Gynaecologen pleiten in charter voor meer respect voor vrouwen tijdens de bevalling

Aanleiding voor het charter is een rapport van de Senaat over verloskundig geweld en recente negatieve getuigenissen van vrouwen over hun bevalling. Ook Julie doet haar verhaal. Bij de geboorte van haar dochtertje in 2020 gaf ze aan te willen bevallen zonder vaginale knip.

"Maar de eerste interventie van de gynaecoloog was een knip. Zonder uitleg, zonder mij te waarschuwen, zonder mijn akkoord te vragen. Ik was er heel kwaad over, maar op dat moment ben je zo kwetsbaar dat je je niet kwaad kan maken", zegt Julie. 

Wat Julie meemaakte is een voorbeeld van wat 'obstetrisch geweld' wordt genoemd. Het begrip is overgewaaid uit Latijns-Amerika en kan gaan over mishandeling, seksistische opmerkingen, maar ook over een ingreep of onderzoek zonder toestemming. En dat door artsen, vroedvrouwen of verpleging.

1 op de 5 zwangere vrouwen zou ermee te maken krijgen, blijkt uit internationaal onderzoek. Lotte is één van hen. Na een vaginale knip werd de wonde door haar gynaecologe gehecht. "Bij de eerste steek heb ik de longen uit mijn lijf gebruld omdat het zoveel pijn deed. Ik heb geroepen, gebruld en geschreeuwd van de pijn, ze is blijven naaien", getuigt ze.  

Tom Goffin (UGent) is voorzitter van de federale commissie voor de rechten van de patiënt.  "Een bevallende vrouw is wilsbekwaam. Informeren, communiceren en toestemming vragen, zou vanzelfsprekend moeten zijn."

"In het geval van Julie en Lotte wordt er verder gegaan dan zij willen en dat is problematisch. Hun rechten als patiënt worden geschonden."

"Is er onvoldoende informatie en communicatie, dan kunnen vrouwen dat als geweld ervaren, omdat er geen gevoel van vertrouwen is. Een vrouw die bevalt, is kwetsbaar, daarom is het extra van belang om haar er actief bij te betrekken", zegt Goffin.

"Het gebeurt frequent dat vrouwen zonder uitleg een blaassonde of een vaginaal onderzoek krijgen. Zo krijgen ze het gevoel dat er voor hen beslist wordt en dat ze de autonomie over hun lichaam verliezen", vult vroedvrouw Sophie Van Cauwelaert aan. 

Van Cauwelaert pleit voor meer respect voor de bevallende vrouw. Dat respect staat ook centraal in de recente wijziging van de wet op de patiëntenrechten. 

In het charter van de gynaecologen komt de klemtoon op respectvolle geboortezorg, voor "een veilige, comfortabele en positieve geboorte-ervaring". Ze nemen afstand van elke vorm van geweld, discriminatie en seksisme.

"Met waardigheid, respect en empathie voor de bevallende vrouw. De arts heeft de verantwoordelijkheid om de patiënt te informeren en haar keuzes te respecteren." Er is aandacht voor de mentale gezondheid van de vrouw. 

In acute nood moeten artsen wel snel beslissingen kunnen nemen over het leven van de vrouw en haar baby. "In een nood-breekt-wet-situatie gaat het leven van de vrouw of de baby voor op patiëntenrechten. Maar zelfs dan blijven respect, informatie en inspraak de regel", aldus Goffin.

"De manier waarop dat gebeurt, is zo belangrijk. Het is niet zozeer de keizersnede of een andere ingreep die vrouwen als traumatisch ervaren, wel de manier waarop met hen wordt omgegaan", verduidelijkt Van Cauwelaert.