Organisatie Songfestival onderzoekt Israëlische inzending, die zou verwijzen naar aanval van Hamas

Van 7 tot 11 mei worden in de Zweedse stad Malmö de halve finales en de finale van het Songfestival gehouden. Over de deelname van Israël is al veel inkt gevloeid, door de oorlog in de Gazastrook. In meerdere landen hebben artiesten petities tegen de Israëlische deelname ondertekend. Volgens hen moet Israël uitgesloten worden. Ze verwijzen naar Rusland, dat uitgesloten werd van het Songfestival na de Russische aanval tegen Oekraïne.

De European Broadcasting Company (EBU), de koepel van openbare omroepen die het Songfestival organiseert, verklaarde vorige week nog dat Israël wel mag deelnemen. "Vergelijkingen maken tussen oorlogen en conflicten is erg complex", luidt het. "Als niet-politieke mediaorganisatie doen we dat niet." De EBU wijst erop dat het niet de regeringen zijn die lid zijn van de EBU, maar wel de openbare omroepen. "En de Israëlische openbare omroep voldoet aan onze regels", stelt de EBU.

Het is een beslissing waar de EBU veel kritiek voor krijgt. En de druk wordt nog maar eens opgevoerd, nu in Israëlische media de tekst van de Israëlische inzending uitgelekt is. Het lied, gezongen door Eden Golan, lijkt verwijzingen te bevatten naar de grote aanval van Hamas op Israël op 7 oktober vorig jaar. Dat zou je al kunnen interpreteren uit de titel, "October rain".

Het lied wordt gezongen in het Hebreeuws en het Engels. "There's no air left to breathe, no place, no me from day to day", zingt Golan onder meer. "Er is geen zuurstof meer om te ademen, geen plaats, geen ik van dag tot dag." In de song wordt ook verwezen naar flowers, bloemen. In Israël staat dat bekend als een militaire term om oorlogsslachtoffers te beschrijven. Het lied eindigt met "They were all good children, each one of them": "Ze waren allemaal goede kinderen, elkeen van hen".

Inzendingen voor het Songfestival moeten aan allerlei voorwaarden voldoen. Een van die voorwaarden is dat de tekst geen politieke boodschappen mag bevatten. Deelnemers kunnen worden uitgesloten als ze de regels overtreden.

KAN, de Israëlische openbare omroep die Eden Golan heeft afgevaardigd, bevestigt aan het persagentschap Reuters dat de gelekte tekst klopt. De omroep is "in dialoog" met de EBU, dat de Israëlische inzending nu onderzoekt.

"De EBU is momenteel bezig met een proces waarbij de tekst grondig bestudeerd wordt. Een proces dat vertrouwelijk is tussen de EBU en de omroeporganisatie tot een definitieve beslissing genomen is", citeert The Guardian een woordvoerder.

"Alle deelnemende landen hebben tot 11 maart om hun inzendingen formeel in te zenden. Als een inzending om een bepaalde reden als onaanvaardbaar wordt beschouwd, krijgen omroepen nog de kans om een nieuwe inzending in te sturen of de tekst aan te passen. Zo staat het in het reglement."

"De Israëlische inzending zou hoe dan ook onder een vergrootglas bekeken worden", zegt Gianni Paelinck, Songfestivalkenner bij VRT NWS. Voor hem komt het onderzoek van de EBU dan ook niet onverwacht. "De druk blijft groot, niet zozeer van de omroepen zelf, maar wel van het grote publiek. Dit zou wel eens een elegante oplossing kunnen zijn, waarbij geen van de partijen ergens op zou moeten toegeven."

Als de EBU een inzending afkeurt, krijgt het deelnemende land zoals gezegd de kans om zijn inzending aan te passen. Door de tekst te veranderen, bijvoorbeeld. Wil een deelnemend land dat niet, of zijn de aanpassingen nog altijd niet voldoende, heeft de EBU reden om dat land uit te sluiten.

"Op die manier zou de EBU Israël kunnen uitsluiten, niet op basis van de oorlog, maar wel op basis van niet-gerespecteerde regels", legt Paelinck uit. "De EBU moet dus niet terugkomen op zijn eerdere standpunt. Israël van zijn kant hoeft niet toe te geven aan de druk om zich terug te trekken vanwege de oorlog. En kan ook zeggen dat het bij zijn originele inzending is gebleven."

De Israëlische omroep KAN zou al hebben gezegd dat ze niks zullen veranderen aan de tekst. Volgens de Israëlische overheid is de inzending allesbehalve politiek en een verwijzing naar de oorlog in Gaza. Die boodschap herhaalde de Israëlische minister van Cultuur Miki Zohar gisteren nog eens op X (vroeger Twitter). "Het zou schandalig zijn als het lied wordt uitgesloten", klonk het.

De verwijzingen naar de oorlog lijken volgens Paelinck weinig subtiel te zijn. "Er zijn al inzendingen voor minder dan dat geweigerd." Hij verwijst onder meer naar de Georgische inzending uit 2009, met als titel "We don't wanna Put in". Een hint naar de Russische leider Vladimir Poetin. Het jaar voordien waren Rusland en Georgië in een korte oorlog verwikkeld geraakt. EBU dwong Georgië om de tekst te wijzigen of een ander lied te kiezen. Georgië koos om niet te gaan.

En in 2021 mocht Wit-Rusland niet deelnemen aan het Songfestival. De EBU oordeelde dat de eerste inzending, "Ja Naoetsjoe Tebja" van Galasy ZMesta, te politiek beladen was. Het leek de spot te drijven met tegenstanders van de Wit-Russische leider Aleksandr Loekasjenko. Wit-Rusland stuurde een nieuw nummer in, maar ook dat werd geweigerd. Wit-Rusland nam toen niet deel.

Als de EBU Israël zou uitsluiten, betekent dat daarom nog niet dat de storm gaat liggen, zegt Paelinck nog. "Er is ook nog de Luxemburgse inzending." Zangeres Tali is van Israël afkomstig. Haar broer zou dienen in het Israëlische leger. Ze droeg haar overwinning in de preselecties op aan haar broer. "Dan zal alle aandacht gewoon naar haar gaan."