Het overgrote deel van de Limburgse gemeenten die getroffen zijn door het datalek bij afvalintercommunale Limburg.net, wachten voorlopig met juridische stappen. Dat blijkt uit een rondvraag van VRT NWS. Enkele gemeenten kiezen er wel voor om Limburg.net in gebreke te stellen. Andere hebben al gezegd dat ze zich, net zoals Vlaanderen, burgerlijke partij stellen. Limburg.net zelf diende eerder al klacht in tegen onbekenden, maar stelt zich voorlopig geen burgerlijke partij in de zaak.
Meeste Limburgse gemeenten wachten met juridische stappen rond datalek Limburg.net, afvalintercommunale stelt zich voorlopig geen burgerlijke partij
De afvalintercommunale heeft juridisch advies ingewonnen over het al dan niet bestaande nut van een burgerlijkepartijstelling (BP-stelling) in het kader van het lopende onderzoek, zowel voor Limburg.net als voor de gemeenten. Dat blijkt uit een interne nota die VRT NWS kon inkijken. De nota werd vorige week verstuurd naar de burgemeesters en algemeen directeurs van de betrokken gemeenten.
Die gemeenten werden een goede maand geleden geïnformeerd over het datalek. Op 13 december werd vastgesteld dat hackers waren binnengedrongen bij Limburg.net. De hackers eisten 100.000 euro, anders zouden de meer dan 383.000 bestanden online gelekt worden. Daartussen zaten niet alleen rijksregisternummers en adressen van 331.000 Limburgers, maar ook documenten over schuldaflossing, erfenissen, enzovoort.
Ondertussen voert het parket een opsporingsonderzoek naar de zaak. Dat bestaat uit twee delen. Zowel de hacking zelf als de manier waarop Limburg.net bestanden bewaarde, wordt onderzocht. Wie op de hoogte wil blijven van het onderzoek, kan zich laten registreren als benadeelde partij. Als het afgerond is, word je dan ingelicht door het parket. BP-stelling in dit stadium is mogelijk, maar dan wordt het een gerechtelijk onderzoek.
Uit de nota blijkt dat de geraadpleegde advocaat voorlopig weinig toegevoegde waarde ziet voor zowel Limburg.net als de getroffen gemeenten om zich burgerlijke partij te stellen. Het parket van Limburg bevestigt ook dat tot nog toe geen enkele gemeente zich officieel burgerlijke partij heeft gesteld.
Wat doen de getroffen gemeenten?
Recent hebben enkele partijen al laten weten zich burgerlijke partij te stellen. Dat geldt zowel voor Vlaanderen als Houthalen-Helchteren. Heusden-Zolder, Sint-Truiden en Limburg.net dienden dan weer klacht in tegen onbekenden. Maaseik, Lanaken, Beringen en Diest stelden de afvalintercommunale officieel in gebreke. Dat komt neer op een laatste schriftelijke aanmaning om de afspraken beter na te komen.
Andere gemeenten zoals Heers, Herk-de-Stad, Nieuwerkerken en Hamont-Achel gaan nog niet zo ver, maar willen hun bezorgdheden wel aan Limburg.net uiten met een informele brief. Een rondvraag bij de andere gemeenten leert ons dat zij vooral het verdere onderzoek van nabij volgen en voorlopig geen stappen zetten. Hasselt was niet bereikbaar voor commentaar.
Wat gebeurt er als een partij zich burgerlijke partij stelt?
Als iemand beslist om zich burgerlijke partij te stellen, verandert het opsporingsonderzoek in een gerechtelijk onderzoek. Het is dan niet langer in handen van het parket, maar een onderzoeksrechter neemt de leiding. Die heeft meer bevoegdheden, zoals telefoontaps of huiszoekingen zonder toestemming.
"Een gerechtelijk onderzoek telt in principe meer stappen, maar hoeft daarom niet langer te duren", klinkt het bij het Limburgse parket. "Het is de raadkamer die oordeelt of verdachten voor de rechtbank komen. Bij een opsporingsonderzoek is dat het parket. Verdachten kunnen voor de raadkamer ook extra onderzoek vragen. Iemand die het niet eens is met de beslissing van de raadkamer, kan hoger beroep aantekenen."
Moeten gemeenten zich burgerlijke partij stellen?
De jurist die de nota voor Limburg.net en de gemeenten opstelde, betwijfelt momenteel of dat zelfs mogelijk is. "Er moet persoonlijke schade geleden zijn door het onderzochte misdrijf en het slachtoffer moet een schadevergoeding vorderen. Limburg.net is een duidelijk slachtoffer. Het is ook denkbaar dat inwoners, van wie de data gestolen en misbruikt zijn, in de toekomst schade kunnen lijden."
"Het is betwistbaar of gemeenten zo'n persoonlijke schade hebben geleden", gaat de nota verder. "De mogelijke schade die een gemeente lijdt als aandeelhouder, zal allicht niet volstaan als een persoonlijk nadeel."
De nota vult nog aan dat de gemeenten in de toekomst sowieso inzagerecht zouden krijgen via Limburg.net, als de intercommunale dat recht zelf zou krijgen. Het rapport wordt dan bekeken door de raad van bestuur, waar ook verschillende bestuurders uit gemeenten in zetelen. "Een BP-stelling doen om dat inzagerecht te verzekeren heeft dus weinig toegevoegde waarde", aldus het juridisch advies.
Maar wat vinden gemeenten daar nu van?
De meeste Limburgse gemeenten volgen de redenering van Limburg.net en wachten af. Ze delen de interpretatie dat het voorlopig te moeilijk of bijna onmogelijk is om persoonlijke schade te kunnen bewijzen. Ze blijven het onderzoek wel van nabij volgen. Als blijkt dat inwoners toch persoonlijke schade geleden hebben, zeggen de meeste dat ze stappen zullen ondernemen.
Een rijksregisternummer is iets anders dan een telefoonnummer. Hier gaat het bijna om een Limburger op twee
Burgemeester Bert Moyaerts van Herk-de-Stad (Vooruit)
Verschillende burgemeesters voegen er wel aan toe dat ze nog altijd niet tevreden zijn over de communicatie van Limburg.net. Bert Moyaers (Vooruit), de burgervader van Herk-de-Stad is een van hen: "De brief die inwoners krijgen is te onpersoonlijk als je kijkt naar de ernst van de feiten. We hadden gehoopt op meer duidelijkheid en ten minste excuses. Men gaat er iets te licht over. Een rijksregisternummer kwijtspelen is iets ander dan een telefoonnummer. Het gaat om bijna één Limburger op twee."
"We sturen deze week een brief naar Limburg.net met onze vragen. Hoe zit het met intern onderzoek naar verantwoordelijken? Er zijn toch duidelijke fouten gemaakt die opvolging verdienen? Voor de rest wachten we het onderzoek af."
In Diest, net over de grens met Vlaams-Brabant, gaat het stadsbestuur een stap verder en wordt Limburg.net in gebreke gesteld. "Dat gebeurde een tijdje geleden al", licht burgemeester Christophe De Graef (Open Diest toe). "De burgerlijkepartijstelling ligt hier op tafel. We bekijken samen met onze advocaten de opties en we wachten het onderzoek mee af."
Voor De Graef begint het wel lang te duren. "Als stad zijn we zelf vorig jaar gehackt geweest. We hadden het 's morgens door en 's middags hebben we open gecommuniceerd via alle mogelijke kanalen. Dat missen we hier. Aanvankelijk is het natuurlijk moeilijk communiceren. Je bent alles kwijt. Maar als aandeelhouder mogen we toch sneller en frequenter op de hoogte gebracht worden. Mijn persoonlijke brief was er sneller dan de info voor het gemeentebestuur."
De situatie brengt het stadsbestuur in een moeilijk parket. "Na zo'n zware aanval is het niet vanzelfsprekend om te communiceren. Maar wij krijgen ook veel vragen van inwoners. Dan kunnen we niet anders dan doorverwijzen. Dat voelt niet goed. Inwoners vragen ons waarom wij zelf geen infoavond organiseren. Wij zijn ook maar aandeelhouder en kunnen geen antwoorden geven, buiten wat verschijnt op de website van Limburg.net."
Waarom stelt Limburg.net zich (nog) geen burgerlijke partij?
De intercommunale heeft er volgens de nota alvast alle recht toe. "Het lijdt geen twijfel dat Limburg.net ingevolge de hacking schade heeft geleden, waardoor zij een wettig belang heeft om eventueel over te gaan tot BP-stelling", klinkt het.
Het nut van die stap ligt volgens het document vooral in de inzage van voorlopige onderzoeksresultaten. "In beide soorten onderzoeken beschikt het slachtoffer over het recht op inzage. Bij een gerechtelijk onderzoek voorziet de wet wel sneller een mogelijkheid tot inzage van de voorlopige onderzoeksresultaten. Dat is geen recht. De onderzoeksrechter moet elke keer oordelen of het toegestaan is."
De nota ziet de mogelijke vertraging, die komt kijken bij een gerechtelijk onderzoek, wel als een nadeel. "Op grond van die overwegingen werd Limburg.net geadviseerd om voorlopig niet over te gaan tot een BP-stelling. Afhankelijk van het verloop van het onderzoek, kan het in de toekomst wel aangewezen zijn. Indien iemand anders zich burgerlijke partij stelt, treedt het nadeel (tijdverlies) sowieso in. Het is in dat geval aangewezen dat Limburg.net ook overgaat tot BP-stelling."
Bij Limburg.net bevestigt men dat er juridisch advies gevraagd is door de raad van bestuur. "Op basis van dat advies heeft de raad beslist om een BP-stelling achter de hand te houden." Op 13 maart organiseert de afvalintercommunale een infosessie voor alle gemeenteraadsleden van de getroffen gemeenten.
Regionaal nieuws uit Limburg
Gepubliceerd:
