Waarom je beter geen namaak koopt: "Je kan opdraaien voor de vernietigingskosten"  

Namaak is populair. Uit onderzoek van het Bureau voor Intellectuele Eigendom van de Europese Unie (EUIPO) blijkt dat nagemaakte producten van merken goed zijn voor liefst 7 tot 10 procent van de wereldeconomie of 450 miljard euro.

Namaakproducten die het vaakst worden onderschept zijn speelgoed, voedsel, parfum en kleding. Maar ook gsm's en zelfs geneesmiddelen worden nagemaakt, blijkt uit cijfers van de FOD Financiën voor 2023. 

"De top 3 van landen die uitblinken in namaak zijn China, Turkije en Hongkong. Met Hongkong hebben we goede afspraken, maar met de andere landen niet", begint Francis Adyns.

"Namaak komt vooral via de luchthaven van Luik uit China tot hier. Maar er wordt wel streng gecontroleerd door de douane: in bagage aan de grens en bij goederen per post." 

Wat is de procedure als namaak wordt onderschept en kan je als koper van namaak strafrechtelijk vervolgd worden? 

Als koper ben je niet strafbaar als je namaak in kleine hoeveelheden bezit, maar het kan je wel iets kosten als die producten worden onderschept. "In de eerste plaats wordt de merkenhouder op de hoogte gebracht", legt Francis Adyns uit.

De merkenhouder is de wettelijke eigenaar van het merk, zoals Gucci, Nike of Lego. "Die moet dan officieel reageren met de vraag tot de vernietiging van het namaakproduct."

"De merkenhouder betaalt dan voor die vernietiging van de producten, maar kan die kosten, de afhandeling van het dossier en een eventuele schadevergoeding doorrekenen aan de koper", waarschuwt Adyns. Dat is een eerste reden waarom je beter geen namaak koopt. 

"Reageren die officiële merken binnen de 10 dagen niet op de melding dat er namaak van hun merk onderschept werd? Dan komen die valse producten alsnog op de markt", zegt Francis Adyns. Maar dan heb je er nog altijd alle belang bij om die niet te kopen. 

Op namaak gebeurt geen enkele officiële kwaliteitscontrole. De producten kunnen dus schadelijk zijn voor je gezondheid en veiligheid. Het Europees Centrum voor de Consument (ECC) deelt enkele voorbeelden uit de praktijk:

• De bestanddelen van illegale geneesmiddelen werken niet altijd. In sommige gevallen maken ze de kwaal zelfs erger.

• Valse zonnebrillen bevatten geen uv-filter. Daardoor beschermen ze je ogen niet tegen schadelijk zonlicht.

• Namaakspeelgoed kan chemische bestanddelen bevatten die gevaarlijk zijn voor kinderen. De kans bestaat bovendien dat onderdelen loskomen en verstikking veroorzaken.

• Namaakparfums kunnen schadelijke stoffen bevatten en je huid irriteren.

Op sociale media worden vaak merkproducten aangeboden voor opvallend lage prijzen. Wees dan extra op je hoede: het zal in veel gevallen gaan om namaak, en het risico bestaat dat je betaalt voor goederen die je nooit te zien zal krijgen. Als het te mooi is om waar te zijn: afblijven!

Merken investeren veel tijd en geld in onderzoek en innovatie in de hoop daar later de vruchten van te plukken. Het inkomensverlies dat die bedrijven lijden door namaak wordt wereldwijd geschat op honderden miljarden euro. Zo loopt de staat uiteraard ook veel fiscale inkomsten mis.