Waarom geeft Oekraïne bezet gebied niet op? En wat als Trump president wordt? Ruslandkenner Marijn Trio beantwoordt jullie vragen over 2 jaar oorlog

"Ik heb een vrij somber gevoel overgehouden aan mijn reis", vertelt Marijn Trio, die recent nog in het land was. "Het optimisme is wat verdwenen uit de Oekraïense maatschappij. Er is veel onzekerheid over de toekomst, met alle tekorten die er nu zijn aan het front en de steun van het Westen die afneemt. De Oekraïners kijken met onzekerheid en angst naar de toekomst."

"Ik denk dat we op het moeilijkste moment zitten voor Oekraïne sinds het prille begin van de oorlog", zegt Trio. "Het eerste jaar hebben de Russen veel grondgebied veroverd, maar hebben de Oekraïners hen ook kunnen terugdringen op veel plaatsen."

"Het tweede jaar van de oorlog, afgelopen jaar dus, was er vooral stilstand. Het front heeft niet veel bewogen. Maar dit jaar zou wel eens het jaar kunnen worden waarin Oekraïne weer grondgebied verliest. We hebben dat afgelopen weekend gezien met de stad Avdiivka, die de Oekraïners opnieuw hebben moeten afgeven."

"Die vraag hoor je vaak", zegt Trio. "Ik denk dat veel mensen de oorlog wat beu zijn geworden. Hoewel het natuurlijk de Oekraïners zijn die moeten vechten en zij hebben nog altijd het standpunt dat ze het gebied dat de Russen bezetten, volledig willen heroveren."

"Het is ook maar de vraag of dat de oorlog zou beëindigen. Ik denk niet dat Poetin genoegen zou nemen met de gebieden die Rusland nu bezet."

"Een verhaal waar Poetin misschien mee naar huis kan, is de hele verovering van de Donbas (de oostelijke provincies Donetsk en Loegansk) en de gebieden die nog altijd onder Oekraïense controle staan in de vier provincies die Rusland geannexeerd heeft."

"En zelfs dan. Het blijkt niet uit de retoriek van Poetin dat dat zou volstaan. Hij heeft het nog altijd over het demilitariseren en denazificeren van Oekraïne. Daarmee bedoelt hij het onthoofden van het politieke bestel: president Zelenski moet weg en er moet een pro-Russisch regime aan de macht komen. Dat blijft zijn doel. En dat komt neer op een totale overgave."

"Het ultieme doel van Poetin is de dominantie van de VS breken. Hij wil dat Rusland in Europa de belangrijkste machtsfactor wordt."

"De vraag is: waarover moet je onderhandelen en met wie?", antwoordt Marijn Trio. "Poetin wil alleen maar met de VS praten, over de hoofden van Oekraïne heen. Zelenski wil niet met Poetin praten. En de vraag is vooral: wat ga je aan Poetin vragen of aanbieden. Hij wil een capitulatie van Oekraïne en dus ook van het Westen."

"Als je naar Poetin zou gaan met de vraag om te onderhandelen, dan geef je eigenlijk toe dat je Oekraïne niet meer voldoende kan ondersteunen om stand te houden. De strategie van het Westen is altijd geweest om Rusland te tonen dat het zijn oorlogsdoelen niet kan behalen."

"Maar op dit moment zie je dat de steun heel hard onder druk staat, zeker in de VS, en dat ziet Poetin natuurlijk ook. Hij denkt ongetwijfeld dat dit het moment is om door te duwen."

Volgens Marijn Trio is het duidelijk dat Trump nu al een grote rol speelt in het tegenhouden van het nieuwe steunpakket voor Oekraïne. "Zonder Amerikaanse steun zal het Europa zijn dat moet compenseren en dat is heel moeilijk. Het besef begint nu wel door te dringen in de Europese hoofdsteden dat er moet opgeschaald worden."

"Als Europa het gat wil dichten dat de VS achterlaat, dan zal het twee keer meer moeten investeren dan het nu doet. Dat is een enorme inspanning en dat gaat ook allemaal zo snel niet. De productie van artillerie in Europa verloopt traag en moeilijk, terwijl je tegenover een Rusland staat dat op een volledige oorlogseconomie is overgeschakeld."

"De vraag is natuurlijk hoe en wanneer de oorlog in Oekraïne zou eindigen", zegt Trio. "Veel experts waarschuwen dat Oekraïne de oorlog kan verliezen als de Amerikaanse steun stopt en Europa niet genoeg kan bijspringen." 

"Wat gebeurt er dan? Als de gevechten in Oekraïne veel minder intens worden, dan heeft Rusland daar niet meer zoveel troepen en munitie nodig en kan het leger weer aansterken en kunnen de voorraden aangevuld worden. In het Westen bestaat de vrees dat de Baltische staten (Estland, Letland en Litouwen) dan in het vizier komen."

"Ik denk niet dat dat op wat langere termijn uitgesloten is", klinkt het. "Al ga ik er niet vanuit dat Poetin zomaar met tanks over de grens gaat rollen van een NAVO-lidstaat."

"Maar we hebben in het verleden wel gezien hoe Rusland oorlogen aanwakkert, zoals op de Krim bijvoorbeeld. In de Baltische landen woont een grote Russische etnische minderheid. Als daar een soort voorwendsel kan gecreëerd worden dat Russen benadeeld en gediscrimineerd worden, kan dat een aanleiding zijn waarbij die mensen te hulp moeten geschoten worden." 

"Zo had je op de Krim Russische soldaten zonder insignes, 'kleine groene mannetjes' zoals ze werden genoemd. Je kan je dan afvragen of Trump -als hij president wordt- snel zou beslissen om die landen te verdedigen."

"Ik zou het hen heel graag vragen, maar sinds 2 jaar is het onmogelijk voor ons om naar Rusland te gaan. We krijgen daar geen toestemming om te werken als journalist", zegt Trio.

"Uit peilingen blijkt dat het aantal Russen dat wil dat de oorlog stopt, toeneemt. Maar ik denk wel dat het globale idee onder veel Russen is: we zijn die oorlog nu begonnen, we moeten hem ook tot een goed einde brengen."

"Ik denk ook dat heel veel Russen een beetje met oogkleppen leven en eigenlijk niet echt willen weten wat er allemaal in Oekraïne gebeurt. Dat is ook de strategie van het Kremlin: de oorlog wordt voor de gemiddelde Rus ver weg gehouden. Rusland slaagt er ook in om de economische impact voor de gewone Rus te beperken."

Waar we in het Westen niet op moeten rekenen, is een wissel van de macht in Rusland. Er zijn verkiezingen in aantocht, maar die zal Poetin met zekerheid winnen. "Ik denk dat hij deze keer een hele hoge score zal willen halen", besluit Trio. "En dan nog kan je je afvragen of een alternatief zoveel beter zou zijn."