Een rechterhandschoen met bloed op, DNA-sporen, schoenafdrukken: de bewijslast tegen O.J. Simpson voor de moord op zijn ex-vrouw en een vriend in 1994 leek overweldigend. Toch werd hij vrijgesproken. Met zijn dood verdwijnt nu een van de hoofdrolspelers in het mysterie. We nemen je mee in de tijd, naar een van de ophefmakendste Amerikaanse processen ooit.
Handschoen met bloed, iconische achtervolging en sportlegende als beschuldigde: hoe moordzaak tegen O.J. Simpson "proces van de eeuw" werd
Hanne Decré
Gepubliceerd:
In de nacht van 12 op 13 juni 1994 werden Nicole Brown Simpson en Ron Goldman doodgestoken aan haar huis. Het zou het begin zijn van een moordzaak die de Verenigde Staten - en bij uitbreiding de rest van de wereld - decennialang in de ban zou houden. Zij: de ex-vrouw van American football-legende O.J. Simpson. Dezelfde O.J. Simpson die verdachte nummer één was in de zaak en die twee dagen geleden overleden is aan de gevolgen van kanker.
Met zijn overlijden sterft dé hoofdrolspeler in het hele mysterie. Eén vraag blijft over: heeft hij zijn geheim meegenomen in zijn graf? Want ondanks de schijnbaar overweldigende bewijslast tegen hem werd hij wel vrijgesproken - en ook weer niet. Een reconstructie van een van de meest ophefmakende processen uit de Amerikaanse geschiedenis.
De moord
Terug naar 12 juni 1994. Rond 18.30 arriveert Nicole Brown Simpson, samen met haar kinderen en enkele andere familieleden, bij Mezzaluna, een Italiaans restaurant in Los Angeles. Een van de kelners daar? Ron Goldman, die in de weken ervoor uitgegroeid was tot een nauwe vriend.
Na het etentje - en na een extra stop bij een ijsjeszaak - keren Nicole Brown Simpson en haar gezelschap huiswaarts. Omdat haar moeder haar bril vergeten was in Mezzaluna belooft Goldman die nog langs te brengen. Een dodelijke belofte, zo blijkt later.
O.J. Simpson op zijn beurt is die avond gaan eten bij McDonald's, samen met een vriend. Om iets voor 22 uur keren de twee terug en een half uur later zou O.J. Simpson opgepikt moeten worden door een limousine om hem naar het vliegveld te brengen. Zou moeten, want Simpson reageert niet op de deurbel. Pas om 23 uur krijgt de chauffeur eindelijk antwoord. Naar eigen zeggen had hij zich overslapen en kwam hij net uit de douche. Maar diezelfde chauffeur getuigt wel dat hij vlak ervoor een grote man had zien aankomen op de oprit.
Ongeveer op hetzelfde moment dat O.J. Simpson opstijgt op zijn vlucht naar Chicago worden de lichamen van Nicole Brown Simpson en Ron Goldman gevonden op de oprit van haar huis. Allebei zijn ze doodgestoken.
De eerste aanwijzingen en een dolle achtervolging
Na de moord trekken enkele agenten naar het huis van O.J. Simpson, om hem te informeren dat zijn ex-vrouw dood is. Van Simpson geen spoor - logisch, die zit in Chicago. Maar op de auto van Simpson ontdekken de speurders wel een bloedspoor. Ze besluiten het huis binnen te gaan. Zonder bevel, maar met het argument dat ze vreesden dat er iemand in gevaar is.
Ter plaatse vinden ze een rechterhandschoen, met bloed op. De linkerhandschoen van - meer dan vermoedelijk - hetzelfde paar wordt gevonden bij het huis van Nicole. Die handschoen zal dé sleutelrol spelen tijdens het proces, een jaar later.
Het is genoeg voor de speurders om O.J. aan de tand te willen voelen. Dat gebeurt ook, al wordt hij na dat verhoor wel opnieuw vrijgelaten.
Enkele dagen later menen de speurders - na een eerste DNA-analyse - dat ze voldoende in handen hebben voor een arrestatiebevel. Maar O.J. - die intussen bij vriend en advocaat Robert Kardashian, vader van, verbleef - had daar weinig zin in. In een (afscheids?)brief die werd voorgelezen door Kardashian, schreef O.J. dat hij "niks te maken had met de moord op Nicole". Onderaan stond: "Heb geen medelijden met mij, ik heb een geweldig leven gehad en geweldige vrienden".
Met een vroegere ploeggenoot achter het stuur, sloeg O.J. in een witte Ford Bronco op de vlucht. Het begin van een bizarre achtervolging door de politie: de beelden staan in menig geheugen gegrift. Tegen een snelheid van amper 56 kilometer per uur en met 20 politievoertuigen achter hem doorkruiste O.J. urenlang de snelwegen in Los Angeles.
De achtervolging werd live uitgezonden op televisie, een NBA-wedstrijd werd er zelfs voor onderbroken en maar liefst 95 miljoen kijkers volgden elke beweging.
Een overweldigende bewijslast, maar toch een vrijspraak
Fast forward naar bijna een jaar later: in januari 1995 start het proces over de moordzaak. Een "historisch proces" wordt het in de media genoemd en dat is niet overdreven. Na dit proces zal er nooit meer op dezelfde manier verslag worden uitgebracht. De rechter staat camera's toe in de rechtszaal en in de maanden die volgen zal het proces dag per dag, uur per uur, live uitgezonden worden.
De bewijslast tegen O.J. Simpson is overweldigend. Of lijkt overweldigend te zijn. Getuigen van de moord zijn er niet, sporen des te meer - al wordt het moordwapen nooit teruggevonden:
DNA en bloedsporen: zijn DNA werd aangetroffen op de plaats-delict, bij de bloedsporen, op de deur, op de beruchte handschoen en op een paar sokken die aangetroffen werden bij hem thuis.
Haar en vezelsporen: de vezels van de handschoen die gevonden werd bij O.J. thuis matchten met de vezels van de handschoen die op de plaats-delict lag. Bij de slachtoffers werden ook blauwe, katoenen vezels gevonden - die mogelijk overeenkwamen met het hemd dat O.J. die avond droeg. Dat kon echter nooit bewezen worden, want het hemd werd nooit teruggevonden. Er werden ook vezels aangetroffen die alleen gebruikt werden in de Ford Bronco van het jaar 1993-1994, exact het type auto waarmee O.J. rondreed.
Schoenafdrukken: op de plaats van de moord werden ook schoenafdrukken gevonden, van een zeldzaam duur paar Bruno Magli-schoenen, maat 12 (een Europese maat 48). Exact de maat van Simpson. Maar ook daar: het paar werd nooit teruggevonden, dus een vergelijking kon nooit gemaakt worden.
Opmerkelijk ook: de vluchtpoging én afscheidsbrief van Simpson worden niet meegeteld als bewijsmateriaal.
Bovendien heeft O.J. geen sluitend alibi. Gedurende 1 uur en 18 minuten was hij onvindbaar - getuige de chauffeur die voor de deur stond. En rond diezelfde tijd werden de moorden gepleegd.
Maar zijn dreamteam van advocaten gaat vol in de verdediging en zaait over alles twijfel. Hun drie sleutelwoorden? "Gecompromitteerd, besmet, corrupt." Volgens de advocaten is er sprake van racisme bij de agenten, en is het bewijsmateriaal neergelegd om O.J. in de val te lokken. Zo worden er opnames afgespeeld van de agent die de bebloede handschoen ontdekte, opnames waarin hij het n-woord uitsprak. Ook bij het DNA-bewijs wordt er voortdurend twijfel gezaaid: het zou niet juist bewaard zijn, het zou besmet zijn, ...
Het meest opmerkelijke moment tijdens het proces draait - alweer - om de bebloede handschoen. Volgens zijn advocaten zijn de handschoenen te klein voor O.J. en om dat te staven, probeert hij ze aan te trekken in de rechtszaal. Bij het pleidooi komen de legendarische woorden van advocaat Johnnie Cochran: "If it doesn't fit, you must acquit" - "Als het niet past, moet je vrijspreken".
Op 3 oktober 1995 volgt het verdict: na een beraad van amper 4 uur spreekt de jury O.J. Simpson vrij.
Het arrest verdeelt de Verenigde Staten: was het een gerechtelijke dwaling? Of was de uitspraak gerechtvaardigd? Hoe dan ook is het voor velen een raadsel hoe hij kon vrijgesproken worden. Al zegt een kop van The New York Times uit 1995 véél - zo niet alles: "Evidence is powerful, but he's still O.J." (bewijslast is krachtig, maar hij is nog altijd O.J.).
Niet schuldig, wel verantwoordelijk
Wie denkt dat het stof na het proces zou gaan liggen, komt van een kale reis thuis. In 1997 spannen de ouders van de slachtoffers een burgerlijk proces aan - voor een andere rechtbank, voor een andere jury.
Om het helemaal moeilijk te maken: op dit proces wordt O.J. wél verantwoordelijk gezien voor de dood van Nicole Brown Simpson en Ron Goldman. Aan die uitspraak hangt ook een prijskaartje. O.J. Simpson moet aan de nabestaanden 33,5 miljoen dollar schadevergoeding betalen - en uit documenten blijkt dat hij tijdens zijn leven slechts een fractie ingelost heeft.
Uiteindelijk zal O.J. overigens wel achter de tralies belanden, wel in een hele andere zaak. In 2007 dringt hij samen met verschillende andere mannen een hotelkamer in Las Vegas binnen, naar eigen zeggen om gestolen sportmemorabilia terug te halen. In die zaak is het verdict dan weer heel erg streng: O.J. wordt veroordeeld tot 33 jaar cel voor de gewapende overval. Daarvan zal hij er uiteindelijk 9 uitzitten.
Voor altijd een mysterie?
Al die jaren heeft O.J. zijn onschuld staande gehouden: "I did not, could not and would not have committed this crime", zei hij in 1995 al tegen de rechter. In de jaren nadien zei hij met de regelmaat van de klok dat hij de echte moordenaars wilde ontmaskeren. In 2021 klonk het nog: "Ik heb moeite met Los Angeles. Mensen denken dat dit uit eigenbelang is, maar ik kan mogelijk zitten naast diegene die dit gedaan heeft. Ik weet echt niet wie het gedaan heeft."
Toch zou het verhaal - en de beschuldiging - voor altijd aan hem blijven kleven. Daar had hij minstens zelf ook een aandeel in. Zo wilde hij in 2006 het boek "If I did it" uitbrengen. Een hypothetisch verslag van wat er gebeurd zou zijn, mocht hij hypothetisch de moorden gepleegd hebben. Het boek zou uiteindelijk nooit officieel verschijnen - al lekten er wel kopieën uit. In 2007 mag de familie van Ron Goldman het boek publiceren, onder de titel "If I did it: confessions of a killer".
Het voedde de twijfel die altijd al had bestaan nog meer. Al is en blijft de juridische waarheid dat hij niet schuldig is, maar wel verantwoordelijk.
De familie van de slachtoffers is alvast blijven geloven dat hij de moordenaar was. Rouwig om zijn dood zijn ze allerminst. De vader van Ron Goldman liet gisteren optekenen: "Zijn overlijden is geen groot verlies voor de wereld."
En het onderzoek naar de moord op Nicole Brown Simpson en Ron Goldman? Dat is officieel nog niet afgesloten, er is immers nooit een moordenaar gevonden. Maar echte andere pistes zijn er na O.J. Simpson niet echt meer geweest - al waren er altijd wel theorieën. Met de dood van een van de hoofdrolspelers dreigt de zaak nog meer voor altijd een mysterie te blijven.