Waarom tekenen Billie Eilish en Katy Perry open brief tegen AI? "Er dreigt turboplagiaat in de muzieksector"

"Deze aanval op de menselijke creativiteit moet stoppen." Het is een duidelijke boodschap van meer dan 200 artiesten uit de muzieksector tegen de intrede van systemen met artificiële intelligentie (AI) die muziek of liedjes genereren. Bij de ondertekenaars van de open brief zijn enkele heel bekende namen: Billie Eilish en haar broer FINNEAS, Katy Perry, Camilla Cabello, John Bon Jovi, Mumford and Sons, Nicki Minaj, Pearl Jam, R.E.M., Sam Smith,...

De brief van de belangenvereniging Artists' Rights Alliance focust op enkele grote bedrijven die AI-systemen trainen met data van artiesten zonder dat zij daar expliciet toestemming voor hebben gegeven. Het is met die nieuwe tools ook mogelijk om zelf liedjes of geluiden te produceren, wat bij de artiesten aanvoelt als een bedreiging van hun privacy, identiteit, muziek en inkomen.

Ze beseffen dat AI een enorm potentieel bevat om nieuwe ervaringen te creëren voor fans, maar zonder controle zal het onverantwoord gebruik ervan een race naar de bodem inzetten die de waarde van hun werk zal verminderen en een eerlijke verloning bemoeilijkt, klinkt het. "En dat is catastrofaal voor artiesten die proberen om de eindjes aan elkaar te knopen."

Computerwetenschapper Jeroen Baert heeft zeker begrip voor de bezorgdheden van de artiesten. "Er is momenteel niets dat iemand met een beetje kennis van zaken tegenhoudt om alle muziek van Billie Eilish in een dataset te verzamelen en een nieuw Billie Eilish-achtig nummer te genereren. Maar het is te laat om dat tegen te houden, want het is een wiskundig trucje en wiskunde kan je niet verbieden."

Toch beseffen techbedrijven maar al te goed dat ze zich op glad ijs bevinden. "Met Suno AI kan je nu al makkelijk nieuwe muziek genereren, maar het wordt moeilijk gemaakt om specifieke artiesten na te doen. Van dat juridisch vaarwater willen ze ver weg blijven."

"Onlangs werd Mira Murati, CTO van OpenAI, in een interview gevraagd of ze video's van YouTube gebruikt hadden om hun videotool te trainen en die persoon danste heel onhandig om de vraag heen. Als je nu aan ChatGPT vraagt om een mail op te stellen, weet je eigenlijk dat je een soort van turboplagiaat pleegt, omdat het systeem getraind is op basis van ontzettend veel andere teksten. In de muzieksector staat mogelijk hetzelfde te gebeuren."

De brief is een duidelijk statement, maar het echte verschil zal volgens Baert gemaakt worden door het leger advocaten van de artiesten. "Stel nu dat OpenAI met een muziektool komt en je kan bewijzen dat ze die getraind hebben met Spotify, dan zullen ze in actie schieten."

Dat wordt wel moeilijk, want een detectiesysteem dat AI-gebruik zou herkennen is nutteloos, klinkt het. "Geen enkel systeem kan feilloos detecteren of een bit of byte gegenereerd is met een AI-tool. De artiesten moeten van de aanbieders van de tools transparantie eisen over de trainingsets. Ze moeten de garantie krijgen dat in die sets geen specifieke artiesten zonder toestemming zijn opgenomen."

"Er worden nu al stappen gezet in de richting van een betere auteursrechtelijke bescherming. Zo is er in de Amerikaanse staat Tennessee een wet gestemd die toelaat dat het stemgeluid en -timbre van artiesten beschermd kan worden."

Conclusie: je kan onmogelijk alles verbieden wat mensen met technologie kunnen maken, maar je kan wel het commerciële gebruik van die nieuwe ontwikkelingen of producten verhinderen.

In de ergste nachtmerries van de artiesten zal AI ooit zo goed worden dat het de menselijke creativiteit kan evenaren of zelfs overtreffen, maar zover ziet Baert het voorlopig niet komen. "De huidige systemen braken dingen uit die ze in een trainingsset gezien hebben. Het is input en output, een wiskundig trucje dat we opgeschaald hebben."

"Menselijke creativiteit is niet te vatten in een AI-model, toch niet hoe we het nu aanpakken. Bijvoorbeeld het finetunen van een lied, weten welk instrument net iets stiller of luider moet, dat kan zo'n systeem niet aanbieden. Daarvoor zou je dan een heel nieuw nummer moeten laten genereren, dat dan weer andere issues zal hebben."