Songteksten van popliedjes worden steeds minder complex. Dat heeft grootschalig onderzoek aangetoond. Oudere nummers bevatten een rijkere woordenschat. Maar zijn ze daarom ook kwalitatiever? Stijn Van de Voorde van Studio Brussel vindt alvast van niet: “De tijdgeest zegt niets over de kwaliteit".
Songteksten van popmuziek worden simpeler, maar zegt dat iets over de kwaliteit?
Trees Vandamme
Gepubliceerd:
Je (groot)moeder had dan toch gelijk: die popliedjes op de radio lijken steeds meer op elkaar. In vergelijking met 50-60 jaar geleden zijn de teksten van populaire muziek er een pak eenvoudiger op geworden.
Een team van Oostenrijkse computerwetenschappers analyseerde meer dan 353.000 bekende liedjes sinds 1970 uit het rap-, country-, pop-, R&B- en rockgenre, de 5 meest populaire Engelstalige muziekstijlen.
Vervolgens maakten ze gebruik van machine learning-algoritmes om elke song te beschrijven aan de hand van verschillende kenmerken, waaronder de opbouw van het nummer, het aantal zinsherhalingen en het rijmgebruik.
Zo ontdekten ze dat oudere nummers een rijkere woordenschat bevatten, terwijl nieuwere liedjes vaker uitblinken in herhaling en eenvoud. Dat laatste geldt zeker in de pop- en rapmuziek.
Het onderzoek dat gepubliceerd werd in Scientific Reports is wel beperkt tot Engelstalige nummers. De resultaten zijn dan ook enkel op de westerse wereld van toepassing. Verder wijzen de onderzoekers er zelf op dat emoties in een lied niet alleen via tekst worden uitgedrukt.
Luisteraars voelen beter dan een computer aan of een tekst past bij een lied
Stijn Van de Voorde (Studio Brussel)
Maar wil dat ook zeggen dat de muziek de laatste jaren minder kwalitatief is geworden? Volgens Stijn Van de Voorde van Studio Brussel is dat moeilijker meetbaar. “Vaak zit de kracht van een lied net in zijn eenvoud. Een nummer als ‘Yesterday’ van The Beatles raakt met zijn simpele boodschap meteen de juiste snaar.”
Bovendien was vroeger zeker niet ‘alles beter’ volgens de muziekexpert. “Popmuziek bestaat uiteindelijk nog maar 60 jaar – en elk decennium had zijn goede en minder goede tekstschrijvers. ‘Ob-la-di, Ob-la-da’ van The Beatles en ‘Tutti frutti’ van Little Richard waren ook geen toonbeelden van schrijversvakmanschap. Anderzijds werkten die onomatopeeën wel. Luisteraars voelen wel aan of iets al dan niet klopt binnen een muzikale context, een computer kan dat vooralsnog niet.”
Een tekst zoals ‘If I was a sculptor, but then again no’ in Elton John’s 'Your song' doet bij Van de Voorde dan toch eerder de wenkbrauwen fronsen. “En ook ‘your skin makes me cry’ in Radiohead’s 'Creep' houdt weinig steek”, vindt de muziekjournalist. “Toch valt niemand daarover, want ook die slecht gevonden zinnen passen binnen hun geheel.”
Veel heeft ook te maken met persoonlijke voorkeur. “Veel mensen vinden het bijvoorbeeld onterecht dat iemand als Bob Dylan in 2016 de Nobelprijs voor Literatuur kreeg uitgereikt voor zijn ‘vage’ songteksten.”
Het is niet omdat een tekst maatschappijkritisch is, dat hij ook goed is
Stijn Van de Voorde (Studio Brussel)
Toch is er een zekere evolutie merkbaar in de laatste 50 jaar. “Eind jaren ’60 en begin de jaren ‘70 begonnen steeds meer artiesten zich uit te spreken over sociaal onrecht in de wereld. De hippiecultuur zette zich af tegen de gevestigde waarden en van muzikanten werd verwacht dat ze daarin meegingen”, legt Van de Voorde uit.
Al gebeurde dat protest vaak ook in algemene bewoordingen. “Het is niet omdat een tekst maatschappijkritisch is, dat hij automatisch ook goed is.”
In diezelfde periode begonnen de cryptische en soms zelfs absurde songteksten van bands als Led Zeppelin en soloartiesten als Frank Zappa geleidelijk aan populariteit te winnen. In 1967 al lachte John Lennon van The Beatles in ‘I am the walrus’ met fans die meteen na de release van zulke songs hun diepere betekenis proberen te ontrafelen.
Muzikanten letten nu meer op hun woorden
“Vandaag kunnen we zo’n hermetische teksten over het algemeen minder goed smaken”, weet Van de Voorde. “Een tekst moet over het algemeen duidelijk en inclusief zijn.”
Tegelijkertijd zijn artiesten vandaag wel een pak voorzichtiger geworden. “Alles kan en mag dan wel in onze westerse wereld, maar de gevolgen van je standpunten delen zijn nu een stuk groter dan vroeger.”
Uiteraard spelen de sociale media hier een grote rol in. “Uitspraken worden meteen door toetsenbordhelden opgepikt en neergesabeld. Denk maar aan Lizzo en Beyoncé, die meteen overspoeld werden door kritiek nadat het controversiële woord ‘Spaz’ – een belediging voor mensen met beperkingen – opdook in twee van hun recente songs.”
Wellicht is dat ook een van de redenen waarom Taylor Swift haar steun voor de Amerikaanse president en democratische presidentskandidaat Joe Biden (nog) niet heeft uitgesproken. “Gezien haar countryverleden zou ze zo een groot deel van haar fanpubliek kunnen verliezen”, verklaart Van de Voorde. Er wordt – zeker in de popmuziek – meer nagedacht over de commerciële gevolgen van zo’n politieke outing.”
Ook het Eurovisiesongfestival dat in mei weer op de buis komt, schreeuwt van de daken dat het politiek en muziek zoveel mogelijk gescheiden wil houden. Een stelling waar de muziekexpert het niet mee eens is. “Muziek gaat net om alles wat er zich in ons leven en in onze wereld afspeelt."
De invloed van TikTok
Natuurlijk zijn er nu ook gewoon veel meer liedjes. “Iedereen kan vandaag een nummer maken en dat op Spotify of een ander streamingplatform zwieren. Dan staat er automatisch ook meer onzin tussen”, aldus Van de Voorde.
Bovendien hanteren veel platenfirma’s specifiek de ‘TikTok-strategie’, waarbij een lied binnen de 20 seconden moet kunnen scoren op de sociale media. “Een hitartiest zoals Jason DeRulo schreef recent nog een boek over zijn magische recept.” Ook sterren zoals DojaCat en Katy Perry werken vaak volgens die vaste formules - streams gegarandeerd.
Van zulke kant-en-klare-nummers kan je niet het meest rijke vocabulaire verwachten. “Anderzijds passen die ‘catchy’ liedjes wel binnen hun tijdsgeest - kan jij je de jaren ’90 voorstellen zonder 'Wannabe' van de Spice Girls? En ze zijn gewoon leuk. Een deel van de hedendaagse artiesten ziet er absoluut geen graten in om aan dergelijke hits mee te werken.” En waarom zouden ze? “Het is een kwestie van persoonlijke voorkeur.”
Andere artiesten sterven dan weer liever dan rekening te moeten houden met de eisen van hitfabrieken. “Ook voor hen is er nog meer dan genoeg ruimte. Een moderne artiest als Father John Misty schrijft heel spitsvondige teksten over de kleine dingen des levens. En ook singer-songwriters zoals Grian Chatten en Alex Turner of de Britse rapper Dave bewijzen dat er écht niet minder kwaliteit of schrijftalent is dan vroeger”, besluit de muziekkenner.
