De natuurherstelwet is dan toch goedgekeurd door het Europees Parlement, maar de reacties zijn gemengd. Van "een nieuw stikstofdossier" tot "een overwinning voor de natuur, de dieren en onze gezondheid": de voorstanders klinken blij en opgelucht, maar de tegenstemmers hopen de wet alsnog te blokkeren tijdens de laatste horde, op het niveau van de lidstaten. Het zal tot op het einde spannend blijven.
Tegenstanders van goedgekeurde Europese natuurherstelwet hopen "nieuw stikstofdossier" alsnog te blokkeren
Michaël Torfs
Gepubliceerd:
Bijgewerkt:
Europees parlementslid Sara Mathieu (Groen) is opgetogen over het resultaat van de stemming. "Een overwinning voor de Europese natuur ondanks felle tegenkanting van de conservatieven", zegt ze. "Onze jarenlange strijd voor meer bos, bescherming van dieren in het wild en een betere gezondheid wordt beloond."
"Onze planeet beschermen, dat is ook de voedselzekerheid beschermen en de toekomst van onze kinderen en kleinkinderen". Ook de Belgische minister van Leefmilieu, Zakia Khattabi (Ecolo) is opgelucht: "Gelukkig is er een meerderheid voor de wet overeind gebleven, ondanks het vele lobbywerk ertegen."
Wat staat er in de tekst? Uiterlijk in 2030 moet de Europese Unie minstens 20 procent van het land en de zee herstellen en uiterlijk in 2050 alle aangetaste ecosystemen. Op dit moment verkeert ruim 80 procent van de Europese natuurgebieden in slechte staat. EU-landen moeten tegen 2030 ten minste 30 procent daarvan herstellen; tegen 2040 moet dat oplopen tot 60 procent en in 2050 tot 90 procent.
De wet is bedoeld om naast de natuur in Europa ook de biodiversiteit weer vooruit te helpen (denk aan de huidige achteruitgang van bestuivers zoals de bijen). Tegelijk is natuurherstel goed voor de strijd tegen de klimaatopwarming. Concreet zou de wet ook in de steden voor meer groengebied moeten zorgen. De natuurherstelwet wil vooral werken met nature-based solutions: oplossingen die de natuur ons zelf aanreikt.
Ook Kathleen Van Brempt (Vooruit) is opgelucht. "Ondanks alle politieke spelletjes werd de natuurherstelwet goedgekeurd. Dat is een belangrijk signaal: het gaat niet goed met de natuur in Europa en we moeten die neergang stoppen. In het belang van onze landbouw, onze economie en ons allemaal."
"Te grote impact op industrie en landbouw"
De natuurherstelwet werd eerder al afgezwakt. Zo krijgen lidstaten zelf meer vrijheid om in te vullen in welk natuurgebied en hoe precies ze de doelstellingen willen waarmaken. Ook zullen lidstaten niet afgerekend worden op hoeveel natuur ze daadwerkelijk herstellen, maar wel op de maatregelen die ze hebben genomen.
Ondanks die aanpassingen stemde de N-VA tegen. "Deze wet gaat te ver," zegt Europees parlementslid Johan Van Overtveldt. "Tot en met 2030 zijn de effecten te overzien, omdat ze beperkt zijn tot de Natura 2000-gebieden (de natuurgebieden die nu al beschermd zijn op Europees niveau, red.). Maar daarna wordt de impact groter en onvoorspelbaar, met name voor landbouw en industrie. Het toepassingsgebied wordt op dat moment veel breder en zal impact hebben op de vergunningszekerheid voor landbouwbedrijven, en bedrijven in het algemeen. We riskeren terecht te komen in een juridisch moeras."
Zal de natuurherstelwet alsnog sneuvelen? De natuurherstelwet moet nu nog enkel naar de Raad van de Europese Unie, waar de vakministers van de verschillende lidstaten samenkomen en erover zullen stemmen. Om de wet definitief groen licht te geven, is geen unanimiteit nodig, maar wel een gekwalificeerde meerheid van 15 lidstaten die samen minstens 65 procent van de Europeanen vertegenwoordigen.
Die stemming zou er vrij snel kunnen komen, het is daarvoor wachten op een initiatief van België dat de EU voorzit. Omdat Vlaanderen tegen is en er dus geen unanimiteit is bij de verschillende niveaus, zal België zich wellicht onthouden tijdens de stemming.
Ook Open VLD gaf de natuurherstelwet in haar huidige vorm thumbs down. Ook Hilde Vautmans vreest dat de wet een te verregaande impact zal hebben op economie en landbouw. "Landbouw en natuur zijn partners, we moeten ervoor zorgen dat onze boeren nog kunnen blijven boeren en hen maximaal ondersteunen met financiële en procedurele maatregelen."
Net als de N-VA hoopt Vautmans om de natuurherstelwet nog tegen te kunnen houden in de laatste horde, de Raad van Europese Unie. "Ik hoop dat de Raad bij zijn beslissing het gezond verstand nog voorop zal stellen. We moeten onze natuur beschermen, maar niet op deze manier."
Dit kan onze hele economie op slot doen, een stikstofcrisis XXL
Tom Vandekendelaere (CD&V)
Ook Europees Parlementslid Tom Vandenkendelaere (CD&V) had op voorhand aangekondigd tegen de natuurherstelwet te stemmen. Hij waarschuwt nu voor een "stikstofcrisis XXL". "Nu de wet toch groen licht kreeg, maak ik me ernstig zorgen voor de verdere impact van deze wetgeving op Vlaanderen. Nog meer natuur onder de sterkst mogelijke bescherming steken, samen met een juridisch wankel verslechteringsverbod, kan onze hele economie op slot doen."
Vlaams Belang noemt de natuurherstelwet "rampzalig". "Het is een stikstofakkoord 2.0, compleet onaanvaardbaar voor Vlaanderen. De stemming is een radicale stuiptrekking van de Europese Commissie onder Ursula von der Leyen, de Europese centrumpartijen en groene liberalen. Ze hebben er werkelijk alles aan gedaan om het voorstel zo lang mogelijk in leven te houden", laat Tom Vandendriessche weten.
Premier De Croo zal pauzeknop niet indrukken
De Boerenbond en de Groene Kring zien de wet liever niet komen om de hierboven aangehaalde redenen: meer regels en juridische onzekerheid voor boeren. Ze laten in een reactie weten dat ze "rekenen op premier De Croo om de pauzeknop in te drukken." Als ons land als Europees voorzitter de wet niet op de agenda zet, zou ze voor de verkiezingen niet meer gestemd raken.
Maar daar is de premier geen grote fan van. "Het zou verkeerd zijn om te denken dat als wij het niet agenderen, dat het dan verdwijnt", zegt hij. "Bovendien is dit gestemd in het Europees Parlement, je moet de democratie in Europa ook wel respecteren."
Het is niet omdat wij de pauzeknop zouden indrukken, dat het dan verdwijnt
Premier Alexander De Croo (Open VLD)
De Croo zegt dat hij persoonlijk ook tegen deze nieuwe natuurherstelwet is, "hoewel ze onder onze impuls al zeer sterk is afgezwakt. Ik denk dat onze aandacht nu vooral moet gaan naar de vraag: hoe ga je het implementeren? Hoe gaan de regionale regeringen ermee om? Dat is de echte discussie nu."
"Het is nu aan de bevoegde vakministers om te kijken of en hoe deze wet geagendeerd wordt, die via een meerderheid door het Europees Parlement werd goedgekeurd." Voorlopig staat een stemming over de natuurherstelwet op de agenda voor de Ecofin-raad op 12 april.
