Chileens hof van beroep eist nieuw onderzoek naar dood van dichter Pablo Neruda 

De doodsoorzaak van Pablo Neruda, een schuilnaam voor Ricardo Eliécer Neftalí Reyes Basoalto, is al 50 jaar het onderwerp van tal van onderzoeken. Daar komt nu nog een bij.

De zaak werd aangespannen door een nabestaande van Neruda, Rodolfo Reyes. Op basis van de resultaten van een internationaal forensisch rapport wilde hij dat het onderzoek in Chili heropend zou worden. In december had een rechter Reyes' vraag nog verworpen. Die oordeelde dat de forensische onderzoeken uit het verleden tot niets hadden geleid, omdat Neruda al te lang geleden overleden was.

Maar een hof van beroep heeft beslist dat er toch een nieuw onderzoek moet komen. Het hof wil dat de overlijdensakte opnieuw wordt onderzocht, dat er een meta-analyse komt van de tests die al zijn uitgevoerd en dat experts nieuwe verklaringen afleggen over het mogelijk gebruik van de giftige stof botuline.

Uit het internationaal forensisch rapport waar Reyes naar verwijst, bleek dat de dichter wel degelijk gestorven is door vergiftiging. De internationale experten uit Canada, Denemarken en Chili, troffen een "grote hoeveelheid" clostridium botulinum aan op de resten van Neruda.

Dat is een bacterie die de giftige stof botuline aanmaakt, een van de meest giftige stoffen op aarde, "onverenigbaar met menselijk leven", aldus Reyes. Dat gif kan verlamming veroorzaken in het zenuwstelsel en tot de dood leiden.

Uit testen in een labo zou bovendien gebleken zijn dat de bacterie is toegediend toen de dichter nog in leven was. Ze zou zeker niet via de kist of de omgeving daarrond tot in het lichaam van Neruda zijn geraakt.

Eerder onderzoek uit 2013 toonde daarentegen aan dat Neruda aan de gevolgen van prostaatkanker en andere kwalen was overleden, zoals op de overlijdensakte staat. Maar in de jaren die volgden, spraken verschillende experten die conclusies tegen.    

Dat zijn familie en vele anderen ondanks de officiële verklaring over een natuurlijke dood altijd het vermoeden hebben gehad dat Neruda vermoord werd, heeft onder meer te maken met het feit dat de dichter, diplomaat en politicus amper 12 dagen na de militaire staatsgreep in Chili is gestorven.

Op 11 september 1973 werd de democratisch verkozen socialistische president Salvador Allende van de macht verdreven door generaal Augusto Pinochet. Allende, verkozen in 1970, was een goede vriend van Neruda, die zelf ook senator was geweest. Allende kwam om het leven toen het presidentieel paleis bestookt werd door het leger. Volgens zijn chauffeur en familie werd Neruda vermoord omdat hij een medestander was van Allende.

Neruda was naar verluidt getraumatiseerd door de militaire staatsgreep en was van plan om in ballingschap te gaan in Mexico, van waaruit hij een invloedrijke stem tegen de dictatuur had kunnen zijn. Maar een dag voor zijn vertrek werd hij opgenomen in het ziekenhuis, waar hij uiteindelijk is overleden.

Neruda is vooral bekend wegens zijn liefdesgedichten, waaronder de bundel "Veinte poemas de amor y una canción desesperada" ("Twintig liefdesgedichten en een wanhoopslied"), waarmee hij op jonge leeftijd bekendheid verwierf. Later schreef hij onder meer "Canto General", met hoofdzakelijk meer politiek-historische gedichten. Na zijn dood werden zijn memoires gepubliceerd, onder de titel "Ik beken, ik heb geleefd".

In 1971 kreeg Neruda de Nobelprijs voor de Literatuur. De Colombiaanse schrijver Gabriel García Márquez, zelf ook winnaar van de Nobelprijs voor Literatuur (in 1982), noemde Neruda ooit de "grootste dichter uit de 20e eeuw in welke taal dan ook".