Bijna 10 jaar na faillissement start proces over Optima Bank: waar gaat het nu weer over?

De zitting start om 9 uur in de assisenzaal van het Gentse gerechtsgebouw. Dit om het grote aantal beklaagden, burgerlijke partijen en advocaten een plaats te kunnen geven. 

De rechtbank heeft alle beklaagden gevraagd om aanwezig te zijn. De meeste verdachten zullen dat ook doen, maar oud-minister Luc Van den Bossche zal er om gezondheidsredenen niet in persoon zijn, bevestigt zijn advocaat Walter Van Steenbrugge.

Jeroen Piqueur zal er wel zijn. Hij bevestigt ook dat zijn verdediging eerst nieuwe procedurele argumenten wil naar voren brengen. Het blijft dus afwachten of er geen nieuw uitstel komt.

In de zaak hebben enkele tientallen gedupeerden zich burgerlijke partij gesteld. Een aantal van hen zal de zitting bijwonen. Het gaat vooral om verzekeringsklanten die veel geld verloren zijn.

Optima start oorspronkelijk als vermogensbeheerder, een bedrijf dat geld van rijke klanten probeert te optimaliseren. Dat gebeurt onder meer door het geld te beleggen in (risicovolle) Luxemburgse levensverzekeringen of vastgoed. De zaak wordt in 1991 uit de grond gestampt door Jeroen Piqueur, onder de naam Optima Financial Planners.

In 2011 koopt Optima de bankactiviteiten van Ethias op. Daarmee wordt de vermogensbeheerder ook een financiële instelling, onder de naam Optima Bank. 

Naast Optima Bank bestaat ook nog een zusterbedrijf, dat zich richt op vastgoed: Optima Global Estate. Beide bedrijven zitten samen onder één moederbedrijf: Optima Group. 

Optima Bank komt nooit echt goed van de grond. Vrij snel komen er verschillende alarmsignalen en aanbevelingen van de Nationale Bank, die toezicht houdt op de banken in ons land.

Maar er komt geen beterschap. En dus beslist Optima Bank midden 2014 zélf om de bankactiviteiten af te bouwen. Er worden geen nieuwe spaarrekeningen meer geopend en er kunnen ook geen nieuwe leningen meer worden aangegaan bij de bank. 

Een kleine 2 jaar later barst de bom pas écht. De Nationale Bank doet op dat moment een nieuwe doorlichting van de bank, omdat Optima een doorstart wil maken als beursvennootschap. Bij die analyse ontdekt de Nationale Bank naar eigen zeggen "ernstige onregelmatigheden". 

Het zou gaan om "een aantal verborgen en complexe constructies", opgezet door "de hoofdaandeelhouder" Jeroen Piqueur, met als doel geld uit Optima Bank te laten vloeien via Optima Group en de vastgoedpoot van Optima. 

De banklicentie van Optima Bank wordt uiteindelijk begin juni 2016 ingetrokken, ook op vraag van Optima zelf. Om te vermijden dat klanten massaal geld opnemen, worden alle spaarrekeningen geblokkeerd. Van beurswaakhond FSMA mag Optima bovendien ook geen verzekeringsactiviteiten meer uitoefenen. 

Nog geen week later gaat Optima Bank failliet. Drie curatoren worden aangesteld om de zaak af te handelen. 

Enkele duizenden spaarders krijgen snel na het faillissement via het Garantiefonds tot 100.000 euro terug. Dat is het maximumbedrag dat wettelijk beschermd is.

Omdat de Nationale Bank aanwijzingen heeft voor mogelijke strafrechtelijke inbreuken, stapt ze ook naar het parket. Op dat moment lopen er al verschillende onderzoeken naar de activiteiten van Optima. 

Door de jaren heen worden heel wat onderzoeken samengevoegd, waardoor de Optima-zaak een complex dossier wordt, met een lange lijst van beschuldigingen. 

Maar dé belangrijkste beschuldiging blijft nog steeds dezelfde. Piqueur en zijn omgeving hebben volgens de speurders geld uit de bank weggesluisd. 

Dat zouden ze onder meer gedaan hebben door zichzelf bijzonder hoge vergoedingen toe te kennen, via - al dan niet terechte - consultancyopdrachten.

Daarnaast zou er zowat 100 miljoen euro uit de bank zijn weggevloeid via buitenlandse structuren in Luxemburg, Nederland, Liechtenstein en Zwitserland. Al zou dat volgens de speurders wel gebeurd zijn in de periode waarin Optima enkel een vermogensbeheerder was en dus vóór de overname van de bank. 

In maart 2024 zijn in totaal 12 verdachten doorverwezen naar de correctionele rechtbank: 10 personen en 2 vennootschappen. 

Het gaat onder meer om ex-topman Jeroen Piqueur en zijn zoon, die bestuurder was bij Optima Bank. Daarnaast is ook Luc Van den Bossche doorverwezen. De voormalige socialistische minister was een tijdlang voorzitter van het directiecomité van Optima Bank en werd later voorzitter van de raad van bestuur van Optima Global Estate, de vastgoedpoot van Optima.

De beschuldigingen zijn niet min. Het gaat onder meer om valsheid in geschrifte, gebruik van valse stukken, oplichting, misbruik van vennootschapsgoederen, witwas, misleiding van de Nationale Bank en laattijdige aangifte van het faillissement. Al wordt niet iedereen voor alles doorverwezen. 

Hoewel de dochter van Piqueur ook een tijdje aangehouden wordt in het onderzoek, wordt zij niet doorverwezen naar de rechtbank.  

Ook de Nationale Bank blijft buiten schot, hoewel die door Piqueur beschuldigd wordt van afpersing. In een interview met Terzake, in 2020, is de ex-topman scherp voor de Nationale Bank. Hij begrijpt niet waarom zijn bank "moest vallen". "Ik kan enkel veronderstellen dat de grote banken ons liever uit de markt hadden. Volgens mij is er daarom druk uitgeoefend vanuit de Nationale Bank", zegt hij.

Maar in die redenering gaat de raadkamer niet mee. Volgens het gerecht doet de Nationale Bank enkel haar job. 

Hoewel de bank in juni 2016 failliet ging, wordt Jeroen Piqueur pas eind 2017 aangehouden, samen met zijn zoon Ruben en dochter Rebecca.  

De kinderen van Piqueur zijn actief in het zakenimperium van hun vader. Zijn zoon is bestuurder bij Optima Bank, zijn dochter bij een vennootschap die Piqueur gebruikt zou hebben om zich te verrijken.

Op dat moment worden de 3 verdacht van witwassen en misbruik van vennootschapsgoederen. Bij Piqueur zelf komt daar ook nog inbreuk op de bankwetgeving en bedrieglijk onvermogen bij.

Zijn dochter komt een dag later al vrij onder voorwaarden, vader en zoon Piqueur blijven 17 dagen in de cel. 

Wat volgt, is een lang onderzoek, waarin verschillende partijen extra onderzoeken vragen. Daarnaast worden er ook meerdere procedurekwesties ingeroepen, vooral aan de kant van Piqueur. 

Zo wordt onder meer de onderzoeksrechter die het dossier van in het begin leidt, in februari 2021 van de zaak gehaald. Op dat moment is het onderzoek - van zo maar even 40.000 pagina's - bijna rond. 

Volgens Hans Rieder, de advocaat van Piqueur, staan in die 40.000 pagina's passages die bewijzen dat het onderzoek niet objectief is gevoerd. Het gaat over "gepleegde feiten" en "verdoken vergoedingen" in plaats van "vermoedens" of "aanwijzingen". 

En dus komt Rieder - die bekend staat om te pleiten op procedures - met een wrakingsverzoek. Met succes, want er komt een nieuwe onderzoeksrechter. Het dossier dat tot dan is opgebouwd, blijft wel behouden, al worden ook daar procedures tegen gevoerd. 

De vele vertragingsmanoeuvres leiden ertoe dat Piqueur in juni 2025 een boete krijgt van 7.500 euro voor misbruik van de wrakingsprocedure. 

Maar een verjaring van de feiten, daar zit Piqueur zelf niet op te wachten, zo zegt hij althans in een zeldzaam interview met Terzake. "Ik wil mij kunnen verdedigen en vermijden dat ik als een schurk door het leven moet die is kunnen ontsnappen door verjaring."