Nederland schaft eind volgend jaar het luchtalarm af, een netwerk van sirenes dat afgaat bij noodsituaties. Het alarm is een begrip in Nederland, waar het elke maand getest wordt. Om de bevolking te waarschuwen, zal in de toekomst enkel nog gebruikgemaakt worden van NL-Alert. Ons land nam eerder al afscheid van zijn sirenenetwerk rond risicovolle bedrijven.
Nederland neemt afscheid van het luchtalarm en schakelt over op NL-Alert, staan er bij ons nog sirenes?
Joris Truyts
Gepubliceerd:
Elke eerste maandag van de maand om 12 uur 's middags is in Nederland 1 minuut en 26 seconden lang het luchtalarm te horen, via ruim 4.200 alarmpalen over het hele land. Die maandelijkse test bereikt zo'n 75 procent van de bevolking.
Is het niet de eerste maandag van de maand en het alarm gaat af, dan weten de Nederlanders dat er iets ernstigs aan de hand is, zoals een grote brand in de omgeving of een lek van chemische stoffen.
Het Nederlandse luchtalarm werd opgezet begin jaren 50, toen de Koude Oorlog tussen het Westen en de Sovjet-Unie woedde. Oorspronkelijk was het de bedoeling om te kunnen waarschuwen voor luchtaanvallen, maar dat hoefde gelukkig nooit.
Het systeem stond al een hele tijd ter discussie. Te duur, oude technologie, mensen weten niet wat er precies aan de hand is, enzovoort. Eigenlijk zou het enkele jaren geleden al afgeschaft worden, maar dat ging uiteindelijk niet door omdat NL-Alert nog niet helemaal op punt stond.
Via NL-Alert krijgen mensen een waarschuwingsbericht op hun telefoon, zoals BE-Alert bij ons . De laatste jaren is dat systeem fel verbeterd, zo luidt het, en eind 2023 had het een bereik van 92 procent van de Nederlanders.
En daarmee lijkt het lot van het luchtalarm dus bezegeld. Ontslagnemend minister van Justitie en Veiligheid Dilan Yesilgöz heeft via aan brief aan het parlement laten weten dat het eind 2025 afgelopen is, dan eindigen de onderhoudscontracten voor de alarmpalen. Al blijven er wel waarschuwingssystemen bestaan op een aantal hoogrisicolocaties.
Opvallend: in Duitsland hebben regionale overheden de laatste jaren net geïnvesteerd in nieuwe sirenes na de watersnood van juli 2021. In de zwaar getroffen regio van het Ahrtal bleek toen dat heel wat mensen de crisiscommunicatie via waarschuwingsapps niet hadden ontvangen.
Bestaat er een luchtalarm bij ons?
Een landelijk luchtalarm, zoals in Nederland, heeft ons land nooit gehad. Wel werd er in de jaren 90 een netwerk opgezet van 570 sirenes rond nucleaire sites en zogenoemde Seveso-bedrijven. Dat zijn bedrijven waar gevaarlijke chemische stoffen opgeslagen of verwerkt worden.
Via de sirenes konden ook boodschappen omgeroepen worden, al waren die in de praktijk moeilijk verstaanbaar. Ze werden elke 3 maanden getest, maar in ruim 20 jaar nooit gebruikt voor een echte noodsituatie.
Het systeem is intussen afgebouwd en vervangen door BE-Alert. In oktober 2018 vond de laatste test plaats. Rond nucleaire sites en een aantal chemische bedrijven staan er wel nog alarmsirenes voor noodgevallen.
