De vijand van witte en roséwijnen: hoe ‘lichtsmaak’ de aroma's en het karakter compleet verknalt

In de supermarkt worden witte en rosé wijnen vaak in een kleurloze fles gepresenteerd. Dat is niet zonder gevaar voor de smaak van je wijn, blijkt uit een experiment van gediplomeerd wijnliefhebbers Susie Barrie en Peter Richards .

Dat ging als volgt: ze kochten 3 identieke roséwijnen in donkergekleurde flessen. Één ervan bewaarden ze in een nieuwe gekleurde fles in hun kelder, de twee andere flessen goten ze over in kleurloze flessen. Daarvan bewaarden ze er één bij het raam en één onder een TL-lamp, zoals in de supermarkt.

Na vier dagen proefden ze de flessen blind. Conclusie: enkel in de gekleurde fles waren de fruitige tonen van de wijn bewaard gebleven.

“Wijn in kleurloze flessen heeft last van lichtsmaak”, bevestigt archeoloog en wijnkenner Dimitri Van Limbergen in ‘Nieuwe feiten’ op Radio 1. “Dat fenomeen is al langer bekend in de wijnwereld. Vroeger dacht men dat het optrad na enkele weken of maanden, maar nu blijkt dat de negatieve effecten van licht al veel sneller optreden, al na enkele uren of dagen.”

“Putjesgeur, rotte eieren, gekookte kool en ajuinen… kortom gewoon heel slecht”, dat is wat je volgens Van Limbergen bij die lichtsmaak kunt voorstellen.

“Wijnen worden gekarakteriseerd door hun fruitige aroma’s. Wat eigenlijk door het licht gebeurt, is dat wijnen hun karakter verliezen”, zegt hij. “Dat is voornamelijk zo voor witte wijnen of roséwijnen, die daar extreem gevoelig voor zijn.” 

“Het probleem stelt zich minder met heel aromatische druivenrassen, zoals Riesling of Sauvignon Blanc. Het stelt zich zeer hard bij de neutralere wijnen, waaronder Chardonnay of Pinot Gris. Daardoor worden ze eenheidsworst in de supermarkt: je kan ze amper nog van elkaar onderscheiden.”

Hoe dat komt, is een kwestie van pure chemie. “Eigenlijk wordt de chemische balans van je wijn verstoord, waardoor slechte aroma’s van stikstof- en zwavelcomponenten in je wijn naar boven komen.” Datzelfde proces kan ook bij bier teruggevonden worden.

Om die lichtsmaak te voorkomen, is volgens Van Limbergen een voor de hand liggende oplossing: wijnen niet meer bottelen in kleurloos glas. “Kleurloos glas kan maar tien procent van het licht tegenhouden, terwijl groen of bruin glas 50 tot 90 procent kan tegenhouden.”

Dat de flessen in de supermarkt toch niet getint zijn, heeft verschillende redenen. “De productie van kleurloos glas is veel goedkoper, er komen minder chemische stoffen aan te pas, het is makkelijker recycleerbaar, CO2-neutraler… Het heeft allemaal voordelen, waardoor zeker grote, commerciële wijnmakers teruggrijpen naar dergelijke flessen.”

Een esthetisch effect en commerciële strategie vullen dat rijtje aan. “Het is zeker een trend geworden de laatste jaren. Wijnconsumenten willen de kleur van de wijn zien.” Een heldere, lichtkleurige rosé? Dat is voor velen automatisch een 'goede' rosé. Die kleurtjes doen op de koop toe nog eens denken aan de zomer.

Het slechte nieuws is dat het effect van licht onomkeerbaar is. Eens je rosé of witte wijn ten prooi valt aan lichtsmaak, valt die dus niet meer te redden. Het goede nieuws is dat je je wijn wel kunt beschermen. Wijn in een gekleurde fles kopen, is dus de boodschap.

Daarnaast wordt ook volop geëxperimenteerd met andere manieren van afscherming, weet Van Limbergen. “Sommige producenten verpakken hun flessen in oranje cellofaanpapier. Hoe kitscherig het ook overkomt, laat het erop zitten. Dat houdt 98 procent van het licht tegen.”

Of je kan ook rode wijn drinken. “Die is minder gevoelig aan de negatieve effecten van het licht door de aanwezigheid van tannines.” Die wijn wordt ironisch gezien wél in gekleurd glas verkocht.