Engels is geen taal, het is slecht uitgesproken Frans. Dat stelt de Franse taalkundige Bernard Cerquiglini met een kwinkslag in zijn nieuwe boektitel. Een met opzet provocerende bewering, maar is het ook zo? Taalkundige Marc van Oostendorp ziet een kern van waarheid.
'Engels is slecht uitgesproken Frans', beweert een (Franse) taalkundige
‘La langue anglaise n’existe pas: c’est du français mal prononcé ’ is de klinkende nieuwe boektitel van de Franse taalkundige Bernard Cerquiglini. Daarin stelt hij met een kwinkslag dat het Engels eigenlijk gewoon slecht uitgesproken Frans is.
Met die blikvangende titel probeert hij op humoristische wijze het belang van de Franse taal voor het Engels in de verf te zetten. "Er zit natuurlijk wel iets in", zegt de Nederlandse taalkundige Marc van Oostendorp in 'Nieuwe feiten' op Radio 1.
Schat aan woorden
"Het Engels heeft veel woorden uit het Frans overgenomen", zegt van Oostendorp. Daarbij gaat het vaak om veelgebruikte, alledaagse taaluitingen. Denk aan 'beauty' (beauté), 'joy' (joie), of 'finesse' (finesse): die vinden allemaal hun wortels in het Frans.
Volgens berekeningen van Cerquiglini is zelfs 1/3 van de Engelse woordenschat van Franse oorsprong. "Voor het Nederlands ligt het rond de 20 procent. Dat is niet veel minder, maar het gaat vaak over woorden die iets verder weg liggen in onze belevingswereld."
Er zijn in Europa geen zuivere talen: ze hebben elkaar altijd beïnvloed
Marc van Oostendorp, taalkundige
De verklaring is niet ver te zoeken. "De Franse cultuur is in Europa heel lang dominant geweest. De hoge cultuur kwam uit Frankrijk", zegt van Oostendorp. "Frankrijk en Engeland hebben dan ook nog eens heel lang een intieme relatie gehad met elkaar, waardoor de talen helemaal met elkaar vervlochten zijn."
De Normandische verovering van Engeland speelt een sleutelrol in dit taalkundige verhaal. De historische slag bij Hastings in 1066, waarbij Willem de Veroveraar de Angelsaksische koning Harold II versloeg, is daarbij het hoogtepunt. De Engelse aristocratie, die sprak voortaan Frans.
En daarom bestaan woorden als 'porridge', te herleiden naar het Franse 'potage', of 'caterpillar', naar het Franse 'chatte pelue' (letterlijk vertaald: harige kat, red.).
Engels is slecht uitgesproken Frans (volgens deze Franse taalkundige)
De Fransen hebben niet altijd het warme water uitgevonden. "Frans is natuurlijk ook gewoon verkeerd uitgesproken Nederlands", stelt van Oostendorp met een knipoog.
Zo wijst hij op het Engelse 'drugs', wat ontleend is aan het Franse 'drogue'. De Fransen haalden dat dan weer uit het Nederlands. "Wat de drogisterij verkoopt, dus. Dat is overgeslagen naar het Frans." Ook 'mannequin' (en het Middelnederlandse 'mannekijn', red.) is een klinkend voorbeeld.
Zelfs meer dan woorden
"Er zijn in Europa geen zuivere talen", benadrukt van Oostendorp. "Dat is nu juist het mooie van de Europese cultuur: ze hebben elkaar altijd beïnvloed."
Die beïnvloeding – ook van andere talen dan het Frans – is toch vooral in de Engelse taal te vinden. "Voor de Fransen kwamen, waren er de Noormannen en de Denen. Er zijn ontzettend veel invloeden geweest op de Engelse taal. Die is daardoor heel flexibel geworden. Ook qua grammatica, werd het heel simpel."
"De Engelse taal is simpel geworden door al het contact en heeft tegelijk een enorme vloed aan woorden gekregen. Het is daarmee een soort van ideale wereldtaal geworden", klinkt het. Al zal blijkbaar niet elke Fransman dat beamen.
