgevoerd heeft op Israël, heeft Maurits Berger, hoogleraar aan de Universiteit van Leiden en Midden-Oosten-expert, niet verrast. "Hoe het is gebeurd, dat heeft mij verrast", benadrukt hij in De Ochtend op Radio 1.
De Israëlische luchtaanval op het Iraanse consulaat in Syrië vorige week, waarbij enkele hoge officieren van de Iraanse Revolutionaire Garde zijn gestorven, was de aanleiding voor deze vergeldingsactie. De Amerikaanse inlichtingendiensten begonnen enkele dagen geleden al te waarschuwen voor een reactie van Iran.
"In de internationale diplomatieke wereld is 'tit for tat' (gelijkwaardige vergelding, red.) heel normaal", legt Berger uit. "Een van de dingen waar ik mijn hart voor heb vastgehouden, is dat Iran gedacht zou hebben dat ze ook een Israëlische ambassade zouden moeten bombarderen."
De bal ligt nu terug in het kamp van Israël
Maurits Berger, Midden-Oosten-expert
Deze aanval met - volgens het Israëlische leger - 300 drones en (kruis)raketten klinkt erger dan een aanval op een ambassade, legt Berger uit. "Maar Iran heeft dit wel gedaan in de wetenschap dat de drones en raketten niet in Israël zouden aankomen. Het grootste deel ervan (99% volgens Israël) is immers afgeweerd."
"Israël heeft de IJzeren Koepel (Iron Dome, red.), gebouwd met de hulp van de VS. Daar komt niks doorheen. Dat is een van de beste luchtverdedigingsmechanismen in de wereld. Iran is daarvan uitgegaan. Ze hebben hun punt gemaakt."
"Meteen daarna hebben ze ook duidelijk gemaakt: hiermee is voor ons de kous af. Jullie hebben ons in het gezicht geslagen, nu slaan wij jullie in het gezicht en daarmee is het klaar. Nu ligt de bal dus terug in het kamp van Israël."
Wat is de IJzeren Koepel (Iron Dome)?
Sinds 2011 beschikt Israël over de Iron Dome, een hoogtechnologisch afweersysteem om raketaanvallen onschadelijk te maken. Het raketschild bestaat uit 3 delen: een opsporingsradar (die meet de snelheid en het traject van de vijandige raket), de controle-unit (die analyseert de info en berekent of de raket in bewoond gebied zal neerkomen) en tot slot de raketlanceerder (die kan tot 20 interceptieraketten lanceren die vijandige raketten onschadelijk maken in de lucht, een interceptieraket kan ook in de lucht van richting veranderen).
Wat gaat Israël nu doen?
De hamvraag is: wat gaat Israël nu doen? Laat het het hierbij of slaat het opnieuw terug? Berger is naar eigen zeggen "ontzettend benieuwd".
"De enige historische vergelijking die we hebben is 1991, de Golfoorlog. Toen heeft Saddam Hoessein, de dictator van Irak, de Scud-raketten (een geleide middellange afstands-raket, red.) afgevuurd op Israël. Toen was er geen IJzeren Koepel, die raketten kwamen aan. Israël stond toen echt klaar om terug te slaan, misschien zelfs nucleair, maar de VS heeft het land daarvan weerhouden."
De kans is er dat die hyper-emotionele agressie van Israël richting Hamas ook naar Iran gericht wordt
Maurits Berger, Midden-Oosten-expert
De Amerikaanse president Joe Biden heeft er bij de Israëlische premier Netanyahu nu ook al op aangedrongen om geen nieuwe tegenaanval uit te voeren, maar Berger is er niet zeker van dat de Verenigde Staten Israël daar van kunnen weerhouden.
"De Israëlische regering staat toch echt wel in oorlogsmodus, er is een soort hyper-emotionele agressie richting Hamas en Gaza, de kans is er dat die ook naar Iran gericht wordt."
"Israël is pestkop in de regio"
Mocht dat gebeuren, dan krijg je volgens Berger geen gewone oorlog. "Israël gaat geen troepen sturen, waarschijnlijk volgen er dan weer raketten en die zullen wél aankomen. Iran heeft geen IJzeren Koepel."
"Ik maak steeds deze vergelijking. Veel mensen in het Westen hebben nog altijd het idee: Israël is het zielige kindje op het schoolplein, maar in de regio wordt Israël echt gezien als de grote bully (de pestkop, red.) op het schoolplein."
"Die mag doen wat die wil, hoeft zich niet aan de regels te houden en wordt bovendien ook nog eens gesteund door het 'hoofd van de school': Amerika. Als Israël zou optreden, zou het de woede van de omgeving alleen vergroten."
Israël zou nooit zo onveilig zijn als nu als het zou terugslaan
Maurits Berger, Midden-Oosten-expert
"Ik zie dan niet zozeer een oorlog, maar allemaal van die militiegroepjes, terroristische groepjes, Israël zou nooit zo onveilig zijn als nu (en in de komende tientallen jaren) als het zou terugslaan."
In tegenstelling tot eerder kwam de aanval nu niet van Hezbollah in Libanon, dat door Iran gesteund en gebruikt wordt als een soort vooruitgeschoven post, maar vanuit Iran zelf. "Dit gaat echt om de ambassade, dat is Iran zelf. Die schaduwoorlog die al bijna 10 jaar aan de gang was, zal gaan intensifiëren. Maar ik zie niet hoe dat een 'gewone oorlog' kan worden, Iran weet dat ze dat niet kunnen winnen tegen Israël dat gesteund wordt door Amerika."
Wat is Hezbollah? Hezbollah is een politieke partij in Libanon én een gewapende militante beweging. Die werd begin jaren 80 opgericht door Iran, de belangrijkste sjiitische macht in het Midden-Oosten, toen Israël Zuid-Libanon bezette tijdens de Libanese burgeroorlog.
De groep verzet zich tegen Israël en tegen de Amerikaanse invloed in de regio. Hezbollah is een van de zwaarst bewapende militaire "non-state"-groepen ter wereld. Hoewel Hezbollah een sjiitische organisatie is, steunen ze het soennitische Hamas in zijn strijd tegen Israël.
Hezbollah en het Israëlische leger wisselen al maanden vuur uit langs de noordgrens van Israël, maar de schermutselingen zijn over het algemeen beperkt gebleven.
"Iran heeft niet de macht om Israël binnen te vallen"
Iran heeft niet de macht om een land als Israël binnen te vallen, benadrukt Berger. "Ze zullen andere middelen gebruiken, dat hebben ze al gedaan met dat ene schip. We kunnen ons voorstellen dat ze toevoerwegen naar Israël proberen af te sluiten: de Rode Zee, een deel van de Middellandse Zee."
"Ze spelen de internationale kaart, de internationale opinie keert zich steeds meer tegen Israël. Iran zegt: wat wij doen is een daad van gerechtvaardigde zelfverdediging, precies dezelfde term die Israël ook gebruikt tegen Hamas. Iran poetst het eigen imago internationaal zo op."
Daarnaast is Iran intussen ook een kernmacht in wording. "Dat wordt door Israël met argusogen gevolgd, zodra er iets is wat daarop lijkt, sturen ze onmiddellijk bommenwerpers, dat gaan ze niet toelaten", besluit Berger.
