Een volwassen man die een veertigtal minderjarigen op Snapchat benadert voor naaktbeelden: volgens Child Focus is dat maar het tipje van de ijsberg van wat zich online afspeelt. Minderjarigen spreken vaak niet over hoe ze online benaderd worden omdat ze zoveel schaamte voelen. Kan je kinderen toch beschermen tegen groomers? Hoe pak je dat best aan?
Nood aan een gesprek? Dan kan je 24/7 terecht bij Tele-Onthaal op het nummer 106. Je kan ook chatten via www.tele-onthaal.be . Jongeren kunnen terecht bij Awel op telefoonnummer 102, of via chat op awel.be . Ben jij of iemand die je kent mogelijk slachtoffer van grooming? Bel dan het gratis 116 000-nummer van Child Focus.
Een onbekend profiel benadert je op Snapchat om een spel te spelen. Om een level hoger te geraken in het spel moet je opdrachten uitvoeren. Eerste opdracht: een foto van je arm of gezicht doorsturen. Klinkt nog vrij onschuldig.
Tot de hogere levels van het spel plots vragen om naaktbeelden te maken of seksuele handelingen te verrichten en te filmen. Dan moet er eigenlijk een belletje gaan rinkelen. Toch gebeurt dat bij minderjarigen niet altijd of zitten ze al zo ver in het proces dat ze niet meer terug kunnen.
Zeker niet als de onbekende persoon - die zich voordoet als een minderjarige - je bedreigt en zegt dat hij de foto's openbaar zal maken.
Dit overkwam een veertigtal Belgische en Nederlandse minderjarige meisjes toen ze benaderd werden door een 27-jarige man op Snapchat. Hij moet voor 7 jaar de cel in, maar volgens Child Focus schuimen er nog heel wat gelijkaardige mensen het internet af om gelijkaardige dingen te verkrijgen.
Wat is "grooming"?
Bij (online)grooming gaat een volwassene doelbewust minderjarigen opzoeken en manipuleren via sociale media en andere internetapplicaties. Ze bouwen een vertrouwensband met je op door complimenten te geven en interesse te tonen. Na verloop van tijd verandert de conversatie naar seksueel getinte vragen, handelingen en soms ook fysieke ontmoetingen met seksueel geweld.
"Enerzijds zijn groomers personen die op zoek zijn naar seksueel contact en anderzijds zijn het volwassenen die beeldmateriaal zoeken om hun collectie uit te breiden", begint Niels Van Paemel van Child Focus. Bij beide gevallen gaat het over een fenomeen dat vaak niet aan het licht komt.
"Het kan zo vaak gebeuren omdat de slachtoffers nog heel jong zijn en makkelijk gemanipuleerd kunnen worden. Kinderen hebben vaak niet door dat ze eigenlijk met een meerderjarige te maken hebben." Het nadien vertellen is ook geen evidentie omdat de kinderen met zo'n schuldgevoel zitten.
Hoe pak je het als ouder aan?
Als ouder is het vaak niet evident om bij te houden waar je kind online mee bezig is. Ook wil een kind niet altijd met zijn ouders over zijn online seksuele belevingen spreken. "Niet meer dan logisch", vindt Van Paemel.
"Dan nog is het belangrijk om als ouders wel te praten over waar ze wel terechtkunnen. Denk dan aan een familielid, een leerkracht of een leider bij de jeugdbeweging bijvoorbeeld." Door het op die manier preventief aan te halen, heeft je kind al handvaten en een vertrouwenspersoon waar hij of zij terechtkan bij vragen.
Hoe kan je je kinderen beschermen tegen groomers, volwassenen die minderjarigen online benaderen met een seksueel doel?
Als een kind toch plots naar diens ouders stapt om te zeggen dat het een naaktfoto heeft gestuurd bijvoorbeeld, is het belangrijk dat ouders hun eerste reactie goed reguleren, weet Van Paemel. "Je voelt als ouder waarschijnlijk kwaadheid en woede, maar je mag je kind niet veroordelen."
"Je mag niet vergeten dat je kind slachtoffer is en door iemand werd gemanipuleerd. Blijf vooral kalm en luister naar je kind." Op zoek gaan naar oplossingen is ook altijd een goed idee. Bij het verwijderen van foto's online kan Child Focus ook altijd helpen.
Concreet: tips voor ouders
Probeer rustig en open te praten met je kind: Het is moedig en verstandig dat je kind hiermee naar jou stapt.
Veroordeel je kind niet: Iemand anders stelde strafbaar gedrag, je kind is niet schuldig.
Verzamel alle bewijzen: Je kan samen met je kind screenshots nemen van de gesprekken. Dat kan je later gebruiken als je klacht wilt indienen bij de politie.
Grooming is een ernstig misdrijf waarvoor je klacht kan indienen bij de politie: Child Focus kan hierbij ook helpen.
Rapporteer en blokkeer de persoon op sociale media: Zo kan die je kind niet meer contacteren.
Hier vind je tips om preventief met je kind over grooming te praten.
Grooming herkennen is voor volwassenen vaak meer vanzelfsprekend, maar minderjarigen en zeker kwetsbare minderjarigen, hebben het daar veel moeilijker mee. "En net die kwetsbare kinderen weten de groomers te vinden", duidt Van Paemel.
Ze gaan op zoek naar kinderen van wie ze verwachten dat ze beelden zullen delen of willen afspreken. "Jongeren die bijvoorbeeld op hun online publieke profiel laten zien dat het niet goed gaat met hen zijn makkelijker om te isoleren en te dwingen tot bepaalde handelingen."
Sensibiliseren van kinderen
Net omdat kinderen zich vaak afsluiten en schaamte voelen, probeert Child Focus hen te sensibiliseren. "Je moet Snapchat als medium niet afschaffen, dan verplaatst het probleem zich naar een ander forum als TikTok. Het is belangrijker om minderjarigen handvaten te geven, zodat ze niet ingaan op groomers."
"Zo proberen we kinderen te tonen dat het niet normaal is dat onbekenden je aanspreken op Snapchat, en zeker niet als ze foto's vragen. Je gaat ook niet zomaar foto's delen met iemand die je voor het eerst tegenkomt op straat."
Ook is het belangrijk om een vertrouwenspersoon aan te spreken, benadrukt Child Focus. "Zeker als je ergens een slecht buikgevoel bij hebt of iets raar aanvoelt, moet je er met iemand over praten."
Concreet: hoe kan je grooming herkennen en wat kan je doen als slachtoffer?
Deel nooit gegevens zoals je volledige naam en woonplaats met onbekenden, gebruik ze ook niet voor je gebruikersnaam.
Voeg enkel mensen die je kent toe op je sociale media.
Gebruik een privéaccount, zodat niet iedereen je profiel kan bekijken.
Als je toch graag wil chatten via zo'n website, gebruik dan een fictieve naam, zo kunnen mensen je identiteit minder snel achterhalen.
Rapporteer en verwijder het account van iemand die je niet vertrouwt of je lastigvalt.
Ben je slachtoffer? Probeer dan te praten met een volwassene die je vertrouwt, bijvoorbeeld een ouder, een leerkracht of een oudere broer of zus. Via iedereeneenmax.be helpt Child Focus je met het vinden van een volwassen vertrouwenspersoon.
Child Focus ontwierp ook een spel waarmee je grooming leert herkennen. Dat vind je hier .
Hoe meer daders vatten?
Dat het fenomeen onder de radar kan blijven, is omdat mensen zich online vaak onschendbaar achten. "Volwassenen kunnen zich gewoon verbergen achter een veilige VPN-verbinding of beveiligde berichten. Dat blijft een heel moeilijke strijd."
Je online voordoen als een minderjarige is niet zo moeilijk, zo iemand herkennen wel. Wordt het niet tijd dat daar een strengere wetgeving voor komt? "Daar is Europa op dit moment mee bezig. De wetgeving die nu in de maak is, verplicht bedrijven als Facebook, Snapchat en Instagram om zelf te rapporteren aan de overheid wanneer er iets verdacht gebeurt op de platformen."
Child Focus vindt dan ook dat de platformen zelf een verantwoordelijkheid dragen. "Ze kunnen heel wat tools installeren op hun media en er iets aan doen. Als ze dat niet in handen nemen, moeten ze ook gestraft worden", sluit Van Paemel af.
