Vrouwendag in Polen draait rond abortus, nu verandering onder nieuwe regering uitblijft

Verzamelen deden ze aan het presidentieel paleis, daarna ging het naar het hoofdkwartier van een van de coalitiepartijen. En die locaties zijn niet toevallig gekozen.

Ten eerste willen vrouwenorganisaties druk zetten op de president Andrzej Duda. Die krijgt vandaag de aangepaste wet over de 'morning after-pil' of de noodpil op zijn bureau. Het parlement heeft beslist om die weer beschikbaar te maken zonder voorschrift, voor iedereen vanaf 15 jaar. Onder de vorige rechts-conservatieve regering was de noodpil enkel beschikbaar mét voorschrift. Duda, die in het rechts-conservatieve kamp zit, kan de wet tegenhouden met zijn presidentieel veto.

Daarnaast is het abortusdebat opnieuw opgelaaid. Op dit moment is een abortus in Polen enkel mogelijk als er een gevaar voor het leven of de gezondheid is van de vrouw, of als de zwangerschap tot stand is gekomen door een verkrachting.

Tot in 2020 was er nog een derde mogelijke reden, namelijk als de foetus zware afwijkingen had. Het Pools Grondwettelijk Hof besliste dat die optie in strijd was met de grondwet, en dus werd ze geschrapt.

In december vorig jaar kwam er na 8 jaar rechts-conservatief beleid een nieuwe regering aan de macht met drie coalitiepartners, onder leiding van premier Donald Tusk. Het veranderen van de abortuswet was voor alle 3 de partijen een verkiezingsbelofte, en ze hebben er ook alle 3 wetsvoorstellen over ingediend in het parlement.

Een paar maanden later is er nog niets veranderd, en dat komt omdat de 3 coalitiepartners niet op dezelfde lijn zitten. De partij van Tusk en het linkse blok Lewica willen dat abortus legaal wordt tot 12 weken, zonder voorwaarden. De derde coalitiepartner, het eerder christelijk conservatieve Derde Weg, wil dat abortus ook weer mogelijk wordt als de foetus afwijkingen heeft (de optie die het Grondwettelijk Hof in 2020 schrapte), en daarna een referendum organiseren over de kwestie.

Het is parlementsvoorzitter Szymon Holownia, van Derde Weg, die een sleutelrol speelt. Het parlement kwam vandaag, gisteren en eergisteren samen, en de bedoeling was dat de wetsvoorstellen over abortus daar op tafel zouden komen. Maar Holownia besliste om dat uit te stellen tot na de eerste ronde van de lokale verkiezingen begin april, die een eerste belangrijke graadmeter worden voor de nieuwe regering.

Verschillende vrouwenorganisaties zijn niet te spreken over die beslissing. Ook de fractieleidster van het linkse blok fulmineerde in het parlement: "Voor de mannen die dit land regeren, die de macht hebben, is het nooit het goede moment", klinkt het. "Ofwel moeten we toetreden tot de NAVO, ofwel tot de EU, dan zijn er verkiezingen, dan de volgende verkiezingen."

"Na de eerste ronde van de lokale verkiezingen komt de tweede ronde van de lokale verkiezingen. Daarna zijn het Europese verkiezingen, daarna presidentsverkiezingen, en daarna weer parlementsverkiezingen. Voor jullie is het nooit het goede moment voor de vrouwen."

Holownia ontkent dat hij verandering van de abortuswetgeving in de weg staat. "Door de stemming uit te stellen, kunnen we vermijden dat alle drie de wetsvoorstellen bij de eerste lezing al worden weggestemd", redeneert de parlementsvoorzitter. De rechts-conservatieve partij PiS die het land 8 jaar lang regeerde en nu in de oppositie zit, heeft nog altijd de meeste zetels. Ook de nog rechtsere oppositiepartij Konfederacja is tegen abortus.

"Op een latere datum zal de kans veel groter worden dat de voorstellen een eerste stemming overleven. Dat wordt een historische dag voor Polen", zegt Holownia.