Op het Britse Kanaaleiland Guernsey is in een privécollectie een onbekend werk ontdekt uit het atelier van de 16e-eeuwse Vlaamse meester Pieter Coecke van Aelst. Het gaat om een religieus drieluik dat de aanbidding der wijzen toont. Het kunstwerk zal op 7 maart geveild worden, het wordt geschat op 175.000 tot 234.000 euro.
Onbekend werk uit atelier van Vlaamse meester Pieter Coecke van Aelst ontdekt op Kanaaleiland Guernsey
Kathleen Heylen
Gepubliceerd:
Pieter Coecke van Aelst was een 16e eeuws-kunstenaar uit Aalst met grote ateliers in onder meer Brussel en Antwerpen. Van hem zijn vandaag slechts enkele schetsen en geen enkel gesigneerd kunstwerk overgebleven. Nu is in een privécollectie op het eiland Guernsey een schilderij ontdekt dat mogelijk van zijn hand is, of in zijn ateliers gemaakt werd.
Het gaat om een triptiek van 97 op 130 centimeter groot, geschilderd met olieverf op eiken panelen. Een triptiek is een drieledig kunstwerk waarbij de panelen dikwijls met scharnieren aan elkaar bevestigd zijn, zodat ze geopend en gesloten kunnen worden. Dat is ook hier het geval. Op de triptiek is een religieus tafereel afgebeeld. Hier zien we de aanbidding der wijzen. Op het linkse paneel staat Balthazar, op het rechtse de Heilige Jozef. Centraal staan Caspar en Melchior bij Maria en Jezus.
Veilinghuis Martel Maides Auction, dat het kunstwerk volgende maand veilt , vermoedt dat het gemaakt werd in de eerste helft van de 16e eeuw. Experts denken dat het van de hand van Pieter Coecke van Aelst zelf is, of gemaakt in zijn ateliers door een van zijn vele leerlingen.
"Uitzonderlijk en uniek"
Volgens Jonathan Voak, expert in schilderijen bij Martel Maides Auctions, vertoont het werk "sterke gelijkenissen met andere werken die aan Pieter Coecke van Aelst worden toegeschreven. Maar dit exemplaar is uniek en heeft zijn eigen bijzonderheden. Het is geen kopie of een replica", zegt hij aan de Britse openbare omroep BBC.
Op de zuil op de rechterkant op het rechterpaneel, ter hoogte van het hoofd van de Heilige Jozef, staat de inscriptie NAC. Experts hebben voorlopig niet kunnen achterhalen waar dat voor staat. En op het zegel van Balthazars hoofddeksel, op het linkerpaneel, staat "SAPI V. Mias. Dioc. Nictu". Dat staat voor "Ik zal je mijn wijsheid geven" en is een verwijzing naar bijbelverzen van de evangelist Lucas.
Volgens Martel Maides Auctions is het ook opvallend hoe de figuren in de zijpanelen deel uitmaken van het tafereel op het centrale paneel. "In die tijd was het niet de gewoonte dat de zijpanelen daarin geïntegreerd werden", zegt Voak. Het is een nieuwe benadering die symmetrie en breedte creëert en die door kunstenaars in volgende generaties veel toegepast werd.
Voak noemt de ontdekking "uitzonderlijk en uniek". Op 7 maart zal het kunstwerk onder de hamer gaan. Het veilinghuis schat het op 150.000 tot 200.000 Britse pond (175.000 tot 234.000 euro). Vanaf 2 maart zal het publiek het kunstwerk kunnen bezoeken.
Wie is Pieter Coecke van Aelst? Pieter Coecke van Aelst werd in 1502 geboren in Aalst. Hij was een veelzijdige kunstenaar en getalenteerde schilder, beeldhouwer, architect, ontwerper en vertaler. Hij woonde en werkte voornamelijk in Antwerpen, waar hij in 1527 toetrad tot de kunstenaarsgilde van Sint-Lukas.
Coecke van Aelst kreeg meerdere grote opdrachten, onder meer die voor het ontwerp van de glas-in-lood ramen van de Antwerpse kathedraal. Hij had twee grote ateliers in Antwerpen en Brussel, waar tal van assistenten zijn originele ontwerpen volgden en werken creëerden onder zijn toezicht.
Door zijn huwelijken en zijn kinderen had hij banden met prominente kunstenaars en drukkers zoals Jan van Dornicke en Hubertus Goltzius. Coecke van Aelst was leermeester van Pieter Brueghel de Oude, die later met zijn dochter Mayken trouwde. Enkele maanden voor zijn dood in 1550 werd hij benoemd tot hofschilder bij keizer Karel V.
