Waar kan België munitie voor Oekraïne vinden? Hoe gaat ons land dat betalen? En kunnen we het land in oorlog zo ook echt helpen? Deze en andere vragen leggen we voor aan Diederik Cops van het Vlaams Vredesinstituut nu de regering heeft beslist voor 200 miljoen euro munitie voor Oekraïne te kopen.
Waar kan België munitie voor Oekraïne vinden? En hebben we die zelf niet nodig?
Denny Baert
Gepubliceerd:
1. Vanwaar deze aankopen?
De afgelopen tijd klonk de roep van president Zelenski steeds harder om munitie te leveren aan het Oekraïense leger. Na twee jaar vechten tegen het Russische leger zijn de Oekraïense legerstocks - ondanks steun uit het Westen - aanzienlijk geslonken. En munitie is cruciaal om strijd te kunnen leveren.
18 Europese landen, waaronder België, hadden een jaar geleden al beloofd om binnen het jaar 1 miljoen artilleriegranaten te leveren aan Oekraïne. Een belofte ter waarde van 2 miljard euro die het Westen niet kon waarmaken. “Een jaar later zitten we nog maar aan de helft van de beloofde leveringen”, stelt Diederik Cops van het Vlaams Vredesinstituut vast.
De belofte is loos gebleven omdat de Europese defensie-industrie niet genoeg granaten kan maken en bij de legerstocks van de Europese lidstaten valt ook niet de nodige munitie te rapen. Daarom hebben een aantal Westerse landen, onder leiding van Tsjechië, nu beslist om een groepsaankoop te doen.
Regering maakt 534 miljoen euro vrij voor militaire steun voor Oekraïne: "Snel munitie krijgen is cruciaal nu"
2. Wat gaat België kopen?
Na een bijeenkomst met de leiders van twintig Europese landen in Parijs maakte ontslagnemend premier Mark Rutte gisteren bekend dat Nederland 100 miljoen euro zal uittrekken om munitie te kopen voor Oekraïne.
Vandaag deed Belgisch premier Alexander De Croo (Open VLD) daar nog eens 200 miljoen euro bovenop. Het geld van de groepsaankoop zal gebruikt worden om er 155 millimeter-artilleriegranaten mee te kopen, zoals vorig jaar al bedoeld werd.
Naast de 200 miljoen euro die België in de pot legt, maakt de federale regering nog eens 334 miljoen euro vrij voor munitie uit eigen stock of munitie die België zélf zal aankopen. Er wordt ook geïnvesteerd in medisch materieel, gepantserde ambulances, verkenningsdrones en de zogenoemde F-16-coalitie.
Alles samen gaat België dus 534 miljoen euro besteden. Het is de bedoeling dat dit betaald wordt met belastingen die ons land int op de intresten van bevroren Russische tegoeden die bij de Euroclear-bank in Brussel staan. Van al het Russisch geld dat bevroren staat in de EU staat ongeveer 95 procent namelijk in België geparkeerd.
3. Waar gaan we die spullen kopen?
Als we die beloofde munitie zelf niet op voorraad hebben en geen productiecapaciteit hebben in onze eigen defensie-industrie, waar gaan we die artilleriegranaten dan vandaan halen? Vanuit landen die wel voorraden en fabrieken hebben om nog munitie te maken.
Daarvoor kijkt Diederik Cops van het Vredesinstituut spontaan naar Zuid-Korea en Turkije, omdat zij waarschijnlijk op korte termijn wél de nodig munitie kunnen leveren. Premier De Croo spreekt over “binnen de komende weken”.
“Dat zijn niet toevallig landen die betrokken zijn of gewapende conflicten in hun onmiddellijke omgeving hebben.” In deze landen is er een grote oorlogsdreiging waardoor de nood er hoog is om artillerie te produceren en er grote voorraden van aan te houden, in tegenstelling tot vele Westerse landen de afgelopen decennia.
4. Zal dit Oekraïne helpen?
200 miljoen, wat kan je daar nu mee doen op de defensiemarkt? Diederik Cops rekent het snel even uit. “Afhankelijk van de stukprijs die men zal moeten betalen, zal men daarmee 80.000 à 90.000 artilleriegranaten kunnen aankopen.” Zo’n granaat kost namelijk 2.000 à 4.000 euro per stuk.
Volgens ruwe schattingen verschiet het Oekraïense leger 2.000 tot 8.000 granaten per dag. In volle oorlog zou de Belgische bevoorrading Oekraïne dus een 10-tal dagen verder kunnen helpen.
De Belgische bijdrage kan dus op heel korte termijn de noden lenigen, maar op langere termijn zullen er andere dingen moeten gebeuren als we meer munitie willen leveren: investeren in de defensie-industrie zodat die de productie substantieel kan opschalen.
5. Wat betekent dit voor ons?
Oud-generaal Marc Thys zei het onlangs nog heel confronterend: “Als hier vandaag een oorlog uitbreekt, moet het Belgische leger na een aantal uur al beginnen met stenen te gooien, omdat we geen munitie meer hebben."
“Hebben wij deze spullen dan zelf niet nodig?”, is een vraag die deze nieuwe leveringen aan Oekraïne spontaan oproept. “Dat is één van de redenen waarom we dit in het buitenland gaan aankopen”, duidt Diederik Cops.
Omdat de oorlogsdreiging de afgelopen jaren plots weer reëel is geworden, proberen de Europese strijdkrachten plots weer om hun - beperkte - eigen stocks bij te houden. Al heeft Denemarken vorige week nog laten weten al zijn artillerie aan Oekraïne te geven. Daarom worden er heel recent ook initiatieven genomen om de eigen munitie substantieel op te schakelen, aldus Diederik Cops
Hij merkt hierbij op dat we in België wel het voordeel hebben dat we een aantal belangrijke munitiefabrieken hebben: o.a. FN Herstal, dat weliswaar munitie maakt van een klein kaliber, en Mécar dat munitie maakt voor handvuurwapens, tanks en artilleriegeschut.