Vlaamse en Nederlandse auteurs centraal op grootste publieksboekenbeurs van Duitsland: 'Allesbehalve vlak'

Je kan er niet naast kijken, op weg naar de boekenbeurs in Leipzig: uit de vijver voor de ingang doemen de woorden 'Alles außer flach' op. Allesbehalve vlak is dan ook de leuze van Nederland en Vlaanderen, als gastlanden van de Leipziger Buchmesse. Een knipoog naar de Lage Landen.

Voor de auteurs uit die Lage Landen is en blijft Duitsland een belangrijke afzetmarkt. In 2016 investeerden Vlaanderen en Nederland samen nog 6 miljoen euro in extra zichtbaarheid van onze auteurs op de Frankfurter Buchmesse. Vandaag gaat het over 1,2 miljoen euro in Leipzig, waarvan Vlaanderen 400.000 euro betaalt.

"Frankfurt is ondertussen al 8 jaar geleden", legt Paul Hermans, directeur van Literatuur Vlaanderen uit. "Het was en is zinvol om een nieuwe boost te geven aan vertalingen van de Nederlandstalige literatuur. Dit gastlandschap heeft tot nu toe 250 vertalingen opgeleverd, dat is toch wel wat. Het staat buiten kijf dat voor Nederland en Vlaanderen het Duitstalige gebied echt een springplank is. Die Duitse leescultuur, daar kunnen wij alleen maar van dromen."

Een delegatie van 41 auteurs is uitgenodigd voor een uitgebreid literair programma , niet alleen op de boekenbeurs zelf, ook in de rest van de stad. Tot zondag loopt tegelijk met de Leipziger Buchmesse namelijk het stadsfestival 'Leipzig liest', met meer dan 2.500 evenementen verspreid over 300 podia. Vorig jaar goed voor 274.000 bezoekers op 4 dagen tijd. Wie daar in de kijker loopt, ziet de boekverkoop gegarandeerd stijgen. 

"De rechten van 'Trofee', de roman van Gaea Schoeters, zijn al 2 jaar geleden verkocht, maar nu pas wordt die Duitse vertaling hier gepresenteerd", duidt Hermans het belang van zo'n gastlandschap. "Gaea krijgt nu veel aandacht, niet alleen in Duitsland, maar ook in Oostenrijk en Zwitserland. Die romans gaan als zoete broodjes over de toonbank."

Het kan dus een serieus verschil maken voor een auteur, al zijn de plaatsen beperkt. In Frankfurt in 2016 namen zo'n 70 auteurs deel aan het programma, in Leipzig zijn maar 41 auteurs uit Nederland en Vlaanderen uitgenodigd. En dat zijn niet altijd de grootste namen. 

Dat heeft een logische verklaring, zegt directeur Paul Hermans: "Een eerste vereiste was een nieuw boek hebben in het Duits. Dat hebben we zelf niet in de hand, want het is een uitgever die beslist om te vertalen of niet. We wilden ook nieuwe stemmen en nieuwe perspectieven aan bod laten komen. Het zijn vandaag niet de allerleukste tijden, we merken dat die nieuwe generatie auteurs daar heel veel over te zeggen hebben."

"Al zijn het niet allemaal jongelingen, want ook Connie Palmen en Stefan Hertmans zitten in de selectie", besluit Hermans. Ook Lize Spit neemt deel, naast andere Vlaamse auteurs en illustratoren zoals Stefan Boonen, Michael De Cock, Maarten Inghels, Aya Sabi, Gaea Schoeters en Leo Timmers. En er worden maar liefst 5 gloednieuwe publicaties van of over Paul Van Ostaijen gepresenteerd, waaronder 'Bezette stad'. 

"Buitenlandse uitgevers willen nog steeds vertalingen uitgeven, maar durven niet langer het risico te lopen om dat te doen zonder financiële ondersteuning", verklaart Vlaams minister-president Jan Jambon het belang dat Vlaanderen hecht aan dit soort internationale beurzen.

"De vraag naar vertaalsubsidies in Vlaanderen kende in 2023 een sterke groei: 134 subsidies voor vertalingen in 25 talen, 15 procent meer dan het jaar ervoor. Het is belangrijk dat we blijven investeren in deze mogelijkheden, zodat iedereen de kans heeft om de taal en cultuur van Vlaanderen en Nederland te leren kennen. Enkel door elkaars literatuur en cultuur te begrijpen hebben we voldoende kennis om samen het Europa van morgen vorm te geven."