Portret van een familie sportdokters: waarom Evenepoel en Van Aert liefst bij een dokter Claes op de operatietafel liggen

Een gebroken sleutelbeen en schouderblad. Het verdict voor Remco Evenepoel is niet min, na de massale valpartij in de Ronde van het Baskenland gisteren . Nog geen dag later ligt de wielrenner al op de operatietafel in het AZ Herentals. Geen toevallige keuze, want de dienst orthopedie krijgt wel vaker topsporters over de vloer. 

Vorige week nog werden Wout van Aert  en Jasper Stuyven  er geopereerd na hun sleutelbeenbreuk. In het verleden vonden ook Tom Boonen, Greg Van Avermaet, Julian Alaphilippe en Cadel Evans hun weg naar de dienst. En het lijstje gaat nog een heel stuk door. 

AZ Herentals is dan ook dé place to be voor wielrenners en motorcrossers met gebroken botten. Een erfenis van Toon Claes, die in 1986 in het ziekenhuis begon. "Op dat moment waren we een klein ziekenhuis", zei hij daarover zelf begin dit jaar. Maar de dokter had ambitie. Hij moest en zou de dienst laten uitgroeien tot de grootste van het ziekenhuis. 

De arts had het van geen vreemden, want hij trad in de voetsporen van zijn vader, Dries Claes, die wordt beschouwd als eerste sportdokter in Vlaanderen. Zijn naam zal ook voor altijd verbonden zijn met Rik Van Looy, de wielrenner die door hem intensief werd begeleid. 

"Mijn vader was een van de eersten om melkzuurmetingen uit te voeren bij atleten", zei Toon Claes twee jaar geleden aan Het Laatste Nieuws. "Als onze dienst nu naam en faam heeft in de sportwereld, dan is dat het begin van alles."

Het is dan ook niet verwonderlijk dat Toon zich specialiseerde in sporters. "Het sportverhaal is me niet met de paplepel ingegeven, maar met emmers", zei hij eerder aan Gazet van Antwerpen. "Daarom dat ik ook gekozen heb voor sport in de orthopedie. Op aanraden van mijn vader heb ik aanbiedingen van Leuven, Antwerpen en Tienen naast me neergelegd en voor het kleine Herentals gekozen. Daar zou ik mezelf moeten waarmaken en moest ik niet onder een baas werken, zei hij."

"Toon heeft het AZ Herentals op de kaart gezet en door hem is het ziekenhuis een klinkende naam in de orthopedische wereld geworden", zegt huidig diensthoofd Stefaan Verfaillie. "Dankzij zijn visionaire blik waren we vaak een voorloper in innovatieve technieken en revalidatietrajecten."

Waar andere artsen 'rust' voorschrijven, wist Toon Claes dat dat voor topsporters geen optie is. Hij was de eerste om patiënten de dag na hun operatie al uit bed te halen en de revalidatie te starten.

"Een topsporter revalideert niet anders dan een andere patiënt", legt Verfaillie uit. "Maar wij focussen op de snelle revalidatie, door - onder controle - te starten met oefeningen. Al moet je dan wel door de pijn gaan. Je merkt dat nu steeds meer artsen het op die manier doen, maar in de jaren 90 was dat zeker niet het geval."

Hij wist ook waarom hij het deed. Als fervent loper en fietser begreep hij het belang van sport in het leven van topsporters en zelfs amateursporters. Claes zelf heeft vooral een liefde voor de Mont Ventoux, die hij in 2007 maar liefst 10 keer beklom in 24 uur tijd. Lange tijd was hij ook voorzitter van Sporta, een vereniging die mensen wil laten bewegen. 

Ondertussen is Toon Claes met pensioen en zit hij vaak in zijn buitenverblijf aan de Mont Ventoux, waar hij nog meer kan fietsen. De fietsmicrobe gaf hij alleszins door aan zijn zonen, Steven en Tom. En ook op professioneel vlak volgden zij zijn voorbeeld. Beiden gingen ook de orthopedie in en gingen aan de slag op de afdeling van hun vader. Tom specialiseerde zich in de schouder, Steven in de knie. 

De dienst in AZ Herentals is ondertussen behoorlijk gegroeid: van 2 chirurgen in 1986 naar 13 vandaag de dag. Zij hebben twee zaken gemeen: ze zijn gespecialiseerd in één gewricht en ze hebben een liefde voor sport. 

"Heel onze dienst werkt met een sportmindset", zegt Verfaillie. "Die hanteren we niet alleen bij topsporters. Wij beseffen hoe belangrijk sport voor mensen kan zijn. Soms komen hier patiënten langs die ontzettend graag lopen en als advies hebben gekregen om dat gewoon niet meer te doen. Wij proberen een oplossing te vinden zodat ze wél opnieuw kunnen lopen."

En dus weet de dienst in AZ Herentals wel wat te doen. "In onze gang hangen verschillende truitjes van topsporters die hier geopereerd zijn", zegt Verfaillie. "Soms komen er mensen uit Australië of Nieuw-Zeeland hierheen voor een behandeling. Door de jaren heen hebben we een persoonlijke band ontwikkeld met sporters en artsen. Ze vertrouwen en kennen ons."

Wanneer een wielrenner als Van Aert of Evenepoel valt, wordt er dan ook niet lang geaarzeld om een van de artsen van de dienst te bellen. "Maar we maken geen uitzonderingen omdat het topsporters zijn", benadrukt het diensthoofd. "Ook andere mensen met dringende letsels worden snel geholpen."

"Toon Claes en zijn team hebben een enorme passie voor hun job en voor de sport", zei ex-triatleet Marc Herremans in 2020. "Vandaar dat er zo veel sporters richting Herentals trekken. Als alle mensen zo veel gedrevenheid en passie als Claes zouden hebben, dan zou de wereld een mooie plek zijn."