Verpleegkundigen en andere verzorgers praten nog te vaak betuttelend tegen oudere patiënten. Daarom wil de hogeschool HOGENT studenten bewust maken van die zogenoemde elderspeak. “We doen dit vaak uit goede intenties om zorg uit te drukken, maar het heeft negatieve gevolgen voor het welbevinden van de ouderen”, zegt ouderenpsycholoog Karen Louwet.
"Hebben we goed gegeten, lieveke?": hulpverleners gebruiken te vaak "elderspeak" bij oudere patiënten
Victor Van Kerckhove
Gepubliceerd:
De hogeschool HOGENT is vandaag een experiment gestart waarbij studenten gewezen worden op het gebruik van betuttelende taal bij ouderen. In het experiment ontmoeten proefpersonen jonge en oude patiënten. Achteraf worden de communicatiestijlen tegenover de verschillende patiënten vergeleken en wordt nagegaan of de proefpersonen elderspeak gebruiken tegenover de oudere patiënten.
We passen ons taalgebruik vaak aan als we tegen baby’s of kleine kinderen spreken. In interactie met hen gebruiken we opvallend liefkozende woorden, spreken we op een hoge toon en gebruiken we overdreven intonatie. Kortom, we passen onze houding aan. Dit fenomeen noemen we babytalk. Soms communiceren we op dezelfde manier naar ouderen. Daarvoor bestaat de term elderspeak.
“Gaan we met de rollator, lieveke?”
Typische voorbeelden van elderspeak zijn “Gaan we met de rollator, lieveke?” of “Hebben we goed gegeten, schatteke?” “We spreken trager en luider. We maken eenvoudige zinnen en gebruiken overdreven intonatie of liefkozingen. Bovendien zetten we het woord ‘we’ vaker in onze zin.” Dat zegt Karen Louwet, ouderenpsycholoog van Woon- en Zorgcentrum De Wingerd, in "De wereld vandaag" op Radio 1.
“De ‘we’ duidt op afhankelijkheid. Die wijst op een oudere die zijn of haar zelfstandigheid verliest. Het heeft te maken met een stereotiepe gedachte dat ouderen afhankelijk zijn. Dus passen we onze taal aan.”
Betuttelend spreken tegen ouderen, heeft vaak negatieve gevolgen. “Ouderen geven aan dat ze elderspeak als neerbuigend en onrespectvol ervaren. Het leidt tot een negatief zelfbeeld en het is slecht voor het zelfvertrouwen.”
"Hebben we goed gegeten?": waarom het betuttelen van ouderen niet zo onschuldig is
Familieleden of zorgverleners doen het nochtans vaak uit goede bedoelingen. “Daardoor schrikken mensen dat het negatieve gevolgen heeft. Ze zijn wel bereid om hun communicatie aan te passen en minder betuttelend te spreken. Want het doel blijft goede zorg.”
Bovendien is het ook belangrijk dat ouderen zelf aankaarten als iemand hen te betuttelend aanspreekt. “Niet elke oudere is even mondig en dat maakt het moeilijk om het bespreekbaar te maken. Daarom moeten we proberen zelf bewust te zijn van de mogelijke impact”, geeft Louwet mee als tip.
In woonzorgcentra komt er meer bewustzijn voor elderspeak, gaat Louwet verder. “Wij vertrekken vanuit persoonsgerichte zorg. Die zorg is afgestemd op de noden, interesses en voorkeuren van de persoon. Bovendien is er bij ons ruimte om de conversaties met de ouderen bespreekbaar te maken. Als zorgverlener mag je groeien en fouten maken.”
