Drugs of alcohol laten sporen na: in je urine en bloed, maar ook in je haar. Het gerecht laat de laatste jaren steeds vaker haaranalyses uitvoeren. Hoe werkt het? En waarom kan dat nuttiger zijn dan een klassieke bloed- of urinetest?
Ons haar liegt niet: gerecht speurt steeds vaker via haaranalyses naar drugs- of alcoholgebruik
Een grote dosis amfetamines. Dat werd gevonden in het bloed van een hoofdinspecteur van de Brusselse federale gerechtelijke politie, kregen we vorige week te horen. De man had zich halverwege januari misdragen tijdens een avond uit op café in Brussel.
De drugs in zijn bloed moeten zijn - kennelijk ongewone - gedrag verklaren. Zelf beweert de hoofdinspecteur dat hij nooit drugs heeft genomen en dat hij met andere woorden vergiftigd werd. Er zal nu onderzocht worden of dat klopt en dat kan via haaranalyses.
Dat soort analyses gebeurt de laatste jaren steeds meer, vertellen VRT-justitiejournalisten Philip Heymans en Caroline Van den Berghe in de nieuwste aflevering van de podcast 'Onder ons: Crimi'.
Alexander van Nuijs en Sarah Wille zijn twee experts in de materie. "Men is de toepasbaarheid van haaranalyses beter gaan inzien de voorbije jaren", vertelt Alexander van Nuijs, toxicoloog aan de Universiteit Antwerpen. "Men heeft gezien dat in bepaalde gevallen die analyses vragen kunnen beantwoorden die voordien met andere testen niet konden beantwoord worden."
Ook bij het NICC, het Nationaal Instituut voor Criminalistiek en Criminologie, zien ze de voorbije jaren een significante toename van het aantal haaranalyses. "Ik werk hier nu 14 jaar. In het begin was dat heel sporadisch, bijvoorbeeld in het kader van een moordzaak", zegt toxicoloog Sarah Wille. "Nu wordt dat heel courant aangevraagd, zeker in het kader van een onderzoek naar rijgeschiktheid van iemand."
"1 centimeter haar is 1 maand terugkijken in de tijd"
Waarom is een haartest voor bepaalde onderzoeken veel effectiever dan een klassieke bloed- of urinetest?
"1 centimeter haar is 1 maand terugkijken in de tijd. Als je 12 centimeter hebt, kan je dus over de loop van een jaar bepalen wat het drug- of alcoholgebruik is", legt Sarah Wille uit. "Het gaat om een gemiddeld gebruik. Zo kunnen we zien of die persoon niet drinkt, een occasionele drinker is of excessief drinkt."
Een bloedtest is als een flitscamera, een haartest is meer een trajectcontrole
Alexander van Nuijs, toxicoloog UA
Je kan dus patronen zien via haaranalyses vanaf zo'n 3 centimeter, in tegenstelling tot bij een bloed- of urinetest. Tests via het bloed of urine moeten ook snel gebeuren, want de stoffen verdwijnen er snel uit. "Een bloedtest kan je vergelijken met een flitscamera die een meting geeft op enkele uren of maximaal enkele dagen, een haaranalyse is een trajectcontrole", verwoordt Alexander van Nuijs het.
Hoofdhaar
Hoofdhaar is het meest ideale om te analyseren. "Daar weten we precies van hoe het groeit, namelijk relatief stabiel met een snelheid van 1 centimeter per maand", zegt Alexander van Nuijs. "Meestal nemen we aan de achterkant bovenaan het hoofd een haarstaal", vult Sarah Wille aan. "Ongeveer een potlood dik binden we samen en knippen we zo kort mogelijk bij de hoofdhuid af."
De centimeter het dichtst bij de hoofdhuid kan sporen vertonen van de meest recente inname. Hoe verder van de hoofdhuid, hoe verder terug in de tijd. Gekleurd hoofdhaar is niet ideaal, zeker niet als er een agressieve behandeling is gebeurd. Als er waterstofperoxide gebruikt is om het haar te ontkleuren, moet er gewacht worden tot er voldoende uitgroei is.
"Bij kale mensen gaan we kijken waar er andere beharing is. Borsthaar of baardhaar bijvoorbeeld, maar daar zijn de groeicycli wat anders en onzekerder", stelt Van Nuijs. Om bij manier van spreken een vers staal te hebben, wordt het borsthaar eerst afgeschoren en aan de geteste persoon gevraagd om 3 maanden later terug te komen.
Achter het stuur
De haartest bij de Brusselse hoofdinspecteur gebeurt in het kader van een onderzoek naar poging tot moord. Maar de laatste jaren leggen vooral politierechters in verkeerszaken zulke analyses op.
Wanneer een bestuurder wordt betrapt op rijden onder invloed, kan gekeken worden of de betrokkene een verslaving heeft, wat de kans op herval groot maakt. Na een rijverbod kan een haaranalyse worden opgelegd voor iemand weer de weg op mag.
Ook bij gevallen van spiking, waarbij iemand iets in het drankje doet om het slachtoffer aan te randen, kan een haaranalyse erg nuttig zijn. Of in een discussie over het hoederecht over de kinderen, wanneer er aanwijzingen zijn dat één van de partners een verslaving heeft.
