Gevangenissen laten weer mondjesmaat nieuwe gedetineerden toe, maar staking volgende week gaat door

De aanhoudende overbevolking leidde er afgelopen week toe dat het personeel in 10 gevangenissen weigerde om nog nieuwe gedetineerden op te nemen. Om de problematiek van de grondslapers aan te pakken, heeft het Gevangeniswezen op korte termijn maatregelen getroffen. Het gaat dan om de verlengde penitentiaire verloven, zegt Tom Van Wynsberghe, de woordvoerder van het directoraat-generaal penitentiaire Inrichtingen (DG EPI) dat de gevangenissen beheert.

Het verlengd penitentiair verlof, zoals dat in het verleden toegekend werd om de overbevolking aan te pakken, wordt uitgebreid in sommige gevallen. Het gaat om de veroordeelden die een celstraf van maximaal 10 jaar hebben gekregen en die al een succesvol verlof hebben gehad, waarbij ze afwisselend een maand in penitentiair verlof gaan en een maand in de gevangenis doorbrengen. Gedetineerden veroordeeld voor terrorisme- en zedenfeiten zijn uitgesloten.

Ook voor straffen onder de 3 jaar kan een verlengd penitentiair verlof worden toegekend, zodra de directie een positief advies heeft gegeven voor elektronisch toezicht of voor voorwaardelijke invrijheidstelling en tot wanneer de strafuitvoeringsrechter het dossier heeft behandeld.

"Omdat verschillende personen momenteel op verlengd penitentiair verlof zijn, kunnen de gevangenissen opnieuw anderen toelaten", zegt Van Wynsberghe. "Wij evalueren op permanente basis onze maatregelen, in samenwerking met de inrichtingshoofden."

Er is al langer onvrede over de overbevolking in de gevangenissen. Het leidt volgens de vakbonden en het personeel ook tot een toename van geweld tegen cipiers. 

Vorig weekend was er daarom al een spontane actie van de cipiers in de gevangenissen in Hasselt en Antwerpen. De poorten waren er sindsdien dicht voor nieuwe gedetineerden. Ook in andere Vlaamse gevangenissen werd daarop beslist om geen nieuwe gedetineerden meer op te nemen uit protest. 

Uit cijfers van de federale overheidsdienst Justitie bleek dat er op 1 maart sprake was van 12.316 gedetineerden voor 10.743 plaatsen, waardoor er in verhouding ongeveer 15 procent meer gedetineerden zijn ten opzichte van de capaciteit. Op 1 maart 2023 was er nog sprake van 11.402 gedetineerden voor 9.755 plaatsen of een overbevolking van bijna 17 procent.

Begin maart sliepen 250 gedetineerden op een matras op de grond in de gevangenissen in het noorden van het land, ondanks dat het Gevangeniswezen meer dan 281 bedden plaatste.

De gevangenisvakbonden hebben gezamenlijk aangekondigd het werk 24 uur neer te leggen, vanaf donderdag 14 maart om 22.00 uur. "De aanzegging die werd ingediend op 2 maart werd geactiveerd. De voorstellen van de overheid konden geen steun vinden bij het personeel", zegt Eddy De Smedt, vakbondsman bij VSOA.

"Wij blijven vragen om het bevolkingscijfer van de gedetineerden onmiddellijk te laten zakken tot de 10.700 plaatsen die er in de gevangenissen zijn", klinkt het bij de vakbonden.

"Dat kan door meer in te zetten op elektronisch toezicht en door bijkomende plaatsen te creëren in de reguliere psychiatrie. Zo kan er een betere doorstroming zijn van geïnterneerden in de forensische zorginstellingen."

"Het voorstel om het penitentiair verlof te verlengen, is een onvoldoende oplossing voor de huidige overbevolking en creëert een bijkomende werkdruk. Het voorstel werd daarom door de achterban unaniem verworpen en bijgevolg gaat de 24 urenstaking in de Belgische gevangenissen door op donderdag 14 maart vanaf 22 uur."