De Slovaken trekken naar de stembus om een nieuwe president te kiezen. In Slovakije hebben vooral de premier en de regering de macht. Toch kan de nieuwe president een belangrijke rol spelen in de toekomst van het land. Hoe komt dat? En wat staat er op het spel bij de Slovaakse verkiezingen?
Presidentsverkiezingen in Slovakije: hoe de president ondanks voornamelijk ceremoniële rol toch belangrijk is
Siska Cogghe
Gepubliceerd:
In Slovakije heeft de president voornamelijk een ceremoniële rol, de grootste macht ligt er bij premier Robert Fico en de regering. Maar de president heeft ook een aantal belangrijke functies. Hij kan bijvoorbeeld bepaalde beslissingen van de regering tegenhouden.
En dat de president ook af en toe ingrijpt, heeft de huidige president Zuzana Čaputová al bewezen. Ze verzette zich onlangs tegen plannen van de regering om de speciaal openbaar aanklager af te schaffen.
De speciaal openbaar aanklager richt zich op grote zaken zoals moord, terrorisme en corruptie. De regering wilde hem weg, omdat de speciaal openbaar aanklager vooroordelen zou hebben over de regerende partijen.
De regering wil ook minder strenge straffen voor corruptie en fraude opnemen in het strafwetboek. Naar eigen zeggen is dat om het strafrecht te moderniseren en omdat de voorkeur naar alternatieve straffen gaat.
Volgens de oppositie is het een dekmantel om ervoor te zorgen dat bondgenoten van de regering niet meer voor corruptie vervolgd kunnen worden. De hervormingen zijn volgens hen een bedreiging van de rechtsstaat.
Daarom sleepte de president de zaak voor het Grondwettelijk Hof. De hervormingen van het strafwetboek zijn daardoor tijdelijk opgeschort, de speciaal openbaar aanklager werd wel geschrapt.
Belangrijke buffer
Op die manier kon president Čaputová toch wegen op het beleid van premier Fico. Maar die buffer dreigt nu te verdwijnen want de pro-Europese en liberale president stelt zich geen kandidaat voor een tweede ambtstermijn.
Zeker nu de sociaaldemocraat Peter Pellegrini favoriet is voor het presidentsambt. Hij is de voorzitter van het parlement en leider van coalitiepartij HLAS. Bovendien is Pellegrini een bondgenoot en voormalige partijgenoot van premier Fico.
Als Pellegrini president wordt, staat de deur voor Fico wagenwijd open om zijn beleid voort te zetten zonder enige tegenwerking van de president.
Een andere kandidaat die het goed doet in de peilingen is Ivan Korcok. De liberale en pro-westerse kandidaat was eerder al minister van Buitenlandse Zaken. Als Korcok wint, zullen de president en regering naar alle waarschijnlijkheid – en net zoals nu – op gespannen voet leven.
In totaal doen er 11 kandidaten mee aan de presidentsverkiezingen. Als er geen winnaar is, nemen de 2 kandidaten met de meeste stemmen het tegen elkaar op in een nieuwe ronde op 6 april.
Pro-Russische koers
Eind vorig jaar trokken de Slovaken ook al eens naar de stembus, toen was dat voor de parlementsverkiezingen. De links-populistische partij SMER kwam als winnaar uit de bus en Robert Fico werd toen premier.
Hij doet Slovakije een pro-Russische koers varen en heeft de militaire steun aan Oekraïne stopgezet, al zou die via een achterpoortje toch nog kunnen doorgaan. Onder het beleid van Fico glijdt de rechtsstaat ook steeds verder af in Slovakije.
Ook de media krijgen het zwaar te verduren onder Fico. De regering heeft plannen op tafel gelegd om de publieke omroep Radio en Televisie Slovakije (RTVS) te vervangen door een nieuwe organisatie, met vertrouwelingen van de regering en het parlement.
Volgens oppositiepartijen en journalisten brengt dat de persvrijheid in het gedrang. Ze vrezen dat de openbare omroep een spreekbuis wordt van de overheid. In de hoofdstad Bratislava hebben duizenden Slovaken al eens geprotesteerd tegen de regering-Fico.
