Duizenden explosieve oorlogsresten liggen onder het puin in Gaza: "Hoeveelheid niet-ontplofte bommen is ongezien"

Nu het Israëlisch leger zich grotendeels heeft teruggetrokken uit het zuiden van de Gazastrook, keren Palestijnen terug naar huis, op zoek naar voedsel en hun bezittingen. Maar het gevaar komt van alle kanten: uit de lucht, op de grond en nu ook vanonder het puin.

"We weten dat er vandaag duizenden explosieve oorlogsresten in de Gazastrook liggen", zegt Antoine Sépulchre in De Ochtend op Radio 1. Hij is algemeen directeur van Handicap International in België, een ngo die wereldwijd onder meer logistieke hulp en ontmijningsdiensten levert aan mensen in kwetsbare situaties.

Volgens de Verenigde Naties ontploft 10 procent van de explosieven niet bij impact. Dat is een schatting die ook de ngo maakt op basis van de types explosieven die gebruikt worden in de Gazastrook.   

Handicap International heeft een 60-tal medewerkers en meer dan 300 vrijwilligers ter plaatse. "We zien dat enorm veel mensen terugkeren naar gebieden waar ze een paar weken geleden niet waren, zoals Khan Younis. Die stad is absoluut onherkenbaar", zegt Sépulchre.

"Maar mensen zijn hongerig en zijn op zoek naar wat dan ook om te kunnen overleven. Daarmee nemen ze grote risico's", klinkt het.

De bevolking is zich al jaren bewust van de gevaren van explosieven, vertelt Sépulchre. "Handicap International is ook al sinds 1994 actief in de Gazastrook. De problematiek van explosieven is dus niet helemaal nieuw. Wat wel opvallend is, is de hoeveelheid explosieven waar we vandaag over spreken." Die is ongezien in vergelijking met eerdere geweldescalaties in de Gazastrook, klinkt het.  

Sinds de start van de oorlog in de Gazastrook bedient Israël zich van zware bommen. "Mensen slapen op de grond en worden voortdurend geconfronteerd met het geluid van luchtaanvallen, drones, artillerie. Dat maakt het zwaar voor iedereen."

"Dagelijks zijn er slachtoffers door die niet-ontplofte oorlogsresten", zegt Sépulchre. Vooral kinderen zijn extra kwetsbaar. "In het verleden hebben we al gezien dat kinderen op straat lopen, een vreemd object vinden en dat vastnemen. Die explosieven ontploffen dan letterlijk in hun handen."

Kinderen zijn zich niet bewust van die gevaren, aldus Sépulchre. "Bovendien zitten kinderen ook dichter bij de grond. Explosieven kunnen een hardere impact hebben op hen."

Maar van ontmijning is nu weinig sprake, zegt Sépulchre. "Het is een moeizaam proces. Om niet-ontplofte oorlogsresten onschadelijk te maken, hebben ontmijners tijd, ruimte en apparatuur nodig. Die elementen zijn momenteel niet beschikbaar."

"Onze mensen proberen nu de verontreinigde gebieden in kaart te brengen, zodat we veilige routes voor burgers en humanitaire organisaties kunnen garanderen. Dat is een eerste stap. Die zones worden gemarkeerd om te vermijden dat mensen zich daar zullen begeven."

De gespecialiseerde apparaten die Handicap International en andere ontmijningsdiensten nodig hebben om gebieden te ontruimen, bevatten zelf kleine hoeveelheden explosieven, legt Sépulchre uit. "Omwille van die reden, laat Israël ons niet toe die apparatuur binnen te brengen in de Gazastrook."

Maar zelfs als Israël ontmijningsdiensten in de toekomst zou toelaten in de Gazastrook, kan het nog jaren duren voordat het gebied volledig ontruimd is.