77.951 anderstaligen meldden zich vorig jaar aan voor een cursus Nederlands tweede taal. Dat waren er nooit eerder zo veel, zo blijkt uit het jaarverslag van het Agentschap Integratie en Inburgering. Daarnaast volgden ook zo'n 25.000 nieuwkomers een inburgeringstraject.
Recordaantal anderstaligen wil Nederlands leren, meeste mensen melden zich vrijwillig aan
Fien Macken
Gepubliceerd:
"Een bewijs dat het cliché dat anderstalige Vlamingen geen Nederlands willen leren langzaam naar de vuilbak mag". Zo reageert Jo De Ro, directeur van het Agentschap Integratie en Inburgering, op het record aantal starters in de cursussen Nederlands tweede taal.
Zo'n 12.100 nieuwkomers moesten een cursus Nederlands tweede taal volgen in het kader van hun inburgeringstraject. Alle anderen, de overgrote meerderheid dus, volgden de lessen vrijwillig.
"Ze willen hun collega's beter begrijpen, het schoolwerk van hun kinderen beter opvolgen, met hun buren kunnen praten en een echte burger worden in Vlaanderen," beschrijft De Ro de motivatie van de cursisten. "Het kennen van Nederlands is de hoeksteen van het integratie- en inburgeringsbeleid."
25.000 inburgeraars
Vorig jaar schreven ook 24.912 nieuwkomers zich in voor een inburgeringstraject, 20 procent meer dan in 2022.
Zo'n inburgeringstraject is verplicht voor de meeste nieuwkomers in Vlaanderen die van buiten de Europese Unie komen. Denk aan erkende vluchtelingen of mensen die via gezinshereniging naar ons land komen. Arbeidsmigranten, EU-burgers en Oekraïense vluchtelingen hebben die verplichting niet, maar kunnen vrijwillig een inburgeringstraject volgen. Zij zijn goed voor ongeveer de helft van het aantal inburgeraars.
"Vrijwillige inburgeraars vinden steeds beter de weg naar de inburgeringscursus", aldus De Ro. "We hebben het bijvoorbeeld veel eenvoudiger gemaakt om van op afstand de cursussen te volgen. Steeds meer mensen vinden het ook belangrijk om te weten hoe ons land, ons onderwijs en onze gezondheidszorg werkt." Daarnaast is het aantal nieuwkomers de afgelopen jaren verder toegenomen.
Wat is een inburgeringstraject?
Een inburgeringstraject bestaat uit vier onderdelen:
1. Een cursus maatschappelijke oriëntatie waarin de nieuwkomers leren hoe onze samenleving werkt. Ze krijgen uitleg over onze waarden en normen, maar ook over bijvoorbeeld werk, wonen en onderwijs. Daarover volgt een inburgeringstoets.
2. Lessen Nederlands tweede taal, NT2. Daarover moeten ze een examen afleggen.
3. Een verplichte inschrijving bij de VDAB binnen de 60 dagen na de ondertekening van het inburgeringscontract.
4. Een participatie- en netwerktraject van 40 uur om het sociaal netwerk van de nieuwkomers te versterken. Ze krijgen daarvoor bijvoorbeeld een buddy toegewezen of kunnen een stage volgen of vrijwilligerswerk doen.
De stijging van het aantal inburgeraars zorgt er voor dat de wachttijd bij het Agentschap Integratie en Inburgering opnieuw is toegenomen. In 2022 moesten voor het eerst minder dan 1.000 personen langer dan een half jaar wachten om te starten met hun cursus. Vandaag is dat aantal opnieuw toegenomen tot zo’n 1.300 wachtenden.
Tolken te kort
De vraag naar tolken die anderstalige nieuwkomers ondersteunen neemt jaar na jaar toe. Ze staan in voor bijvoorbeeld vertaling in het gemeentehuis of ziekenhuis. Vorig jaar waren er 142.400 aanvragen voor een sociale tolk. Ongeveer een op de drie daarvan kon niet worden uitgevoerd of werd geannuleerd.
"Op drukke periodes zijn er soms onvoldoende tolken ter beschikking. Bijvoorbeeld wanneer er veel oudercontacten op school zijn en iedereen pakweg een tolk Albanees, Arabisch of Frans wil", aldus De Ro. "Maar we leiden steeds meer tolken op. Sinds corona hebben we ook videotolken die erg toegankelijk zijn."
Buddy's
Sinds begin 2023 moeten verplichte inburgeraars ook hun sociaal netwerk uitbouwen via een participatie- en netwerktraject. "Elke inburgeraar moet aantonen dat die 40 uur geparticipeerd heeft. Dat kan bijvoorbeeld via een buddy die met jou op stap gaat naar musea of samen gaat sporten", vertelt De Ro. Ook vrijwilligerswerk doen of stage lopen is mogelijk.
Voormalig Vlaams Minister van Samenleven Bart Somers (Open VLD) deed eind 2022 een oproep om 10.000 buddy's te vinden. Of die allemaal gevonden zijn en of er overal voldoende stageplaatsen beschikbaar zijn, kan De Ro niet vertellen.
"De regie ligt bij de lokale besturen. Bovendien zien we dat de meeste mensen dat traject aan het einde van hun inburgering doen. Het is dus moeilijk om al grote uitspraken te doen."
Oekraïense vluchtelingen niet in cijfers Om een eerlijke vergelijking te kunnen maken met de voorbije jaren zijn Oekraïense vluchtelingen niet meegerekend in de cijfers over cursussen Nederlands tweede taal en inburgering. Bovendien is er voor hen een afzonderlijk inburgeringsaanbod uitgewerkt op maat.
De Oekraïners die er toch voor kiezen om een klassiek inburgeringstraject te volgen zijn wel meegeteld in de cijfers.
