België heeft Alexander Tokovinin, de Russische ambassadeur in ons land, op het matje geroepen na de dood van Aleksej Navalny. Dat moet een koel en kil gesprek geweest zijn, schetst oud-ambassadeur Johan Verbeke. “Het is geen aangename boodschap om te brengen, niet voor hem en niet voor ons.”
"Geen nice little chat": zo gaat het eraan toe wanneer een land een ambassadeur op het matje roept
Ann Willems
Gepubliceerd:
1. Wanneer tikt een land een ambassadeur op de vingers?
“Alleen maar wanneer er significante ontwikkelingen zijn”, vertelt Verbeke in “VRT NWS laat”. “Zo’n oproep gebeurt niet lichtzinnig. Het is een manier om ongenoegen en protest te uiten.” Daarnaast kan een land zijn eigen ambassadeur uit de betrokken hoofdstad terugroepen. “Ook dat zendt een signaal uit dat er iets niet koosjer is.”
2. Hoe gaat zo’n gesprek in z’n werk?
“De man wordt ontboden en gaat in principe in op het verzoek. Hij komt opdagen op de dag, uur en plaats van afspraak, en er staat hem dan een eerder kil en koel gesprek te wachten. De boodschap die moet worden overgebracht is namelijk niet aangenaam, niet voor hem en niet voor ons. Het is geen nice little chat.”
In deze kwestie zijn er twee protestboodschappen meegedeeld, weet Verbeke. “De eerste boodschap is dat men het nodig acht een objectief, neutraal, internationaal onderzoek te laten plaatsvinden over de oorzaken van Navalny’s dood. De tweede is dat diens stoffelijk overschot moet worden overgeleverd aan zijn familie.”
3. Heeft Tokovinin op voorhand overleg gepleegd met Moskou?
“Zo’n overleg is permanent aan de gang. Zodra het overlijden van Navalny bevestigd werd, kreeg elke ambassade instructies over hoe hieromtrent te communiceren. Tokovinin zal Moskou zeker hebben ingelicht over het feit dat hij op het matje geroepen werd. Deze mensen weten precies wat ze hoe moeten vertellen.”
4. Heeft zo’n gesprek ook daadwerkelijk impact?
Het regent op sociale media bedenkingen en vragen bij het nut van zo’n berisping. “Dat gaat indruk maken” en “die lacht zich kreupel” klinkt het sarcastisch. Toch mag het belang van zo’n gesprek niet onderschat worden, vindt Verbeke.
“Ten eerste is diplomatie voor een stuk symboliek, en symbolen tellen. Als je ’s morgens uit je huis stapt en je zegt wel of niet goedendag tegen je buur, dat is ook symboliek, en toch is dat betekenisvol.”
Bovendien, zegt Verbeke: “Als we niks gedaan zouden hebben, en we hadden de ambassadeur niet op het matje geroepen, was er ook protest geweest. ‘Schandalig dat hij geen rekenschap moet komen geven voor wat daar gebeurd is’, had het dan geklonken.”
Moskou maakt wel degelijk de rekening, denkt de oud-ambassadeur. “Protest in Frankrijk, protest in België, protest in Nederland… en over twee weken wellicht een gelijkaardig verhaal. Dat is niet koosjer voor hun reputatie. En zelfs voor Rusland, Moskou en Poetin is die reputatie niet totaal onbelangrijk.”
