Mensen kleven het label ‘psychopaat’ (te) makkelijk op anderen omdat het hen toelaat ongewenst gedrag een plaats te geven. Dat zegt filosoof, psychiater en hoogleraar Damiaan Denys nadat Karel De Gucht tijdens 'De tafel van Gert' heeft gezegd dat Vladimir Poetin een psychopaat is. “Als we iemand zien die zich anders gedraagt dan dat wij verwachten, plakken we meteen een label op die persoon.”
Vladimir Poetin een psychopaat? Waarom we het label (te) vaak op mensen plakken
Het label 'psychopaat' wordt snel en graag gegeven, maar in bijna alle gevallen is dat onterecht. Slechts 1 procent van de totale wereldbevolking is psychopaat, maar het label wordt aan veel meer mensen gegeven.
Het zijn vaak politici en wereldleiders die niet aan die stempels kunnen ontsnappen. Denk maar aan Poetin bijvoorbeeld. Hij werd recent nog een psychopaat genoemd door De Gucht in ‘De tafel van Gert’.
Maar waarom geven we het label ‘psychopaat’ zo veel en zo graag? Filosoof, psychiater en hoogleraar Damiaan Denys beantwoordde deze vraag in het Radio 1-programma ‘De wereld van Sofie’.
Waarom noemen we iemand als Poetin zo graag een psychopaat?
Manier om gedrag van anderen te controleren
“Ik denk dat we dat doen omdat we daar een voordeel bij hebben”, reageert Denys. “We gebruiken het label ‘psychopaat’ om het gedrag van een ander een plek te geven. Leiders zoals Poetin of Trump gedragen zich niet altijd zoals wij dat wensen. Een label is dan een manier om controle te verwerven over hun gedrag. Het maakt dat we een betekenis kunnen geven aan hun acties.”
Mensen die zich apart gedragen of de normen van onze samenleving overschrijden, zien we graag als abnormaal of niet menselijk
Damiaan Denys, filosoof, psychiater en hoogleraar
Er is nog een tweede, meer algemene reden voor het overgebruik van het label ‘psychopaat’. “Mensen die zich apart gedragen of de normen van onze samenleving overschrijden, zien we graag als abnormaal of niet menselijk.”
“Een goed voorbeeld is Adolf Hitler. Ze zochten bij hem jarenlang naar een psychische stoornis om zijn daden te verklaren. Ze vonden niks. Dat betekent dat mensen ook slecht kunnen zijn, zonder dat ze abnormaal zijn.”
Algemene trend van etiketteren
Iemand met een label bestempelen is een soort van bezweren van angst. “We doen dat eigenlijk elke dag. Als we iemand zien die zich anders gedraagt dan wij verwachten, dan plakken we binnen een paar seconden een label op die persoon.”
“We merken de laatste tijd een bredere trend van etiketteren. Het helpt ons om mensen een plek te geven. We gebruiken bijvoorbeeld steeds meer psychologische termen, zoals ‘autist’ en ‘anorexia’, om het gedrag van anderen te beschrijven.”
Eenmaal je een etiket krijgt, geraak je daar niet zo snel meer van af
Damiaan Denys, filosoof, psychiater en hoogleraar
Daar moeten we volgens Denys voorzichtig mee zijn. “In principe kan je deze woorden enkel gebruiken als je een diagnose stelt. Als je eenmaal een etiket krijgt, geraak je daar niet zo snel meer van af. Als we een label zoals ‘psychopaat’ onterecht op iemand plakken, kan dat schadelijk zijn voor die persoon.”
Kan je een diagnose stellen op basis van hoe iemand in de media wordt afgebeeld? “Dat kan niet en mag ook niet. Een persoonlijkheidsstoornis zoals psychopathie is enorm complex. Om die diagnose te stellen, moet je dus meerdere gesprekken voeren met die persoon.”
