Waarom de Don Boscokerk in Buizingen geen parochie meer mag zijn van de katholieke kerk

Even terugspoelen: het aartsbisdom Mechelen-Brussel heeft beslist om de erkenning van de Don Boscoparochie in Buizingen in te trekken. Concreet wil dat zeggen dat het een aparte geloofsgemeenschap wordt.  

Een parochie moet zich houden aan de wetten binnen het kerkelijk recht. Dat is waarop het bisdom Mechelen-Brussel heeft toegezien en waar het inbreuken heeft vastgesteld. "Vooral als het gaat over hoe ze het doopsel en de eucharistie vieren", vertelt Luk Vanmaercke, vroegere hoofdredacteur van Kerk & Leven en onderzoeker aan KU Leuven. 

Het doopsel gebeurt door een priester of een diaken of wanneer leken een doopmandaat krijgen, maar dat was hier niet het geval. Het dopen werd dus uitgevoerd door een persoon die niet bevoegd was volgens de kerk.  

Net hetzelfde gebeurt bij de eucharistievieringen. Die mogen enkel plaatsvinden onder leiding van een priester, maar aangezien in de parochie van Buizingen geen priester aanwezig was, moet gesproken worden van een gebedsviering. "De naam is een kleine nuance, maar wel belangrijk voor de kerk."

De progressieve werking van de Don Boscogemeenschap in Buizingen bestaat al 15 jaar. Waarom is die nu plots een probleem? Heeft dat te maken met de rol van Rik Devillé, de vroegere pastoor van de parochie, die zich inzet voor slachtoffers van seksueel misbruik in de katholieke kerk?

Volgens Els Paridaens, coördinator van de Don Boscogemeenschap Buizingen, niet. "Dat hoop ik niet. Ik geloof daar niet in. Volgens mij heeft het te maken met de keuze die wij 15 jaar geleden hebben gemaakt. Rik was onze bezieler, en zal dat voor veel mensen ook blijven. Maar het is groter dan dat."

Vanmaercke deelt die mening. "Het lijkt me uitgesloten dat dit een soort van straf zou zijn, dat kan ik echt niet geloven. Devillé is er ook al een hele tijd weg."

Wat er volgens hem wel iets mee te maken kan hebben, is de vorming van de pastorale zones. "Vroeger had je in elk Vlaams dorp een parochie met eigen pastoor. Ondertussen zijn er steeds minder kerkgangers waardoor grote pastorale eenheden gevormd worden tussen nabijgelegen parochies."

"Wanneer die parochies samenkomen, valt het nog harder op wanneer 1 parochie helemaal anders functioneert, zeker wanneer je een bepaalde vorm van uniformiteit wil creëren. Daar is het schoentje beginnen te knellen", voorspelt Vanmaercke.  

De Don Boscogemeenschap mag zich geen parochie meer noemen, maar schakelt nu over op een lokale geloofsgemeenschap. "Die zijn eigenlijk niet nieuw in Vlaanderen. Het zijn groepen die functioneren los van de kerkstructuur.”  

De leden van de geloofsgemeenschap mogen zich dan ook nog steeds katholiek noemen. "Er bestaan meer hoedanigheden dan parochies alleen. Kloosters en abdijen zijn bijvoorbeeld ook katholiek, net zoals de lokale gemeenschap in Buizingen dat blijft."

Het is nog niet duidelijk wat de gevolgen net zijn. Zo is het nog afwachten of de gemeenschap het kerkgebouw mag blijven gebruiken. "Dat moet besproken worden met het bisdom, de kerkfabriek en de gemeente. Het is nog niet duidelijk wie de kosten dan voor zijn rekening neemt."

De Don Boscogemeenschap is niet de enige die als 'labokerk' wil functioneren. "Er beweegt wel wat in Vlaanderen. Zowel parochies als lokale geloofsgemeenschappen experimenteren meer om de steeds kleinere – en oudere – groep gelovigen mee te krijgen."

Dat merkt Vanmaercke ook in het project 'Space for grace' dat hij mee ondersteunt. Via dat project krijgen geloofsgemeenschappen of parochies middelen of expertise aangeboden om nieuwe dingen uit te proberen. 

"Het is heel belangrijk dat er ruimte blijft voor die experimenten om levendig en relevant te blijven." Ook de bisdommen staan daar positief tegenover. "Maar ze zitten wat tussen twee vuren." 

"Aan de ene kant hebben ze de kerk als internationaal instituut met een eigen kerkelijk recht waar ze niet onderuit kunnen. Langs de andere kant snappen ze ook dat de geloofsgemeenschappen iets nieuws proberen en ontdekken wat het vandaag kan betekenen om een parochie of lokale geloofsgemeenschap te zijn."

Dat spanningsveld mag lokale geloofsgemeenschappen en parochies niet afschrikken om te blijven zoeken naar nieuwe manieren om geloofsgemeenschappen vorm te geven, vindt Vanmaercke.