Op minder dan honderd dagen voor de verkiezingen houdt Vooruit als eerste Vlaamse partij haar verkiezingscongres, maakt Vlaams Belang haar nieuwe slogan bekend en maakt N-VA-voorzitter Bart De Wever duidelijk dat hij de andere Vlaamse partijen niet wil helpen om een Vlaamse regering te vormen, als hij niet betrokken wordt bij de vorming van een federale regering.
1. 'Wetstratees' in aanloop naar de verkiezingen
Op exact 100 dagen van de verkiezingen was er de peiling van VRT NWS en De Standaard, en die was vooral positief voor de twee radicale partijen, de PVDA én Vlaams Belang, minder voor de andere partijen. Vlaams Belang vierde die winst met haar nieuwe campagne “Vlaanderen weer van ons”, terwijl er in De Zevende Dag een debat plaatsvond met de voorzitters van de vier Vlaamse partijen in de regering-De Croo, en daar kreeg je het typische Wetstratees te horen dat partijen zichzelf voorhouden tijdens een verkiezingscampagne.
De voorzitter van Open VLD, Tom Ongena, zei dat zijn partij “hard” zou werken en “heldere voorstellen” zou doen. Nadia Naji van Groen zei dat haar partij een “strijdbare campagne” zou voeren. Sammy Mahdi, de voorzitter van CD&V was tevreden dat de peiling bevestigde dat zijn partij opnieuw op weg is om een “warme volkspartij” te worden. De voorzitter van Vooruit, Melissa Depraetere, ging ervan uit dat de kiezer alleen haar partij beloond heeft, omdat de regering uitvoerde wat haar partij had beloofd.
Dit is Wetstratees, en dat merk je wanneer je elk van die redeneringen omdraait: welke partij belooft niet "hard" te werken, doet geen "heldere" voorstellen, en voert geen "strijdbare" campagne? En zou de kiezer één van de zeven partijen van een regering wel belonen voor het beleid van een regering, en de andere partijen van die regering niet? Trouwens, de vier federale Vlaamse partijen raakten het tijdens het tv-debat opnieuw niet eens over ethische thema’s als abortus en euthanasie. CD&V-voorzitter Sammy Mahdi: “In het regeerakkoord staat dat we in consensus beslissen en dat er rekening moet worden gehouden met de partij die er de meest voorzichtige lezing op nahoudt." En dat is dus CD&V. Het betekent dat er geen aanpassing komt van de ethische wetten vóór de verkiezingen.
2. "Besparen op de sociale zekerheid: niet met ons!"
Afgelopen zaterdag vond het verkiezingscongres van Vooruit plaats, het eerste in een lange reeks. Maart wordt de congresmaand, en de komende weken kunnen we, na elk weekend, het verkiezingsprogramma van een nieuwe partij, of zelfs verschillende partijen onder de loep nemen. Maar de vraag blijft: hoe overtuig je, op minder dan 100 dagen van de verkiezingen, mensen van de waarde van je voorstellen en ideeën, met een gigantisch begrotingstekort als een financieel zwaard van Damocles? Moet je niet bij elk voorstel van gelijk welke partij vragen of ze dat wel kunnen betalen, als je weet dat Europa ons zal dwingen 27 miljard euro te besparen in 7 jaar tijd?
Bij verkiezingen krijgen de kiezers traditioneel wel wat beloftes voorgeschoteld. Maar beloftes maken schuld. In De Afspraak op Vrijdag zei N-VA-voorzitter Bart De Wever dat zijn partij een besparingsplan heeft ingediend bij het Planbureau om de haalbaarheid ervan te laten berekenen. Politicoloog Stefaan Walgrave repliceerde dat het wel heel moeilijk is om campagne te voeren met besparingen. De kiezer kun je alleen warm maken door beloftes dat het zal verbeteren. En die verbeteringen zullen er pas komen na een lange tijd besparen. Vandaar dat Peter De Roover, de fractieleider van de N-VA in de Kamer, in De Zondag zei dat je “niet moet verkondigen dat iedereen zal verarmen”. “We moeten wel zeggen dat dingen moeten gebeuren die niet altijd leuk zullen zijn. De werkloosheidsuitkering beperken bijvoorbeeld.”
Bij de socialisten lag de klemtoon bij koopkracht, een klassiek socialistisch thema, met pleidooien voor vermogensbelastingen, en voor een rechtvaardiger erfenisrecht. Maar voorzitter Depraetere zei ook dat er moeilijke tijden aankomen: “We gaan extra inspanningen moeten doen voor onze defensie, om de straten in Antwerpen en Brussel weer veilig te krijgen, en om onze begroting op orde te krijgen.” Maar de voorzitter waarschuwde tegelijk voor de ideeën van Open VLD of de N-VA: “Besparingen op uw sociale zekerheid of op uw gezondheidszorg, niet met ons!”
3. Wie wil samenwerken met een radicale partij?
Nog een laatste element uit De Stemming, het onderzoek in opdracht van VRT NWS en De Standaard: alleen een meerderheid van de kiezers van de N-VA wil dat hun partij samenwerkt met Vlaams Belang in een regering. Bij de andere partijen is er geen meerderheid, maar het is duidelijk dat de kiezers van alle partijen verdeeld zijn over die kwestie. Die verdeeldheid bestaat ook bij de vraag of hun partij mag samenwerken met de PVDA, al is er bij de kiezers van geen enkele partij een meerderheid om de PVDA mee te laten besturen, zelfs niet bij de twee andere linkse partijen Groen en Vooruit. In De Ochtend zei de voorzitter van Vooruit, Melissa Depraetere, dat ze op dit moment niet wil samenwerken met de PVDA, ondanks het feit dat Vooruit en de PVDA samen de gemeente Zelzate besturen.
De steun voor het samenwerken met Vlaams Belang bij de kiezers van zijn eigen N-VA kon Bart De Wever niet verleiden om te zeggen dat zijn partij dat ook zou doen. Het enige wat hij bleef herhalen, in De Afspraak op Vrijdag, is dat hij “niet houdt van extremistische partijen”, al gelooft hij niet in het cordon sanitaire rond de partij Vlaams Belang.
Maar wanneer de Vlaamse centrumpartijen, die nu deel uitmaken van de federale regering, opnieuw een federale regering zouden vormen zonder de N-VA, dan wil De Wever die partijen niet helpen een Vlaamse regering te vormen: “Dan ben ik hun partner niet om Vlaanderen te besturen.”
Het is duidelijk dat de man die de afgelopen 15 jaar de Belgische politiek heeft gedomineerd hoog inzet: "Ik ben effectief kandidaat-premier, mijn volgende stop in de geschiedenis zal in de 16 zijn, of zal een mislukking zijn". Over minder dan 100 dagen zijn er verkiezingen.
