10 jaar geleden is vlucht MH370 van Malaysia Airlines spoorloos verdwenen. Het toestel steeg op in Kuala Lumpur, maar zou nooit aankomen op de bestemming Peking. Ondanks de grootste zoekactie in de geschiedenis van de luchtvaart is het toestel nooit teruggevonden. Wat weten we vandaag, 10 jaar na de feiten?
"Good night, Malaysian 370": na 10 jaar is mysterie vlucht MH370 nog altijd niet opgelost
Maarten Bockstaele
Gepubliceerd:
De laatste vlucht van MH370: een reconstructie
Op 8 maart 2014 vertrekt een vlucht van Malaysia Airlines van de Maleisische hoofdstad Kuala Lumpur naar de Chinese hoofdstad Peking. Het toestel dat de reis maakt, is een Boeing 777.
Er zitten 239 mensen aan boord: 227 passagiers en 12 bemanningsleden. Het overgrote deel (153) heeft een Chinese of Taiwanese nationaliteit, maar er zijn ook 6 Australiërs, 3 Amerikanen en een Nederlander bij de passagiers.
Om 0.41 uur vertrekt het toestel van op de luchthaven van Kuala Lumpur. Al snel stijgt het vliegtuig naar een hoogte van 10.700 meter en richt het de neus naar het noordwesten, richting de Zuid-Chinese Zee. De vlucht naar Peking zou niet langer dan 6 uur mogen duren, maar het toestel heeft voldoende brandstof om langer door te vliegen in het geval van problemen.
Die problemen beginnen rond 1.19 uur. Op dat moment draagt de luchtverkeersleiding van Maleisië vlucht MH370 over aan die van Vietnam.
Luchtverkeersleiding: "Malaysian three seven zero, contact Ho Chi Minh one two zero decimal nine. Good night." Vlucht MH370: "Good night. Malaysian three seven zero."
Het is de laatste keer dat de bemanning contact legt met iemand op de grond. Het ACARS-systeem, dat voor communicatie wordt gebruikt, was enkele minuten eerder al uitgeschakeld.
Wanneer blijkt dat de Vietnamese luchtverkeersleiding geen contact kan leggen, besluiten de autoriteiten het vliegtuig via de radar te volgen. Het toestel heeft zich omgedraaid en vliegt de verkeerde richting uit. MH370 verschijnt om 2.22 uur voor het laatst op de militaire radar boven de Andamanse Zee, ten noordwesten van Maleisië.
Een satelliet boven de Indische Oceaan kan elk uur nog een signaal van het vliegtuig opvangen. Dat betekent dat het toestel wel gewoon blijft doorvliegen. De laatste "ping" komt rond 8.11 uur. Het was ook berekend dat de brandstof ten laatste om 8.19 uur op zou zijn. Op dat moment moet het vliegtuig zijn neergestort.
De zoektocht naar het toestel
Meteen na de verdwijning van MH370 begint een internationaal team aan een grootschalige zoekactie. Meer dan 26 landen nemen deel aan de operatie, waaronder Maleisië, maar ook Australië, de Verenigde Staten, China, Japan en Frankrijk.
Aangezien MH370 boven de Andamanse Zee verdwijnt en verder richting zuidwesten vliegt, concentreren de zoekacties zich op de Indische oceaan. In totaal doorzoeken civiele en militaire schepen en vliegtuigen een gebied van meer dan 4 miljoen vierkante kilometer.
De zoektocht naar het toestel wordt uiteindelijk de grootste en duurste zoekactie in de geschiedenis van de luchtvaart. Na een maand zoeken is al een bedrag van 44 miljoen dollar uitgegeven.
De zoektocht gaat jarenlang door, maar het toestel wordt nooit teruggevonden. Uiteindelijk besluiten de reddingsdiensten in januari 2017 om de actieve zoekacties te staken.
Na de crash zijn wel meermaals onderdelen en brokstukken teruggevonden die aan MH370 worden gelinkt. In juli 2015 vinden onderzoekers op het Franse eiland La Réunion een deel van de vleugel van een Boeing 777. Na onderzoek blijkt dat de serienummers op het stuk tot het verdwenen vliegtuig behoren.
Ook later worden op La Réunion, op het nabijgelegen Mauritius en aan de Afrikaanse kust brokstukken teruggevonden.
Wat was de oorzaak?
Doordat het vliegtuig nooit is teruggevonden, blijft het grotendeels gissen naar de oorzaak van de vliegtuigramp. Wat ook niet helpt, is dat de zwarte dozen van het vliegtuig nooit zijn opgespoord. Die nemen de conversaties in de cockpit op en houden een overzicht van de technische gegevens bij, wat voor speurders essentieel is om de oorzaak van vliegtuigrampen te achterhalen.
Geen zekerheid dus, maar toch doen verschillende theorieën de ronde over wat de ramp heeft veroorzaakt. De speurders kijken onder meer in de richting van de passagiers. Is er sprake van een terroristische aanslag?
Dat is weinig waarschijnlijk: na de verdwijning eist geen enkele groep of organisatie de 'aanslag' op. Daarnaast is het onlogisch dat een terrorist een vliegtuig urenlang richting de Indische oceaan laat vliegen, om het dan te laten neerstorten in zee.
Ook de bemanning wordt grondig gecheckt. De politie in Maleisië voert huiszoekingen uit en interviewt familieleden en naasten van de bemanningsleden. De autoriteiten vinden echter geen financiële of mentale problemen die naar een wanhoopspoging kunnen wijzen.
De politie en de FBI kijken wel even in de richting van de piloot. Het gebeurt zelden, maar soms gebruiken piloten met suïcidale neigingen hun vliegtuig voor zelfdoding. Dat gebeurt onder meer met een toestel van GermanWings, waarbij een piloot zijn toestel tegen een rotswand laat crashen.
De piloot van MH370 heeft een deel van de vluchtroute van MH370 op zijn computer staan, maar uiteindelijk vinden onderzoekers te weinig bewijs om de oorzaak van de ramp bij hem te leggen.
Heb je vragen over zelfdoding of worstel je zelf met donkere gedachten? Neem dan contact op met de Zelfmoordlijn . Dat kan telefonisch via het nummer 1813, maar ook chatten of mailen is mogelijk.
Nood aan een gesprek? Dan kan je 24/7 terecht bij Tele-Onthaal op het nummer 106 of chatten via www.tele-onthaal.be . Jongeren kunnen terecht bij Awel op telefoonnummer 102, of via chat op awel.be .
Ook het Australische Bureau voor Transportveiligheid gelooft niet dat de crew iets met het ongeluk te maken heeft. Die organisatie onderzoekt wereldwijd grootschalige transportincidenten.
Volgens het Bureau kan het dat iedereen in het vliegtuig - ook het cabinepersoneel en de piloot - het bewustzijn heeft verloren. Dat kan onder meer door hypoxie, ook wel hoogteziekte genoemd. Wanneer de luchtdruk- en zuurstofvoorzieningen in het vliegtuig niet goed werken, kan dat optreden. In dat geval kunnen mensen het bewustzijn verliezen en uiteindelijk sterven.
Verschillende speurders neigen naar de theorie van hoogteziekte. Dat zou verklaren waarom niemand reageert op de contactpogingen en waarom het toestel urenlang rechtlijnig boven de Indische oceaan vliegt, tot de brandstof opraakt. Critici van die hypothese stellen zich dan weer vragen bij de systemen die handmatig worden uitgeschakeld, zoals het ACARS-systeem.
De analyse van de brokstukken geeft wel aan dat het vliegtuig waarschijnlijk aan hoge snelheid in het water is gedoken. Dat suggereert dat niemand een poging heeft gedaan om het vliegtuig zacht op zijn buik te laten landen.
Is Boeing een betrouwbaar merk binnen de luchtvaart?
Boeing gold lange tijd als een van de belangrijkste spelers op de luchtvaartmarkt. De Boeing 747 is nog altijd een van de bekendste passagierstoestellen ooit. De uitspraak "If it’s not Boeing, I’m not going" spreekt boekdelen.
Het bedrijf heeft nog altijd een waarde van ongeveer 111,5 miljard euro. Toch is dat een stuk lager dan in de hoogdagen van 2019, toen Boeing dubbel zoveel waard was.
De laatste tijd vertoont het imago van het bedrijf namelijk enkele barsten. Experten maken zich zorgen over de veiligheid en kwaliteit van de vliegtuigen. Onlangs nog kwam een paneel los tijdens een vlucht met een Boeing 737 MAX 9 van Alaska Airlines.
Tientallen toestellen van hetzelfde type werden aan de grond gehouden voor inspectie, waarna verschillende gebreken aan het licht kwamen. De CEO gaf nadien toe dat zijn bedrijf een fout had gemaakt.
Waar mogen we nog op hopen?
Dat een verdwijningszaak jaren na de feiten nog wordt opgelost, is uitzonderlijk. Bij grote zaken zoals MH370 staat 'opgeven' niet in het woordenboek. Speurders laten internationale 'cold cases' niet zomaar stof vergaren. Denk bijvoorbeeld aan de zoektocht naar het toestel van de legendarische pilote Amelia Earhart, van wie het toestel nog steeds wordt gezocht.
De wereld heeft de hoop om vlucht MH370 terug te vinden alvast nog niet opgegeven. In de dagen voor de tiende verjaardag van de ramp beloofde de Maleisische minister van Transport Loke Siew Fook dat hij alles uit de kast zou halen "om het mysterie voor eens en voor altijd op te lossen". Daarbij zouden nieuwe zoekacties ook tot de mogelijkheden behoren.
De overheid heeft al een aanvraag voor nieuwe zoekacties gekregen van het Amerikaanse bedrijf Ocean Infinity, dat onderzoek op de zeebodem uitvoert. Dat bedrijf heeft ook in het verleden al meegewerkt aan de zoektocht.
Volgens de CEO heeft Ocean Infinity de laatste jaren data verwerkt en een nieuw zoekgebied kunnen afbakenen. "Het vinden van MH370 is een prioriteit voor ons, sinds we in 2018 het zuiden van de Indische Oceaan verlieten."
Ook Peter Foley, de programmadirecteur van het Australische Bureau voor Transportveiligheid, vindt dat het tijd is voor nieuwe acties. "We moeten opnieuw proberen", stelde hij duidelijk in zijn boodschap.
Ook de familieleden van de 239 slachtoffers houden de zaak levend. Onlangs hebben de families en nabestaanden nog een herdenkingsmoment gehouden in Maleisië. Daarbij konden bezoekers een kaarsje aansteken en aangespoelde brokstukken van het toestel bezichtigen.
Dat het onderwerp 10 jaar na de feiten nog enorm leeft in Maleisië en China, is dan ook een understatement. Vorig jaar veroorzaakte een grap van de Amerikaanse comédienne Jocelyn Chia nog voor heel wat controverse en woede in Maleisië. Chia zei tijdens haar show dat "sommige moppen niet landen", nadat enkele aanwezigen in het publiek niet lachten met een grap over het land.
De verdwijning van MH370 zal nog lange tijd wegen op de Maleisische bevolking. Dat blijkt onder meer uit de boodschap van het officiële veiligheidsrapport van de overheid.
"Dit verslag is opgedragen aan de 239 vermiste passagiers en bemanningsleden van MH370. Hun familie, vrienden en collega's zullen hen voor altijd missen en nóóit vergeten."