De totale omzet van de gevangenissen in ons land is vorig jaar naar een record gestegen van 7,5 miljoen euro. Dat blijkt uit cijfers die de redactie van VRT NWS opvroeg bij de FOD Justitie. De afgelopen weken stond het gevangenisleven centraal in de actualiteit, ondanks de overbevolking blijven de werkplaatsen volop draaien. Is gevangenisarbeid big business? "Er is net werk te weinig", zegt het gevangeniswezen.
Gevangenissen draaien recordomzet van 7,5 miljoen euro, VRT NWS kreeg toegang tot werkateliers in Brugge
Dries Hiroux
Gepubliceerd:
"Ik verdien ongeveer 350 euro per maand. Je kan er tv, telefoon en kantine mee betalen, maar deels ook burgerlijke partijen en advocaten. Veel gedetineerden willen werken, maar er moet werk zijn. Enkel hier staan al 180 gedetineerden op de wachtlijst." Aan het woord is een gedetineerde die al 15 jaar in het naaiatelier werkt en er fatik werd, een soort van leidinggevende.
De gevangenis van Brugge draait de grootste omzet van alle gevangenissen in ons land, gevolgd door Merksplas en Ittre. Ons sociaal-economisch programma De Markt kon uitzonderlijk filmen in de werkateliers van de langgestrafte mannen: het naaitalier, de smidse en de assemblagehal.
Alle gevangenissen draaiden vorig jaar een recordomzet van bijna 7,5 miljoen euro, nochtans bleef het aandeel gedetineerden dat werkt in ons land wel zo goed als gelijk het afgelopen decennium.
"We vragen meer voor het werk van de externe bedrijven en zien ook dat er meer gedetineerden binnenkomen met specifieke competenties. We kunnen meer specifiek las- en naaiwerk aanbieden, en daarvoor kunnen we meer vragen", zegt Tine Verhenne, directeur bij Cellmade, de dienst die zich bezighoudt met arbeid in de gevangenissen.
Meer werk, meer rust?
Al meer dan een decennium zijn er meer gedetineerden dan er eigenlijk plaatsen zijn. Het gevangenispersoneel en gedetineerden kreunen onder de overbevolking, dat bleek de afgelopen weken nog maar eens.
"Arbeid is essentieel voor een zinvolle detentie, meer werk kan een verlichting betekenen voor het systeem", zegt Verhenne. "Het zorgt ervoor dat de gedetineerden weg zijn van hun cel en het brengt meer rust in de gevangenissen."
Opdrachten in de gevangenis zijn 30 procent goedkoper dan in maatwerkbedrijven
Kris Gys, ondernemer
Verhenne vraagt om meer personeel. "De penitentiaire beambtes doen bewaking, maar volgen ook het gedane werk op. Als er meer personeel is, dan kunnen we nog meer externe werkgevers aantrekken", benadrukt Verhenne. "Veertig procent van de gedetineerden werkt, maar de werkplaatsen zijn groot genoeg om nog meer volk te laten werken."
Oneerlijke concurrentie?
Er zijn op dit moment samenwerkingen met een 150-tal bedrijven. Die laten in de werkplaatsen bijvoorbeeld afdekzeilen naaien voor in de landbouw, deuren lassen of schuurborstels inpakken. De gedetineerden krijgen betaald per stuk dat ze afwerken. De rest van de opbrengst gaat naar de staatskas of naar welzijnsprojecten voor gedetineerden.
"Onze borstels laten inpakken is hier een derde goedkoper dan bij de maatwerkbedrijven", zegt ondernemer Kris Gys, van PDC Brush, een bedrijf dat spullen maakt om mee te poetsen. "Er is veel volk dat wil werken, als je een late opdracht hebt, kan je hier in korte tijd veel werk laten doen."
Er staan 180 mensen op de wachtlijst voor het naaitalier
Gedetineerde en fatik
De gevangenissen (lees: de overheid) gaan dus onder de prijzen van de gewone maatwerkbedrijven waar vaak mensen werken die moeilijk aan werk geraken. Maar oneerlijke concurrentie vindt het gevangeniswezen dat niet.
"De lagere prijs compenseert voor onze nadelen. Logistiek zijn we niet altijd flexibel, bij stakingen wordt er niet gewerkt en zitten ladingen vast", zegt Verhenne. "Er is vaak sociale onrust. Onze vrachtwagenchauffeurs zijn hier niet zo maar binnen en buiten, het duurt langer", beaamt ook Gys.
