Een bioboer uit Henegouwen daagt energiereus TotalEnergies voor de rechter. Het is de eerste Belgische klimaatzaak tegen een bedrijf, en de eerste keer dat een boer een bedrijf aanklaagt voor geleden klimaatschade. Eerder werd in Nederland energiereus Shell veroordeeld in een vergelijkbare zaak.
Waalse bioboer klaagt energiereus TotalEnergies aan: eerste Belgische klimaatzaak tegen een bedrijf
Michaël Torfs
Gepubliceerd:
Bijgewerkt:
De 54-jarige boer Hugues Falys stapt naar de Ondernemingsrechtbank in Doornik. Hij zegt dat zijn boerderij in Bois-de-Lessines (ten zuiden van Geraardsbergen, net over de grens met Wallonië) schade heeft geleden door de klimaatverandering, en acht het olieconcern TotalEnergies daar mee voor verantwoordelijk. 'The Farmer Case' gaat vanmorgen van start.
Wie is Hugues Falys?
Falys is al een 30-tal jaar actief als bioboer en baat onder meer La Blanche Ferme uit met een eigen winkeltje met bioproducten voor de korte keten.
Hij heeft een runderbedrijf met charolaiskoeien voor biovlees, maar teelt ook granen, eiwithoudende gewassen, groenten en aardbeien. Hij geldt als een pionier van de agro-ecologische transitie.
Door de klimaatverstoring lijden we verliezen, het betekent ook extra stress en onzekerheid over de toekomst
Bioboer Hugues Falys
"De klimaatverstoring heeft heel concrete gevolgen voor mij: rendementsverlies (minder opbrengst uit de oogst, red.), extra werk en extra stress omdat de kalender overhoop wordt gegooid. Ons werk als boeren heeft een sterke link met het klimaat. Maar de laatste jaren lijden we door de klimaatverandering grote schade, en het brengt een grote onzekerheid over de toekomst", vertelt hij.
Tussen 2000 en 2017 hield Falys gemiddeld 160 runderen, maar de laatste jaren was hij genoodzaakt om de kudde terug te brengen tot een honderdtal dieren. Hij is ook woordvoerder van FUGEA, een Waalse boerenfederatie.
"TotalEnergies ter verantwoording roepen"
Falys spant een rechtszaak aan tegen TotalEnergies wegens hun verantwoordelijkheid in de hele klimaatcrisis. Hij is niet uit op een grote schadevergoeding en vraagt maar een symbolische euro schadevergoeding. Het is hem vooral te doen om het bredere verhaal.
De eisers willen een scherpe daling van de uitstoot van broeikasgassen, zodat de klimaatverandering niet nog verder uit de hand loopt. Mocht Falys een grote(re) schadevergoeding toegewezen krijgen voor de geleden schade, dan zal hij het hele bedrag schenken aan Farm for Good, een vereniging van boerderijen die zich inzet voor agro-ecologie.
De eisers willen dat "TotalEnergies ter verantwoording wordt geroepen en een geloofwaardig transitieplan aanneemt om de uitstoot af te bouwen."
Greenpeace somt drie grote eisen op
De bioboer wordt vertegenwoordigd door het advocatenkantoor Progress Lawyers Network. Ook de Franstalige Mensenrechtenliga (La Ligue des Droits Humains), de Klimaatcoalitie en milieuorganisatie Greenpeace zijn betrokken bij de zaak.
Joeri Thijs van Greenpeace over het waarom van de zaak: "We willen in de eerste plaats een erkenning van de schade die boer Hugues en vele andere boeren hebben geleden. Ten tweede vragen we dat de rechtbank TotalEnergies oplegt om het gebruik van fossiele brandstoffen uit te faseren, om nog meer toekomstige schade te vermijden."
Graag een einde aan wat we vandaag nog steeds zien als een straffeloosheid van de industrie van fossiele brandstoffen
Joeri Thijs, Greenpeace
"We willen ook een einde maken aan wat we vandaag nog steeds zien als een straffeloosheid van de fossiele brandstoffenindustrie en geen erkenning van hun rol in de klimaatcrisis", legt Thijs uit.
TotalEnergies betreurt de juridische stappen
TotalEnergies zegt in een schriftelijke reactie dat het de juridische stappen betreurt: "De uitdaging van de klimaatverandering en de energietransitie is niet de juridische verantwoordelijkheid van één enkele speler, maar de collectieve inspanning van de hele maatschappij."
"Desalniettemin hebben wij ons sinds 2020 resoluut ingezet voor onze transitiestrategie, die steunt op twee pijlers: gas en elektriciteit." TotalEnergies zegt dat het volop werkt aan de energietransitie: "We hebben 5 miljard dollar geïnvesteerd in hernieuwbare en koolstofarme energie in 2023 en zullen nog eens 5 miljard dollar investeren in 2024. We hebben alles in huis om van onze transitie een succes te maken."
"Onontvankelijk" in Parijs
In Frankrijk hebben in 2020 enkele burgerplatformen en ngo's ook al een klacht neergelegd tegen het toenmalige Total. Een rechter in Parijs verklaarde de klacht in juli 2023 evenwel onontvankelijk. Daarop gingen de eisende partijen in beroep, dat beroep loopt momenteel nog.
En er loopt nog een klacht tegen TotalEnergies. 4 milieuorganisaties hebben in oktober vorig jaar de energiereus voor de rechter gedaagd in verband met wat zij noemen "de impact van de oliepijplijn van TotalEnergies in Oeganda, en wegens andere fossiele-brandstofprojecten".
Ze zeggen dat TotalEnergies meer projecten voor fossiele brandstoffen heeft goedgekeurd dan eender welke andere energiereus tussen 2022 en 2025.
Shell verloor een zaak in Nederland
Eerder was er in Nederland een rechtszaak tegen het olieconcern Shell. De zaak werd aangespannen door o.a. Milieudefensie en zij haalden hun slag wél thuis.
In mei 2021 oordeelde de rechter in Den Haag dat Shell wereldwijd de verantwoordelijkheid heeft om de CO2-uitstoot sneller te doen dalen, en dat het daar op korte termijn werk moet van maken.
Concreet zou Shell tegen eind 2030 zijn eigen CO2-uitstoot, evenals die van toeleveranciers en afnemers met 45 procent terug moeten brengen tegenover het niveau van 2019. Shell ging tegen de uitspraak in beroep.
De Klimaatzaak won eerder het pleit
Ook in België werd eerder al een proces aangespannen in verband met de klimaatverandering. Een platform waar zowat 58.000 burgers zich bij aansloten daagde de Belgische overheid voor de rechter in de Klimaatzaak. Ze argumenteerden dat de overheid te weinig deed (doet) in de strijd tegen de klimaatopwarming, en dat daardoor het principe van de zorgplicht geschonden wordt. Ook zij haalden hun slag thuis.
Concreet zouden België, Vlaanderen en Brussel een uitstootreductie van 55 procent moeten bereiken. Vlaanderen kondigde daarop aan in beroep te zullen gaan.
