Psychiatrisch centrum, begeleiding overdag of gewoon thuis: internering van misdadigers kan op verschillende manieren

Als je een misdrijf pleegt, een psychische stoornis of mentale beperking hebt waardoor je onvoldoende controle hebt over je acties en als er een kans bestaat dat je opnieuw strafbare feiten pleegt, kan de rechter je interneren.

Je wordt dan opgenomen in een psychiatrisch centrum of vult de internering op een andere manier in, door je bijvoorbeeld thuis te laten begeleiden door een arts of naar een dagcentrum te gaan.

Ambulante zorg is de naam voor de zorg die wordt toegediend buiten een opname. De hulpverlener - een arts of psychiater - begeleidt de misdadiger dan van zijn eigen thuis. 

Volgens gerechtspsychiater Rudy Verelst zijn er twee factoren die bepalen of iemand van thuis begeleid kan worden. "Eerst wordt geanalyseerd welke behandeling aangewezen is om de psychiatrische problematiek best te behandelen." Ervaring leert Verelst dat een gesloten instelling niet altijd de beste optie is.   

Daarnaast wordt ook gekeken of de ambulante zorg een bedreiging vormt voor de maatschappij. "Het vrijwaren van de veiligheid van de samenleving is een belangrijke pijler. Zolang de maatschappij geen gevaar loopt."

Ambulante zorg heeft ook voordelen, volgens de gerechtspsychiater. "De persoon wordt bij ambulante zorg niet uit zijn omgeving weggehaald. Dat laat toe om de integratie in de maatschappij beter voor te bereiden."

"Als de persoon met de nodige omkadering, verzorging en behandeling in zijn vertrouwde omgeving kan blijven, kan dat echt een voordeel zijn", zegt hij nog bij De Wereld Vandaag op Radio 1.  

Bij het vooronderzoek al wordt een inschatting gemaakt welke psychiatrische begeleiding de beste optie is. "Als het duidelijk is dat de dader geïnterneerd moet worden, zoekt een deskundig team onmiddellijk uit welke vorm van internering het beste werkt."

Een psychiatrisch expert buigt zich over de zaak. "Er wordt altijd gekeken naar hoe de integratie in de maatschappij het beste zal verlopen. Op basis daarvan wordt bepaald welk vorm van begeleiding en behandeling noodzakelijk is." 

Na het advies dat gevormd wordt tijdens het vooronderzoek, bepaalt de Kamer voor de Bescherming van de Maatschappij (KBM) uiteindelijk welke voorwaarden opgelegd worden. "Ze baseren zich voor een groot deel op het vooronderzoek."

Wordt de keuze voor ambulante zorg sneller gemaakt nu er een groter plaatstekort is? "Nee", zegt Verelst  zeker. "Vroeger, lang voordat er sprake was van een plaatstekort, werd er ook al veel op deze manier gewerkt."

Ambulante zorg is niet te vergelijken met een huisarrest. "De persoon mag zijn woning gewoon verlaten. De KBM bepaalt wel de voorwaarden waaraan de persoon zich moet houden, maar voor de rest gaat en staat hij waar hij wilt."  

Daarom is het belangrijk dat het team van experts dat zich over de persoon ontfermt, ook kijkt naar hoe de persoon het zal doen in de toekomst als hij terug volledig geïntegreerd wordt in de maatschappij.  

"De persoon wordt echt gevolgd vanuit een specifieke invalshoek. Wanneer de dader zich niet houdt aan de opgelegde voorwaarden of de experts het gevoel hebben dat er iets kan fout lopen, wordt er onmiddellijk ingegrepen."

"Er kan altijd nog teruggeschakeld worden. De maatregel van ambulante zorg kan altijd heroverwogen worden en de persoon kan altijd nog in een instelling belanden", sluit Verelst af.