Een effectieve gevangenisstraf van 1 jaar en een boete van 24.000 euro. Dat is de straf die Dries Van Langenhove, leider van Schild & Vrienden, opgelegd kreeg voor onder meer racisme en negationisme. Moet hij nu meteen de gevangenis in? En is dit eigenlijk een zware straf?
Na veroordeling Dries Van Langenhove: is dit een zware straf? En moet hij nu naar de gevangenis?
Zico Saerens
Gepubliceerd:
Meer dan 5 jaar na de Pano-reportage heeft de correctionele rechtbank in Gent een uitspraak gedaan in het Schild & Vrienden-proces. 7 leden van de extreemrechtse beweging stonden terecht voor het uitwisselen van racistische, seksistische en negationistische berichten in de groepen van Schild & Vrienden.
Dries Van Langenhove kreeg als leider van Schild & Vrienden de zwaarste straf. Hij werd door de rechtbank onder meer veroordeeld voor racisme en negationisme, het ontkennen van de Jodenvervolging.
Daarvoor krijgt hij een effectieve gevangenisstraf van 1 jaar en een boete van 16.000 euro. Hij wordt ook voor 10 jaar ontzet uit zijn burgerrechten, waardoor hij geen politiek mandaat kan uitoefenen.
6 andere beklaagden krijgen lagere straffen
De 6 andere beklaagden krijgen een lagere straf. Het gaat om gevangenisstraffen van 6 tot 8 maanden met uitstel en boetes van 8.000 euro.
Eén beklaagde toonde spijt: hij wordt wel veroordeeld, maar krijgt opschorting van straf, onder voorwaarden. Zo moet hij onder meer een begeleid bezoek brengen aan de Kazerne Dossin in Mechelen.
Daarnaast werd Van Langenhove ook nog veroordeeld voor inbreuken op de wapenwet, omdat hij pepperspray verkocht. Daarvoor krijgt Van Langenhove nog eens een gevangenisstraf van 10 maanden, met uitstel, en een boete van 8.000 euro.
1. Gaat het om een zware straf?
Op het aanzetten tot discriminatie, segregatie, haat of geweld en negationisme staat een straf tot maximaal 1 jaar cel. Van Langenhove kreeg op dat vlak dus de maximumstraf. Ook de 10 jaar ontzetting uit de burgerrechten is het maximum. Enkel de geldboete had wat hoger kunnen zijn.
De rechtbank is bijzonder hard voor Van Langenhove, omdat hij als leider "de anderen heeft meegetrokken in zijn racistisch, haatdragend, nazistisch en negationistisch discours", zo staat te lezen in het vonnis. "Daarmee zet hij mensen op tegen anderen."
Volgens de rechtbank gaat het om "crimineel gedrag", dat "een bedreiging vormt voor een vreedzame samenleving waar plaats is voor alle mensen". "Het schept een vijandige sfeer in de samenleving en draagt bij tot nog meer tegenstrijd, tweespalt, conflicten en geweld."
"De beklaagde werkte op die manier fysiek en psychisch geweld in de hand", zo staat er nog te lezen. "Hij wilde de democratische samenleving ondermijnen en zijn maatschappijmodel van blanke suprematie in de plaats stellen."
Wie zich verdedigt, krijgt over het algemeen een minder zware straf dan wie dat niet doet
VRT NWS-justitiejournalist Philip Heymans
De rechtbank ziet in Van Langenhove dus dé leider, die mensen en groepen tegen elkaar wil opzetten. Tegen die beschuldigingen heeft Van Langenhove zich ook niet verdedigd.
Zijn advocaat, Hans Rieder, vindt dat deze zaak niet mocht worden behandeld door deze rechter. Hij probeerde de rechter op verschillende manieren weg te krijgen, maar kreeg daarbij telkens ongelijk. Daarop besliste Rieder om niet te pleiten in deze zaak.
"Wie zich verdedigt, krijgt over het algemeen een minder zware straf dan wie dat niet doet", zegt VRT NWS-justitiejournalist Philip Heymans. "Dat zie je ook in deze zaak. De enige beklaagde die spijt toonde, kreeg een opschorting van straf."
Voor de volledigheid: voor inbreuken op de wapenwetgeving ligt de maximumstraf op 5 jaar. Hier zit de straf voor Van Langenhove dus een stuk onder het maximum.
1 jaar cel en boete van 16.000 euro voor Dries Van Langenhove: dit moet je weten
2. Volgens Van Langenhove ging het enkel om 'humor', waarom volgt de rechter dat niet?
Volgens Van Langenhove kan hem - en bij uitbreiding Schild & Vrienden - "niets anders dan wat memes ten laste worden gelegd". "Humor, dus", zo klinkt het in een eerste reactie na de veroordeling.
Maar dat verweer - dat ook door andere beklaagden naar voor werd gebracht tijdens de rechtszaak - is volgens de rechtbank niet correct. "De gebruikte 'humor' werd bij Schild & Vrienden immers doelbewust en systematisch ingezet om racisme toegankelijk en luchtig te maken", zo staat in het vonnis.
In de wet gaat het om "aanzetten tot discriminatie, segregatie, haat of geweld en dat op basis van racisme en xenofobie". Of de berichten humor zijn of niet, doet er eigenlijk weinig toe. Het gaat vooral om de bedoeling erachter. En over die bedoeling is de rechtbank duidelijk.
"Door het aanmoedigen van het veelvuldig posten van racistische en negationistische 'humor' werden de leden doelbewust en gaandeweg overtuigd van hun eigen superioriteit en de noodzaak om de doelstellingen van Schild & Vrienden, via discriminatie en geweld, te bewerkstelligen", zo staat nog te lezen in het vonnis. "Het is in die context dat het posten van de memes en berichten door elke beklaagde moet worden beoordeeld."
3. Moet Dries Van Langenhove effectief naar de gevangenis?
Neen. Of toch alvast nú niet. De advocaat van Van Langenhove liet meteen na de uitspraak weten in beroep te gaan. Daardoor wordt de uitspraak 'on hold' gezet.
In beroep zal Van Langenhove zich naar alle waarschijnlijkheid wél verdedigen en dus met inhoudelijke argumenten komen. "De vraag is hoe de rechter in beroep zal oordelen", zegt journalist Philip Heymans. "Misschien kunnen ze hem wel overtuigen dat er geen kwade bedoelingen achter de berichten zaten. Al zit je natuurlijk wel met heel veel soortgelijke berichten."
Hoe dan ook: in beroep is álles mogelijk. "De straf kan lichter worden, ze kan hetzelfde blijven, maar ze kan ook zwaarder worden. Toch wat de illegale wapenhandel betreft."
Als Van Langenhove in beroep ook wordt veroordeeld tot een effectieve gevangenisstraf, zal hij wel degelijk de cel in moeten. Gesteld dat hij opnieuw tot 1 jaar cel wordt veroordeeld, dan kan hij wel meteen vragen om een enkelband te krijgen. Al zal hij die niet automatisch krijgen: een rechter zal oordelen of hij recht heeft op een enkelband.
4. Heeft de vergelijking met andere rechtszaken zin?
De advocaat van B.S., die na Van Langenhove de zwaarste straf kreeg, maakte in een reactie de vergelijking met de zaak-Conner Rousseau. Die kreeg een bemiddelingsprocedure na zijn racistische uitspraken in september vorig jaar.
"Maar rechtszaken kan je niet met elkaar vergelijken", zegt VRT NWS-justitiejournaliste Caroline Van den Berghe. "Beide zaken gaan inderdaad over inbreuken op de racismewetgeving, maar de omvang is volledig anders. Bij Schild & Vrienden spreekt de rechter van een systeem dat wilde aanzetten tot haat en geweld, het ontwrichten van onze democratie. Bij Rousseau ging het om racistische uitspraken op een dronken caféavond."
Daarnaast speelt ook schuldinzicht een rol. "Bij Rousseau was dat er, hij heeft aangedrongen op herstelbemiddeling, die ook aan de gang is. Bij Schild & Vrienden toonde niemand van de beklaagden echt schuldinzicht, op één iemand na (die opschorting van straf kreeg, red.). Dries Van Langenhove heeft zelfs niet gepleit."
"Elke zaak is uniek", benadrukt ook Sofie Royer, experte strafrecht aan de KU Leuven, in De Wereld Vandaag. "De positie van elke beklaagde is ook anders, net als het schuldinzicht. Het is dus echt moeilijk om straffen te vergelijken, al begrijp ik dat sommige uitspraken vragen oproepen."
5. Wat betekent dit voor de politiek?
Van Langenhove was een tijdlang politiek actief. Bij de verkiezingen van 2019 was hij lijsttrekker voor de federale verkiezingen voor Vlaams Belang. Daarop zat hij 3 jaar in het parlement, als onafhankelijke in de Vlaams Belang-fractie. In februari vorig jaar nam hij ontslag, omdat hij "zich altijd meer activist dan politicus voelde".
Maar Vlaams Belang neemt het wel op voor Van Langenhove. Voorzitter Tom Van Grieken noemt justitie "door en door rot" in een reactie.
Of deze veroordeling Vlaams Belang nu stemmen zal kosten of opleveren, valt moeilijk te voorspellen. "Vlaams Belang scoort al goed in de peilingen. Dit proces heeft daar niets aan veranderd, deze uitspraak zal dat wellicht ook niet doen", zegt politiek journalist Bart Verhulst.
"Vlaams Belang spreekt over een politiek proces. Ze zeggen: justitie is rot en justitie zoekt ons", zegt Verhulst nog. "Dat deden ze 20 jaar geleden ook, toen Vlaams Blok werd veroordeeld voor racisme. Daarna moest de partij van naam veranderen, maar eerst behaalde ze wel een klinkende overwinning."
Waarom noemt VRT NWS Dries Van Langenhove en Joeri Van Olmen bij naam?
VRT NWS is sowieso terughoudend bij het noemen van namen in gerechtelijke dossiers. In de zaak-Schild & Vrienden maken we daar twee uitzonderingen op. De eerste is Dries Van Langenhove. Hij profileerde zich altijd als het gezicht van Schild & Vrienden en gaf alle interviews. Hij was ook een tijdlang federaal parlementslid. De tweede uitzondering is Joeri Van Olmen: hij heeft zich altijd meer op de achtergrond gehouden, maar als voorzitter van Vlaams Belang Sint-Niklaas is hij ook een publiek figuur, en nu hij veroordeeld is, laat ons dat toe om hem bij naam te noemen. Voor de andere veroordeelden blijven we bij onze gebruikelijke terughoudendheid.
