Strengere controles in ruil voor 540 miljoen euro: EU sluit migratiedeal met Mauritanië

Sinds begin dit jaar zijn er al ongeveer 12.000 mensen aangekomen op de Canarische Eilanden. De eilandengroep hoort bij Spanje en die route is nu een van de belangrijkste geworden om in de Europese Unie te geraken.

Een groot deel van de migranten maakt die oversteek in bootjes, vanaf de kust van het Afrikaanse land Mauritanië, maar de tocht is erg gevaarlijk: de Canarische Eilanden liggen ruim 1.000 kilometer van Mauritanië en de reis duurt zeker 4 dagen. Veel vluchtelingen overleven de oversteek niet. Met 6.000 doden vorig jaar wordt het ook wel de dodelijkste immigratieroute ter wereld genoemd.

De grootste groep migranten komt uit Mali en Senegal, 2 buurlanden van Mauritanië. Volgens de Europese Unie zijn die mensen op de vlucht voor de instabiliteit in hun land en voor de oorlog. "Maar dat is eigenlijk niet waar", hoort VRT NWS-journalist Stijn Vercruysse, op dit moment in Mauritanië.

"Iedereen die wij hier spreken, wil naar Europa komen om te werken. Het zijn eigenlijke economische vluchtelingen. De vluchtelingen die de Europese Unie proberen in te geraken, zijn ook maar een klein deel van de migratie. Het overgrote deel migreert binnen Afrika, het is slechts een klein deel dat naar Europa komt. Ze zijn niet op de vlucht naar Europa, maar zoeken wel een beter leven."

Mauritanië heeft nu een deal gesloten met de Europese Unie die een einde moet maken aan de vele bootvluchtelingen. Er komen strengere controles op zee en migranten die worden onderschept, moeten noodgedwongen terugkeren naar het Afrikaanse vasteland. In ruil krijgt het land van de Europese Unie 540 miljoen euro. 

"Een deel van dat geld, iets meer dan 210 miljoen euro, zou het land dit jaar al krijgen", weet Vercruysse. "Met dat geld moet een speciale legereenheid worden opgericht om de grens met Mali te bewaken. Er komen ook investeringen in jobs en in de economie, vooral dan in de groene economie."

Europees commissaris Ylva Johansson heeft de deal ondertekend en ook onze staatssecretaris van Asiel en Migratie Nicole De Moor was erbij, omdat België momenteel voorzitter van de Raad van de Europese Unie is.

Het akkoord heeft effect, want de afgelopen maand maakten opvallend minder bootjes de oversteek. "Deze maand is er bijna niets", vertelt een smokkelaar aan VRT NWS-journalist Stijn Vercruysse. "Dat komt omdat er veel meer controles zijn. Voor de kust van Marokko en hier in Mauritanië laten ze niets doorvaren."

Daardoor stijgt de prijs om de oversteek te maken voor de migranten aanzienlijk: van 400 euro naar 800 euro per migrant. De routes die smokkelaars moeten nemen, zijn ook gevaarlijker, want ze moeten verder van de kust gaan. "Er zijn veel migranten die niet aankomen", vertelt de smokkelaar aan VRT NWS. "Op 28 februari zijn er 2 boten vertrokken, maar tot op vandaag heb ik niets van hen gehoord."

Toch lijkt de smokkelaar daar voorlopig niet echt wakker van te liggen. "Dat doet eigenlijk niets met mij. Als ze vertrekken, dan laat ik hen over aan god, de rest is het lot. Dat is alles."

In de zomer van 2023 sloot de Europese Commissie al een akkoord met Tunesië, waarbij verschillende afspraken werden gemaakt. De focus lag vooral op een performanter Tunesisch migratiebeleid. Daar kwam destijds heel wat kritiek op, vooral omdat Tunesisch president Kaïs Saïed het niet zo nauw zou nemen met de mensenrechten in het algemeen, en die van migranten in het bijzonder.

De Europese Unie wil nu ook een soortgelijk akkoord sluiten met Egypte. "Ik hoor dat die deal al binnen enkele weken rond zou kunnen zijn. De onderhandelingen gaan alvast de goede kant uit", weet Vercruysse.