Het Verenigd Koninkrijk zat wel degelijk achter de hacking van Proximus (toen nog Belgacom) in 2013. Dat schrijft journalist Huib Modderkolk in het boek 'Dit wil je écht niet weten'. Al langer bestaan sterke aanwijzingen dat de Britten de hacking hadden uitgevoerd, dat wordt nu nog maar eens bevestigd.
"Nice work": hoe de Britse geheime dienst met een knipoog bevestigde dat hij Proximus hackte
In het radio1-programma en de podcast Voorproevers praat Tim Verheyden met Huib Modderkolk over zijn nieuwe boek 'Dit wil je écht niet weten'. De podcast is te beluisteren vanaf 6 maart op VRT MAX.
In 2013 hapert het mailsysteem van Proximus, toen nog Belgacom, maar de IT-specialisten kunnen niets vinden. Uiteindelijk is het een Nederlandse expert die geavanceerde malware, schadelijke software, van de Britse en Amerikaanse geheime dienst vindt. Snel blijkt dat hackers al jaren meekijken in de systemen van Proximus.
"Doordat de Nederlandse inlichtingendienst AIVD ook zeker wilde zijn van die vondst, besluit die om Proximus ook te hacken", vertelt journalist Huib Modderkolk die voor de Nederlandse krant De Volkskrant al jaren alles rond technologie en cybercrime volgt.
In zijn nieuw boek over cyberspionage ‘Dit wil je écht niet weten’, gaat hij dieper in op de zoektocht naar wat destijds precies gebeurde bij Proximus. "Hun zoektocht leidde de speurders naar servers in een gebouw in Cheltenham in het Verenigd Koninkrijk van waaruit de hack gebeurde, vlak bij de Britse afluisterdienst GHCQ."
Een klassieke fout: het huisnummer voor de straatnaam
In zijn boek beschrijft Modderkolk hoe de Nederlandse inlichtingsdiensten uiteindelijk bij de Britten uitkomen: "De Nederlandse inlichtingendienst begint met het monitoren van de gigantische hoeveelheden datastromen van en naar Proximus. Daarin ontdekken ze kleine pakketjes naar datacenters in Azië."
"Daarop zoeken ze naar een kwetsbaarheid bij de Indiase provider. Als de hackers van de AVID daar binnendringen, kijken ze naar het systeem waarin de data van klanten liggen opgeslagen. Een vruchtbare tussenstap: hierin bevinden zich de creditcard- en adresgegevens van de huurders van de computerservers. Dit doen ze ook bij de andere server. Beide servers blijken gehuurd door personen uit Denemarken en Duitsland, onder een valse naam. Het factuuradres in Duitsland verwijst naar een theater."
"De hackers van de Nederlandse inlichtingendienst verleggen hun aandacht naar de datastroom, om dezelfde truc die ze eerder bij Proximus toepasten te herhalen: uitzoeken wat de volgende bestemming van de datapakketjes is. Het spoor leidt ze naar een volgende server, waar ze dezelfde stap nog eens uitvoeren. De laatste sprong brengt ze in een datacenter in Cheltenham, dicht bij de thuisbasis van afluisterdienst GCHQ. Dat die hostingprovider zo dicht bij het hoofdkantoor van de Britse hackers is gelegen, vormt voor de AIVD de bevestiging dat zij de daders zijn. Hackers uit Zoetermeer hebben de Britten betrapt."
"En we vonden nog een extra aanwijzing, zegt een betrokkene. De Britten hadden hun sporen vakkundig weggepoetst, maar maakten daarbij een klassieke fout. Voor de computerservers die ze overal ter wereld huurden - waar de gestolen data uit Proximus naartoe gingen - gebruikten ze valse namen en adressen. Ze noteerden echter de Britse schrijfwijze: eerst het huisnummer, daarna de straatnaam. Gebruikelijk in het Verenigd Koninkrijk, maar niet in Duitsland en Denemarken."
'Nice work' en een knipoog
"Jullie zijn gezien", staat in een versleuteld bericht dat de AIVD naar de Britse dienst stuurt. De boodschap, intern aangeduid als 'telex' die via een beveiligd kanaal naar de Britten gaat, bevat ook technische details. Enkele weken later bezoekt een Britse delegatie, waaronder het plaatsvervangend hoofd van GCHQ, Zoetermeer (waar het hoofdkwartier de AIVD is, nvdr).
De relaties tussen de partnerdiensten zijn van oudsher goed. Ze bespreken de mogelijkheden om intensiever samen te werken. Dat de Nederlanders de Britse spionage met succes vastlegden, komt in het officiële deel van de ontmoeting niet ter sprake. Terloops zegt één van de Britten tegen een AIVD'er: "Nice work", en geeft een knipoog.
In 2018 al liet het federaal parket aan de regering weten dat de hacking bij Proximus het werk was van GCHQ. Veel medewerking van de Britten is er in dat gerechtelijk onderzoek nooit geweest.
Ook de Amerikaanse klokkenluider Edward Snowden gaf inzicht in de hacking door documenten die hij lekte vanuit de Amerikaanse geheime dienst NSA. Die dienst was ook op de hoogte en had vertrouwelijke informatie van bij Proximus in haar bezit. De Amerikaanse website The Intercept reconstrueerde aan de hand van die gelekte documenten de hacking .
Modderkolk maakte de uiteindelijke analyse over de hacking jaren geleden al in een ander boek: "Het onderzoek naar één van de grootste digitale spionageschandalen is een sof: geen aanklachten, geen vervolgingen, geen openlijke diplomatieke terechtwijzingen. Het is een merkwaardig gegeven in een tijd dat Russische spionage terugkerende opwinding, verwijten en diplomatieke tegenmaatregelen veroorzaakt. Voor het onderzoeksteam is het een ingecalculeerd verlies: De tegenstander was domweg te machtig."
