Innige kus tussen Alexander de Grote en zijn jeugdvriend in Netflix-documentaire maakt Grieken boos

Sinds begin januari kan je op streamingdienst Netflix kijken naar "Alexander: The making of a God" . De docudramareeks vertelt over het "buitengewone leven" van Alexander de Grote, de Macedonische koning uit de 4e eeuw voor Christus die bekendstaat als een van de grootste generaals uit de geschiedenis. Met zijn militaire veroveringen creëerde hij het grootste rijk uit de Oudheid en legde hij de basis voor een verre verspreiding van de Griekse cultuur.

Centraal in de reeks staat Alexanders "brandende verlangen om de wereld te veroveren", meer bepaald de strijd die hij aangaat met Darius III, de sjah van het Perzische rijk. De reeks wisselt interviews van experts af met reconstructies door acteurs die de rollen van Alexander en de zijnen vertolken. Een bepaald moment in de eerste aflevering doet de gemoederen in Griekenland al een tijdje hoog oplopen.

Het gaat over de romantische en seksuele relatie van Alexander de Grote met zijn vertrouweling, generaal en jeugdvriend Hephaestion. De twee delen een kus die niets aan de verbeelding overlaat. Het is niet de eerste keer dat er gespeculeerd wordt over de vermeende homoseksualiteit van Alexander de Grote, maar het is wel de eerste keer dat het zo openlijk op televisie te zien is. En daar kunnen bepaalde Griekse politici niet mee lachen.

Dimitris Natsiou, de voorzitter van de extreemrechtse partij Niki, noemt de reeks "triestig, onaanvaardbaar en niet historisch". Op die manier willen de makers volgens hem op een geniepige manier de boodschap geven "dat homoseksualiteit aanvaardbaar was in de Oudheid, iets dat op niets gebaseerd is"

Ook op sociale media woedt de discussie al enkele weken. Een commentaar in de Griekse krant Eleftheros Typos noemt de docureeks bijvoorbeeld een "verdraaiing van de waarheid". "Alexander", de film van Oliver Stone uit 2004, zou het begin geweest zijn van een "propagandacampagne over de homoseksualiteit van Alexander."

De kus van Alexander schopte het tot in het Griekse parlement. Dimitris Natsiou schotelde de Griekse minister van Cultuur Lina Mendoni verschillende vragen over de reeks voor. Mendoni noemde "Alexander: The making of a God" "fictie van extreem lage kwaliteit" die "bol staat van historische onjuistheden". En dan gaat het niet zozeer alleen over de kus, maar over bijvoorbeeld belangrijke veldslagen die niet behandeld worden.

Over de vermeende relatie tussen Alexander en Hephaestion klonk het dat "er geen vermelding in de bronnen is die zegt dat die verder zou gaan dan vriendschap, zoals gedefinieerd door Aristoteles." Maar Mendoni voegde er wel belangrijke nuances aan toe.

"Maar u zult wel weten dat het concept van liefde in de Oudheid breed en multidimensionaal is. We kunnen praktijken of personen van 2.300 jaar geleden niet interpreteren volgens onze eigen maatstaven, onze eigen normen en onze eigen veronderstellingen. 2.300 jaar lang heeft Alexander geen interventies van een ongevraagde beschermer van zijn historische nalatenschap nodig gehad, ook niet van zijn persoonlijkheid en zijn moraliteit. En die heeft hij nu ook niet nodig."

Natsiou wilde weten of Mendoni zou ingrijpen, maar dat wees de minister af. Het is ongrondwettelijk, zei ze. Sinds het begin van de 19e eeuw al geldt in Griekenland vrijheid van kunst. "Het ministerie van Cultuur oefent geen censuur uit, voert geen acties uit die leiden tot vervolging of een ban, beperkt niet, controleert de verspreiding van informatie en ideeën niet, niet preventief en niet repressief."

"De inspiratie van artiesten, persoonlijke interpretatie en de beoordeling van individuen kan duidelijk niet onderworpen worden aan regulering en controle. Het kan ook niet bepaald worden door rechtbanken. Het wordt in de plaats daarvan ingeschat en beoordeeld door elk van ons, door de internationale gemeenschap. Dit is ook hoe Netflix geëvalueerd wordt."

In de Netflix-reeks laten experts ook hun licht schijnen op de vermeende relatie tussen Alexander en Hephaestion. "Alexander groeide op met twee dichte vertrouwenspersonen. Een van hen, Hephaestion, was niet alleen een gekoesterde vriend, maar mogelijk de grootste liefde van zijn leven", zegt professor Salima Ikram van de American University in Cairo.

In de reeks wordt ook benadrukt dat de seksualiteit van Alexander niet noodzakelijk op dezelfde manier gedefinieerd kan worden in moderne termen. "Relaties tussen mensen van hetzelfde geslacht waren zowat de norm in de Griekse wereld", zegt professor Lloyd Llewellyn-Jones van Cardiff University. "De Grieken hadden geen woord voor homoseksualiteit, voor homo zijn. Het zat gewoon niet in hun woordenschat. Er was gewoon seksualiteit."

Vorige week keurde het Griekse parlement een wetsvoorstel goed dat huwelijk en adoptie door koppels van hetzelfde geslacht goedkeurt. Een legalisering die niet zo evident bleek, de regering had voor de goedkeuring de steun van de oppositie nodig.