"Je weet toch dat België voor het eerst op de wereldkaart is verschenen dankzij Rusland": dat heeft president Vladimir Poetin van Rusland gezegd tijdens een jeugdfestival in Sotsji. Hij antwoordde daarmee op een vraag van een arts uit België die in het publiek zat. Waar heeft hij het over? En klopt zijn uitspraak?
"België is op de wereldkaart verschenen dankzij Rusland", zegt Vladimir Poetin: is dat zo?
Lukas Lecluyse
Gepubliceerd:
Dat Poetin soms weet te shockeren met een uitspraak is niet nieuw. Zo ook op het jeugdfestival in de Russische stad Sotsji, waar hij een Belgische arts van het UMC Sint-Pieter-ziekenhuis smalend van repliek dient wanneer die een vraag stelt.
"Jullie weten toch wel dat België voor het eerst als onafhankelijke staat verscheen op de wereldkaart dankzij Rusland en zijn positie", antwoordt Poetin.
Een antwoord dat heel wat vragen oproept. Waar heeft Poetin het over? Klopt zijn uitspraak? En waarom zou de Russische president nu zulke uitspraken doen?
Belgische onafhankelijkheid
"Voor een antwoord op die vragen, moeten we terug in de tijd. We moeten namelijk naar voor de Belgische onafhankelijkheid in 1830", begint Antoon Vrints, professor Geschiedenis aan de Universiteit Gent.
"Na de val van Napoleon werd Europa opnieuw opgedeeld tijdens het Congres van Wenen in 1815. Als onderdeel van deze reorganisatie werden de Lage Landen samengevoegd tot het Verenigd Koninkrijk der Nederlanden onder koning Willem I."
Deze vereniging werd echter niet goed ontvangen door een deel van de inwoners van het latere België. De verschillen tussen noord en zuid waren groot. "Onder Willem I werden de Belgen geconfronteerd met onderdrukking en discriminatie. Ook het gebruik van de Nederlandse taal in plaats van het Frans, dat wijdverspreid was in de zuidelijke regio's, was velen bij ons een doorn in het oog, net als een gebrek aan politieke autonomie."
Die spanningen leidden uiteindelijk tot de Belgische revolutie van 1830, waarbij de Belgen in opstand kwamen tegen het Nederlandse gezag en uiteindelijk hun onafhankelijkheid verklaarden.
Protest de kop indrukken
De Russische tsaar Nicolaas I had op datzelfde moment een alliantie gesloten met enkele andere belangrijke Europese machthebbers om de opkomst van nationalistische bewegingen en onafhankelijkheidsstreven in Europa te onderdrukken.
"De belangrijkste partners van Rusland daarbij waren Oostenrijk en Pruisen", weet Vrints. "Samen vormden ze een conservatieve kracht in Europa die probeerde de status quo te handhaven.
Wanneer de Belgische Revolutie tegen de Nederlanden start in september 1830, staat Rusland eigenlijk volledig aan de kant van het Willem I-regime en heeft het land zelfs plannen om troepen te sturen om de opstand de kop in te drukken."
Een plotse opstand in Polen gooit roet in het eten van de Russische tsaar. De opstand begint in november 1830 en is gericht tegen de Russische overheersing. De Polen verzetten zich tegen het autoritaire bewind van de tsaar en eisen meer politieke en nationale vrijheid.
"Voor Nicolaas I heeft dat onafhankelijkheidsstreven prioriteit. Hij moet zijn troepen richting Polen sturen om de opstand daar eerst de kop in te drukken."
Dat lukt uiteindelijk, maar veel Poolse rebellen vluchten naar België en voegen zich bij de Belgische onafhankelijkheidsstrijders. Uiteindelijk kan Rusland niet anders dan België als staat erkennen tijdens de Conferentie van Londen in 1830. Vooral Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk nemen tijdens die conferentie het voortouw.
Klopt de uitspraak van Poetin nu?
"Er zit een grond van waarheid in de uitspraak", concludeert Vrints. "Maar ik vind die wel te eenvoudig geformuleerd, te kort door de bocht. Eigenlijk kwam het vooral door het feit dat de Russische tsaar zijn handen vol had met de opstand in Polen, dat de Russen zich niet gemoeid hebben met onze Belgische revolutie."
De uitspraak past wel goed binnen het imperiale karakter van Poetin, vindt Vrints. "Hij wil voortdurend bewijzen dat Rusland meespeelt met de grote jongens, dat zijn land rechtstreeks verantwoordelijk was voor de onafhankelijkheid van kleinere staten. Daarnaast zien we ook dat hij voortdurend de geschiedenis en historische argumenten aanhaalt om zijn acties te rechtvaardigen, zoals hij dat ook doet met Oekraïne."
Dat Poetin plots uithaalt naar België, hoeft ook niet echt te verbazen. Verschillende Europese landen zijn verwikkeld in verhitte debatten over wat er met de Russische activa moet gebeuren.
De voorzitter van de Europese Commissie Ursula von der Leyen overweegt om de intresten op de Russische kredieten, die na de grootschalige inval in Oekraïne bevroren werden, te gebruiken om militair materieel aan te kopen voor Oekraïne.
Bovendien staat zo'n 190 miljard euro van die Russische tegoeden geblokkeerd bij het Belgische bedrijf Euroclear. Nu al lopen meer dan 100 juridische procedures tegen het bedrijf, vooral van Russen die toegang willen tot hun geld.
En dan is ook nog eens het hoofdkwartier van de NAVO, het militaire bondgenootschap dat ook wapens levert aan Oekraïne, gevestigd in Brussel. Alles samen maakt dat van ons land een doorn in het oog van de Russische president.
