Door je huis te bouwen of verbouwen volgens de meest duurzame technieken, kan het minder energie verbruiken én een klimaatoplossing vormen die broeikasgassen uit de atmosfeer opslaat in plaats van er uit te stoten. Maar hoe doe je dat? Met deze tips kom je al een heel eind.
Ga je (ver)bouwen? Met deze tips vermijd je dat je huis een aanslag wordt op het klimaat
Wereldwijd veroorzaken gebouwen ongeveer een derde van de menselijke uitstoot van broeikasgassen. Zonnepanelen en warmtepompen zijn een evidente keuze om je energieverbruik én je woning te vergroenen. Maar wat kan je verder nog doen?
In de podcastreeks "Ons klimaat " gaan Heleen Vander Beken en Vincent Merckx op zoek naar wat er in ons land al gebeurt voor het klimaat. In deze nieuwe aflevering buigen ze zich over onze huizen. Ze gaan op bezoek bij Pieter Dejonghe, die zijn huis eigenhandig duurzaam verbouwde, en bij cohousing WoestGoed, een modulair gebouwd complex.
1. Kies voor herbruikbaar bouwmateriaal
De huizen die we nu bouwen, belanden na afbraak grotendeels op de afvalcontainer. Dat komt doordat veel materialen niet meer hergebruikt kunnen worden. Denk bijvoorbeeld aan linoleum die is vastgelijmd aan de vloer of isolatieschuim in spouwen en vloeren.
"Nu plakken we alles aan elkaar, bijvoorbeeld met siliconen", zegt bouwexpert Jurgen Naets van Bond Beter Leefmilieu. "Nochtans kan in Vlaanderen potentieel 95 procent van de bouwmaterialen hergebruikt worden, als we onze bouwprocessen op punt krijgen."
Dat hebben ze bijvoorbeeld gedaan in het woonproject WoestGoed in Wondelgem. Daar is gekozen voor natuurlijke isolatiematerialen zoals cellulose (papiervlokken), kalkhennep en vlas, in plaats van purschuim (polyurethaan) dat de materialen vastlijmt. Onder de vloer zitten glasschuimgranulaten in plaats van producten op basis van fossiele brandstoffen.
Wat als we onze huizen niet meer zomaar wegwierpen? Met Kinga Kantorska
Voor de muurbedekking kan je dan weer leem gebruiken. Dat kan je er gewoon afschrapen en hergebruiken.
2. Bouw je huis als een blokkendoos
Wie een huis verbouwt, breekt wel eens tussenmuren af. Maar wat als je simpelweg de muren kon verplaatsen zonder veel schade? Die techniek heet modulair bouwen. Op die manier kan je je huis in de loop van je leven laten mee-evolueren met je noden. En als je het verkoopt, kan de nieuwe eigenaar zonder afbraakwerken een andere indeling kiezen.
Probeer ook zo weinig mogelijk technische elementen zoals leidingen weg te werken achter verzegelde muren. Zorg ervoor dat je er gemakkelijk bij kan. Dan hoef je ook niet te slijpen als er iets hersteld moet worden.
En als je klein woont, kan je puzzelen met de beschikbare ruimte om plaats uit te sparen. Pieter Dejonghe verbouwde een pand in Mariakerke volledig met duurzame materialen. Maar hij maakte ook overal waar hij kon extra opslagruimte, bijvoorbeeld onder de verhoogde vloer van zijn bureau.
3. Gebruik hout in plaats van beton en cement
7 tot 8 procent van de wereldwijde uitstoot van broeikasgassen is te wijten aan de productie van beton. Dat bouwmateriaal is nog steeds alomtegenwoordig. Er bestaan nochtans alternatieven.
Neem nu houtskeletbouw. In tegenstelling tot beton, dat bij de productie CO2 uitstoot, houdt hout net CO2 vast. Bomen nemen het op tijdens het groeien. Gebruik je dat hout nadien in je huis, dan wordt dat CO2 tientallen jaren uit de atmosfeer weggehouden. Dat voordeel wordt nog groter als je kiest voor een snelgroeiende houtsoort als rubberhout of als je de panelen hergebruikt.
Wil je werken met steen, dan kan je voor bepaalde toepassingen zelfs kiezen voor Belgische stenen die tijdens het productieproces CO2 opslaan.
Al kan je binnen afzienbare tijd misschien ook gewoon kiezen voor "groener" beton. In Nederland staat er al een brug met geopolymeerbeton dat een aanzienlijk kleinere impact heeft. En ook beton met koffiegruis is een veelbelovende nieuwe uitvinding.
4. Haal warmte uit je afvalwater
Energie besparen is misschien wel de meest voor de hand liggende tip. De warmtepomp is stilaan wel bekend, maar de douchewarmtewisselaar is dat nog veel minder.
Die recupereert de warmte van gebruikt douchewater om nieuw water mee op te warmen. Via een dunne buis wordt dat nieuwe water langs de afvoer geleid. Zo kan je tot 50 procent energie besparen.
In grotere woonprojecten of op wijkniveau kan je ook gebouwen verwarmen met de warmte van industrieel restwater, via een warmtenet.
5. Hergebruik meubels en toestellen
Een tweedehandse koffiemachine, herschilderde kastjes of een stuk kunstgras van een sportveld in de tuin: het kan ook gewoon een stijlkeuze zijn om vintage materiaal in huis te halen. En het is goedkoop.
Je kan ook oude elementen van je huis behouden, zoals houten balken. Of je kan industriële steunbalken hergebruiken.
Veel opties dus. In Vlaanderen zijn er meer dan 100 organisaties die herbruikmaterialen aanbieden. De website van Opalis biedt een handig overzicht .
6. Denk na over wáár je gaat wonen
De materialen die je gebruikt, zijn belangrijk, maar ook de plaats waar je woont is dat. Als je bouwt in dunbebouwd gebied, moeten er vaak nieuwe nutsvoorzieningen aangelegd worden. "Elke lopende meter riolering, elektriciteits- en waterleiding hebben een grote kost en milieu-impact. Dat is de eerste plek waar we moeten ingrijpen", vindt Jurgen Naets van Bond Beter Leefmilieu.
Dichter bij elkaar wonen, is daarvoor dé oplossing. Samenhuizen en co-wonen zitten in de lift. Mensen delen dan een huis, of ze bouwen een wooncomplex waarin je je eigen privéplekje hebt, maar waar enkele functies verzameld zijn in gedeelde ruimtes. Denk bijvoorbeeld aan een telewerkplaats, een waskamer, een logeerkamer of een gemeenschapszaal voor feestjes.
7. En... steek zelf de handen uit de mouwen
Toegegeven: veel van de duurzame materialen die we hier noemden, zijn duurder dan de conventionele technieken. En niet iedereen vindt de weg naar de subsidies voor duurzame renovaties. Dat doet het prijskaartje al eens oplopen.
Wil je toch duurzaam (ver)bouwen en de prijs zoveel mogelijk drukken, steek dan zelf de handen uit de mouwen. "Jonge mensen zijn minder geneigd om te denken dat ze zelf kunnen bouwen of verbouwen. De knowhow van de generatie van de nonkels, de vaders en de opa's is aan het verdwijnen", zegt makelaar Kinga Kantorska in "Ons klimaat".
Maar ook daar kan de nieuwe technologie misschien voor een oplossing zorgen. "Je kan dat allemaal op Youtube leren", weet Kantorska. Dat videoplatform staat vol doe-het-zelf-filmpjes.
