Vanaf 1 januari 2025 is het verboden om nog wegwerp-e-sigaretten, ook wel vapes genoemd, te verkopen. Dat staat in een koninklijk besluit dat eerstdaags gepubliceerd wordt. De wegwerpversie van vapes is vooral populair bij jonge tieners. Wie verslaafd raakt, stapt wat ouder vaak over op de duurdere vapes of sigaretten met tabak.
België verbiedt als eerste Europese land verkoop van wegwerp-e-sigaretten: "Voorkomen dat nieuwe generaties verslaafd raken"
Marjan Temmerman
Gepubliceerd:
Suikerspin, watermeloen, aardbei of banaan: het is een greep uit de smaakjes van de wegwerpvapes die je in de nachtwinkel of op websites vindt. Superpopulair zijn ze bij tieners en dat begint vroeg: vanaf een jaar of 12, net op de banken van de middelbare school komen ze ermee in aanraking.
"Er is een hele gewiekste, op jongeren gerichte marketing", zegt minister van Volksgezondheid Frank Vandenbroucke (Vooruit). "Het is echt wel bedoeld om jongeren en zelfs kinderen aan het vapen te krijgen."
De verkoop van vapes aan minderjarigen is op dit moment al verboden, toch is het gebruik ervan wijdverspreid. "Bij een controleactie vorig jaar hebben we vastgesteld dat 3 op de vier verkooppunten wegwerpvapes verkochten aan minderjarigen. Wat verboden is", haalt Vandenbroucke verontwaardigd aan.
Jongeren kopen vapes in de nachtwinkel, op websites of via een tussenpersoon. De prijs is geen struikelblok: een goedkoop model heb je al van 5 tot 9 euro. "Er zitten grote verschillen in smaakintensiteit en consistentie", zo worden ze op verkopende websites aangeprezen. En ze bestaan zonder en mét nicotine.
TikTok en influencers maken het hip
Gewoon zwart, maar ook in rood, roze, geel of groen. Influencers laten ze nonchalant rondslingeren in beeld of blazen zwoel in de lens. De boodschap is niet mis te verstaan: vapen is 'cool'.
In e-sigaretten zit geen tabak. Je ruikt het dus nauwelijks en daardoor is het makkelijker om het ongemerkt te doen. Op school, in de slaapkamer of eender waar.
De rook komt uit het verwarmen van vloeistof. De ingrediënten zijn naast water ook propyleenglycol om de damp zichtbaar te maken. En dus ook verleidelijke zoete smaakstoffen. Die smaakstoffen zijn vaak toegestaan in de voedingsindustrie maar het is niet geweten wat het effect is op de gezondheid als ze verwarmd en ingeademd worden.
Van nicotine is wel met zekerheid geweten dat die verslavend is en schadelijk. En volgens experts zijn jongeren extra gevoelig voor een nicotine-verslaving. Ook wordt de kans op roken van sigaretten met tabak groter, zo halen ze aan.
Toestemming van Europese Commissie nu
Sinds 2021 probeert de regering op initiatief van minister Vandenbroucke de wegwerpvapes te verbieden. Daarvoor moest eerst de Europese Commissie overtuigd worden. De basisregels over rookwaren liggen vast in de Tobacco Products Directive. Tabaksproducten of afgeleiden daarvan verbieden moet dus eerst daaraan getoetst worden.
3 jaar lang werden er telkens weer bijkomende argumenten gevraagd, maar afgelopen week kwam er eindelijk groen licht van de Europese Commissie. "We willen echt voorkomen dat er nieuwe generaties verslaafd raken aan het roken", zegt Vandenbroucke.
De gewone vape mag wel nog verkocht worden. Daarover is heel wat discussie geweest. "Vapen wordt ook ingezet als rookstopmiddel", zegt Vandenbroucke daarover. "We hebben wel beslist dat ze niet meer aangeboden mogen worden met lichtjes en andere zaken om ze aantrekkelijk te maken. Het mag geen product zijn om te leren roken, wel om het roken af te leren."
België wordt nu het eerste EU-land dat wegwerp-e-sigaretten verbiedt. Ook in Frankrijk zijn er plannen in die richting.
