Rusland neemt steeds meer grondgebied van buurland Georgië in door de grens stelselmatig op te schuiven, letterlijk. Dat is te zien in de vierde aflevering van 'Het nieuwe ijzeren gordijn' met Rudi Vranckx. Hij spreekt met Malkhaz Vanishvili die in Georgië woonde, tot Rusland in 2011 de helft van zijn dorp inpalmde. "Het was heel moeilijk om onder de bezetting te leven. Ik stond doodsangsten uit."
Hoe Rusland steeds meer stukjes Georgië inpalmt door grens te verleggen: "Heb politie nodig om mijn oma te bezoeken"
Malkhaz Vanishvili ondervindt iedere dag hoe de Russen steeds meer land van Georgië innemen. “Ze vroegen me om informatie over de Georgische militaire posities te geven. Toen ik weigerde, dreigden ze me dood te schieten”, vertelt hij in 'Het nieuwe ijzeren gordijn'.
Door de constante angst besloot hij te vluchten. “Toen geen militairen in de buurt waren, greep ik mijn kans en sprong ik over de prikkeldraad.” Zijn oma van 88 weigerde mee te gaan. “Als ik vertrek, zullen de Russen in mijn huis komen wonen. Dat gun ik hen niet, ik blijf hier tot ik sterf.”
Malkhaz kan zijn oma nu enkel bezoeken onder begeleiding van de Georgische politie, uit angst om gekidnapt te worden door de Russen.
In augustus 2008 viel Rusland Georgië binnen. Het koos daarbij de kant van de separatistische regio’s Abchazië en Zuid-Ossetië. In de oorlog die slechts 5 dagen duurde, verdreven de Russen het Georgische leger uit beide regio’s. Er volgde een staakt-het-vuren, maar echte vrede kwam er nooit.
Na de oorlog erkende Rusland de zelfverklaarde onafhankelijkheid van Abchazië en Zuid-Ossetië en de separatistische leiders verklaarden ‘verdere bescherming van Rusland nodig te hebben’. Daarop besloot Poetin beide regio’s, samen goed voor een vijfde van het Georgische grondgebied, te blijven bezetten.
Zijn strategie lag daarmee in lijn met die van de inval in Oekraïne enkele jaren later, waar hij de oorlog probeerde te rechtvaardigen onder het mom van ‘bescherming’ aan de separatistische milities in Loehansk en Donetsk.
De Georgische regering wil de Russen niet irriteren. Maar dat beleid werkt niet. De enige taal die de Russen begrijpen, is die van macht
Vandaag wordt de ‘grens’ in Georgië in de gaten gehouden door de Georgische overheid en een team waarnemers van de Europese Unie, waar ook zeven Belgen deel van uitmaken. Tussen het door Rusland bezette gebied en de rest van Georgië ligt de ‘Fear Zone’, een 400 kilometer lang gevaarlijk soort niemandsland. Daar durven de Georgische veiligheidstroepen niet patrouilleren.
“De Georgische regering heeft als beleid dat ze de Russen niet willen irriteren. Maar dat beleid werkt niet. De enige taal die de Russen begrijpen, is die van macht, principes en verzet”, vertelt David Katsarava aan Rudi Vranckx. Hij maakt deel uit van Power is in Unity, een groep getrainde vrijwilligers die wél patrouilleren in de ‘Fear Zone’.
“Volgens Rusland wordt dit gebied bezet door Georgië en moeten zij het bevrijden", vertelt David. Maar de zone is, net als Abchazië en Zuid-Ossetië, internationaal erkend als Georgisch grondgebied. Om internationale reacties te vermijden, verlegt Rusland de grenzen heel geleidelijk. David legt de Russische activiteiten daar vast met verborgen camera’s. “Maar de overheid doet niets met de bewijzen die wij verzamelen."
De Russische activiteiten in de regio zijn in strijd met het internationaal recht, maar zowel de waarnemers van de EU als de Georgische overheid lijken niet in staat daar iets tegen te doen. Dat verzwakt het vertrouwen van de Georgische burgers in hun eigen overheid en de EU.
De Russische grensvorming in Georgië is dan ook een soort van psychologische oorlogsvoering met een duidelijk doel: Georgië isoleren, intern verdelen en het zo verzwakken.
Volgens de VN zijn intussen ongeveer 288.000 Georgiërs intern ontheemd. Ongeveer een kwart van de bevolking langs de grens is de voorbije tien jaar verhuisd naar andere regio’s in Georgië of naar het buitenland.
Nieuwe docureeks
In de documentairereeks 'Het nieuwe IJzeren Gordijn' verkent conflictjournalist Rudi Vranckx het intrigerende grensgebied tussen Rusland en de rest van Europa.
In 4 afleveringen reist hij van het Hoge Noorden tot in de Kaukasus, langs de breuklijn tussen 2 werelden.
Onderweg ontmoet Vranckx mensen die vandaag leven met Rusland als buur, in de schaduw van een nieuw IJzeren Gordijn.
